خراسان جنوبی؛ زمین آرامی که محل کشمکش است
زمین برای برخی تنها خاک نیست؛ سرمایه و امید است. اما در خراسان جنوبی، کشاورزان، دامداران و ساکنان محلی میگویند تصرف اراضی ملی و قاچاق چوب، آرامش و معیشت آنها را تهدید میکند و حل این بحران نیازمند همکاری مردم و مسئولان است.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی؛ زمین در خراسان جنوبی تنها خاک نیست؛ سرمایهای است که هم منبع بقا و هم محل نزاع برای ساکنان این استان پهناور محسوب میشود. این واقعیت زمانی روشنتر میشود که آمارهای رسمی از یک سو نشاندهنده برخورد و رفع تصرف و از سوی دیگر حاکی از استمرار تخریب و تصرف هستند. کارشناسان میگویند ماجرا تنها یک تخلف ساده نیست، بلکه یک مسئله ساختاری است که ریشه در معیشت، ضعف نظارت و گاه سودجویی سازمانیافته دارد.
رفع تصرف؛ سرعت کمتر از تخریب
سرهنگ سید محمدعلی موسوینژاد، فرمانده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی در گفتوگو با فارس اعلام کرد: امسال ۸۳ فقره خلع ید و رفع تصرف از اراضی ملی به مساحت ۱۲۴ هکتار در استان انجام شده است که از این میزان، ۱۰۴ هکتار با دستور مستقیم دادستان رفع تصرف شده است.وی افزود: از ابتدای سال تاکنون ۱۰۷ فقره پرونده تخریب و تصرف اراضی ملی به مساحت ۴۱۳ هکتار تشکیل شده است. این اعداد نشان میدهد سرعت تولید پروندههای جدید از سرعت رفع تصرف پیشی گرفته و نشانگر این است که برخورد قضایی، هرچند ضروری، به تنهایی نمیتواند بازدارنده باشد.کارشناسان محلی معتقدند که در استان پهناوری مانند خراسان جنوبی، زمین همواره یکی از اصلیترین منابع اقتصادی و زیست بوده است و تصرف اراضی ملی اغلب ریشه در ترکیبی از فشار معیشتی، ضعف نظارت پیشگیرانه و ابهام در مرزها دارد. «برخوردهای پسینی بیشتر شبیه مسکن موقت است تا درمان ریشهای»، یکی از فعالان محیطزیست در گفتوگو با فارس تاکید کرد.
قاچاق چوب؛ تهدید خاموش برای محیط زیست
علاوه بر تصرف، زمین در خراسان جنوبی موضوع قاچاق چوب نیز هست. موسوینژاد با بیان این مطلب افزود: از ابتدای امسال تاکنون ۳۲ متر مکعب چوب قاچاق در استان توقیف شده است. این در حالی است که میزان کشفیات در نیمه نخست سال ۱۴۰۳ حدود ۳۰ متر مکعب بوده و امسال به ۲۰ متر مکعب کاهش یافته است.وی تأکید کرد: بیشتر موارد کشف شده مربوط به قاچاق چوب جنگلی از نوع «تاغ» در شهرستانهای سرایان و فردوس است که برای تهیه زغال به استانهای خراسان رضوی و تهران حمل میشد. تاغ فقط یک درخت نیست؛ ستون تعادل زیستمحیطی مناطق بیابانی است و قطع آن، حتی در مقیاس محدود، مستقیماً با فرسایش خاک، تشدید ریزگردها و تهدید سکونتپذیری ارتباط دارد.یک کارشناس منابع طبیعی در گفتوگو با فارس افزود: کاهش آمار کشفیات میتواند هم نشانه افزایش کنترل باشد و هم زنگ خطری برای پنهانتر شدن مسیرهای قاچاق. بدون دادههای تکمیلی، نمیتوان ساده از کنار آن گذشت.
راهکارها و همکاری بین دستگاهی
فرمانده یگان حفاظت با اشاره به راهکارهای پیشگیرانه اظهار داشت: اخذ مجوز هرس و قطع درختان خشکیده از جهاد کشاورزی و دریافت مجوز حمل چوب از اداره منابع طبیعی از مهمترین روشها برای پیشگیری از قاچاق چوب است.وی افزود: همکاری سایر دستگاهها از جمله محیط زیست، امور اراضی، راه و شهرسازی و همچنین پاسگاههای ایست و بازرسی و گشتهای نیروی انتظامی نقش مؤثری در مدیریت و کنترل قاچاق چوب داشته است. این همکاری بین دستگاهی نشان میدهد که حفاظت از منابع طبیعی مأموریتی تکنهادی نیست.سعید ابراهیمی یک فعال محیط زیست در سرایان به فارس گفت: زمین، چوب، مرتع و منابع ملی در تقاطع منافع اقتصادی، ضعف برنامهریزی فضایی و فشارهای اجتماعی قرار دارند. بدون سیاستهای پیشگیرانه، شفافسازی مالکیتها و ایجاد معیشتهای جایگزین، چرخه تخلف همچنان بازتولید خواهد شد.
دعوت به مشارکت مردمی
فرمانده یگان حفاظت همچنین از مردم خواست در صورت مشاهده هرگونه تخریب و تصرف اراضی ملی و قاچاق فرآوردههای جنگلی، مراتب را بهصورت شبانهروزی از طریق شماره تلفنهای ۱۵۰۴ و ۱۳۹ گزارش دهند.مسئله اراضی ملی در خراسان جنوبی، نه صرفاً یک موضوع حفاظتی، بلکه مسئلهای حکمرانی زمین است. آمارهای رفع تصرف اگرچه امیدوارکنندهاند، اما تا زمانی که حجم تخریبهای جدید کاهش نیابد، نمیتوان از مهار بحران سخن گفت. زمین همچنان آرام و بیصدا، محل کشمکش است.
21:10 - 6 دی 1404
