جهش شاخصهای کلان اقتصادی در دولت شهید رئیسی
عملکرد اقتصادی ۳۳ ماهه دولت سیزدهم نشان میدهد تحولات چشمگیری درخصوص رشد اقتصادی، مهار تورم فزاینده، انضباط پولی و بودجهای، ثبات بازار و کاهش نرخ بیکاری در آن دوره رخ داده است.
به گزارش خبرگزاری فارس، روزنامه کیهان نوشت: با گذشت دو سال از شهادت سید ابراهیم رئیسی؛ رئیسجمهور کشور، همچنان خدمات آن شهید و دولت سیزدهم که فقط 33 ماه طول کشید؛ در یادها مانده است. دورهای که شاخصهای کلان اقتصادی نسبت به دولتهای یازدهم و دوازدهم، جهش کرد و بیانگر رشد تولید و صادرات، کاهش نرخ تورم، ثبات نرخ ارز، احیای کارخانهها و به ثمر نشستن تلاشهای بیوقفه دولت برای بهبود شرایط اقتصادی و وضعیت معیشت مردم است.در این گزارش، با استناد به اطلاعات و آمارها، به بررسی عملکرد دولت سیزدهم در بخشها و شاخصهای اقتصاد کلان میپردازیم.جهش رشد اقتصادی:رشد اقتصادی به عنوان یکی از شاخصهای اساسی رونق اقتصادی در کشور در نزدیک به سه سال فعالیت دولت سیزدهم بهبود قابل ملاحظهای یافت. میانگین رشد اقتصادی در سه سال پایانی دولت دوازدهم منفی دو و پنج صدم درصد بوده و این عدد در سه سال فعالیت دولت سیزدهم به بیش از 5.5 درصد رسید.به طور مشخص رشد اقتصادی کشور در سالهای 1400، 1401 و 1402 به ترتیب برابر با پنج و شش دهم و پنج درصد و شش و یک دهم درصد بود. این در حالی است که میانگین رشد اقتصادی کشور در دولت یازدهم و دوازدهم، حدود شش دهم درصد و در سه سال آخر منفی بود.طبق اعلام مرکز آمار و بانک مرکزی، وزارت نفت در سال ۱۴۰۲ کارنامه درخشانی داشته است، رشد اقتصادی گروه نفت و گاز پارسال بالای ۲۰ درصد بوده که تأثیر بسزایی در رشد اقتصادی کشور داشته و البته بخش اعظم آن متأثر از گروه نفت و گاز بوده است.
تحلیل رشد اقتصادی بخشهای مختلف اقتصادی نشان میدهد که متوسط رشد ارزش افزوده گروه صنایع و معادن (بهجز استخراج نفت و گاز) از ١٣٩٧ تا ١٣٩٩ برابر منفی هشت و دو دهم درصد بوده درحالیکه از ابتدای دولت سیزدهم تا 9 ماهه اول 1402 به هفت و یک دهم درصد رسیده بود.همچنین، متوسط رشد ارزش افزوده گروه خدمات از ١٣٩٧ تا ١٣٩٩ برابر منفی سه و یک دهم درصد بوده، درحالیکه از ابتدای دولت سیزدهم تا 9 ماهه اول ۱۴۰۲ به پنج و هشت دهم درصد رسیده بود. در بخش استخراج نفت و گاز، متوسط رشد ارزش افزوده از ١٣٩٧ تا ١٣٩٩ برابر منفی 16 و یک دهم درصد بوده، درحالیکه از ابتدای دولت سیزدهم تا 9 ماهه اول ۱۴۰۲ به ۴۶ و یک دهم درصد رسیده بود. بخش مسکن و ساختمان از منفی هفت درصد در دولت یازدهم و دوازدهم به مثبت هفت درصد در دولت سیزدهم رسید.بخش صنعت، ضعیفترین بخش دولت سیزدهم بود؛ با اینحال، متوسط رشد تولید بخش صنعت در سالهای 1397 تا 1399 منفی چهار و یک دهم درصد و در سالهای 1400 تا 9 ماهه اول 1402، به سه و 9 دهم درصد بوده است. همچنین میانگین شاخص مقدار تولید بخش صنعت در سه سال پایانی دولت دوازدهم منفی یک و دو دهم درصد و در دولت سیزدهم چهار و هشت دهم درصد بوده است.شاخص مهم دیگری که میتواند پایداری رشد را در اقتصاد تضمین نماید، سرمایهگذاری یا تشکیل سرمایه ثابت ناخالص ملی است. این شاخص در دهه ۱۳۹۰ بهطور کلی منفی بوده و نرخ رشد آن در طول سالهای ١٣٩٧ تا ۱۳۹۹ منفی ۱۳ و هشت دهم درصد بود.
با آغاز دولت سیزدهم رشد تشکیل سرمایه ثابت مثبت شد به نحویکه در سال 1400 به چهار و یک دهم درصد، در سال 1401 به دو و نیم درصد و در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۲ نیز چهار و نیم درصد رسید. به طور متوسط رشد تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در طول دولت سیزدهم سه و شش دهم درصد بود. به این ترتیب با اقدامات دولت سیزدهم، کشور از بحران سرمایهگذاری ایجاد شده در دهه 1390 خارج شد.کاهش نرخ تورم:یکی دیگر از دستاوردهای دولت سیزدهم، کاهش نرخ تورم بود. طبق اطلاعات مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه در سال ۱۴۰۰ و در زمان روی کار آمدن دولت سیزدهم حدود 45 و هفت دهم درصد بود که این نرخ در فروردین ماه سال 1403 و بر پایه سال ۱۴۰۰ به ۳۸ و هشت دهم درصد رسید. بانک مرکزی از تداوم روند کاهشی تورم در اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ خبر داده و اعلام کرده بود: «تورم نقطه به نقطه در آستانه ورود به کانال ۲۰ درصد قرار دارد.»همچنین نرخ تورم قیمت تولیدکننده از ۶۴ و شش دهم درصد در سال ۱۴۰۰ به ۴۳ و هشت دهم درصد در پاییز ۱۴۰۲ رسید که نشانگر کاهش حدود ۲۱ درصدی تورم تولیدکننده در این بازه زمانی بود. ضمن اینکه تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده در فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۰ از ۱۰۰ درصد هم عبور کرده بود اما این تورم، در آخرین آمار بانک مرکزی به زیر ۲۵ درصد رسید. وقتی تورم تولیدکننده کاهش پیدا میکند نشان میدهد که نگاه دولت به مسئله تولید، یک نگاه اساسی و ریشهای است.
بر اساس گزارش بانک مرکزی، نرخ رشد نقدینگی در پایان سال ۱۳۹۹ تا ۴۰ و شش دهم درصد افزایش یافت و در مرداد ماه ۱۴۰۰ به ۳۹ و یک دهم درصد رسید. این رقم در پایان سال ۱۴۰۰ با کاهش دو و هشت دهم درصدی به رقم ۳۶ و سه دهم درصد و در پایان 1402 با کاهش چشمگیر به 24 و سه دهم درصد رسید.۱۵ ماه ثبات نرخ ارز:ثبات نرخ ارز، از دستاوردهای مهم دولت سیزدهم بود. در دولت سیزدهم از بهمن ۱۴۰۱ تا پایان دولت، به مدت 15 ماه نرخ ارز در بازار غیررسمی در کانال 50 هزار تومان بود. این موضوع با دستور مستقیم شهید رئیسی و حضور پررنگ بانک مرکزی بهعنوان سیاستگذار پولی اتفاق افتاد و نتیجه آن این بود که سفتهبازها و دلالها به طمع سود، از حضور در بازار ارز ناامید شدند. این در حالی است که در این دوره تنشهای امنیتی در منطقه افزایش یافته بود اما دولت و بانک مرکزی بر تمام موجهای گرانی ارز که حاصل کار آمریکا، اسرائیل، امارات، کانالهای تلگرامی و دلالان بود غلبه کردند. افزایش صادرات و تراز تجارت خارجییکی از دستاوردهای اساسی دولت سیزدهم، ارتقای روابط با کشورهای منطقه و عضویت در پیمانهای مهم منطقهای مانند شانگهای و بریکس بود. نتیجه اینکه در سه سال اول دولت سیزدهم نسبت به سه سال پایانی دولت دوازدهم با 34 و هشت دهم درصد رشد از 246 به ٣٣١ میلیارد دلار رسیده بود.همچنین مطابق با دادههای بانک مرکزی، میزان صادرات نفت و فرآوردههای نفتی، گاز طبیعی، مایعات و میعانات گازی در سالهای 1397 تا 1399، بهطور متوسط 34 میلیارد و 600 میلیون دلار گزارش شده بود؛ در سالهای 1400 و 1401 به بیش از ۴۷ میلیارد دلار رسید.
سید ابراهیم رئیسی در 33 ماه دوران ریاست خود در دولت سیزدهم در راستای توسعه روابط تجاری و تقویت مراودات با کشورهای همسایه و سایر کشورها اقدامات زیادی انجام داد. دولت سیزدهم در حالی با شهادت رئیسجمهور به پایان رسید که در آن دوره، ایران به عضویت بریکس و شانگهای درآمد و انعقاد موافقتنامه تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و توسعه روابط با آفریقا رخ داد. توسعه روابط با کشورهای همسو، صادرات نفت که در سال 1400 به کمتر از 300 هزار بشکه رسیده بود را در بهار 1403 به نزدیک دو میلیون بشکه هم رساند. ضمن اینکه تولید نفت از حدود دو میلیون بشکه در روز به سه میلیون و 300 هزار بشکه رسید. بنا بر آمار آژانس بینالمللی انرژی صادرات نفت هم از کمتر از هشت میلیارد در ۲۰۲۰ به بیش از ۴۲ میلیارد دلار در سال 2022 رسید.طبق دادههای شرکت ورتکسا، صادرات نفت ایران در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۴، به بالاترین سطح در شش سال قبل از آن صعود کرد. روزنامه فایننشال تایمز با استناد به آمار شرکت ورتکسا نوشت: میانگین صادرات روزانه نفت ایران طی این مدت، یک میلیون و 600 هزار بشکه بود و حدود ۳۵ میلیارد دلار درآمد برای ایران به همراه داشت.کاهش بیکاری با احیای کارخانهها:احیای کارخانهها و کاهش نرخ بیکاری از جمله مهمترین دستاوردهای دولت شهید رئیسی است. احیای 8770 واحد تولیدی راکد و اتمام هزاران طرح نیمهتمام که سالیان سال متوقف مانده بودند در کنار اعطای وامهای اشتغالزایی؛ از دلایل کاهش نرخ بیکاری بود.متوسط نرخ بیکاری 15 ساله و بیشتر در طول سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۹ حدود ۱۱ درصد بود اما متوسط این نرخ در دولت سیزدهم برابر 8.8 درصد بود. نرخ بیکاری در سال ۱۴۰۲ به هشت و یک دهم درصد رسید.
خالص اشتغال ایجاد شده (تغییرات شاغلان) از منفی 1010هزار نفر در سال 1399 به 774 هزار نفر در سال 1402 رسید. در پاییز این سال نرخ بیکاری فصلی به رکورد تاریخی هفت و شش دهم درصد رسیده بود. در سالهای 1401 و 1402، بیش از یک میلیون و 800 هزار مجوز (اعم از مجوز کسبوکار جدید، موافقت اصولی، استعلام و...) و بیش از دو میلیون و 200 هزار تمدید مجوز از طریق درگاه ملی مجوزها صادر شده که عددی منحصربهفرد بود و از تمایل مردم به ایجاد و تداوم مشاغل حکایت داشت. تعداد کل شرکتهای دانشبنیان فعال کشور در بهار سال 1403 به ۹هزار و ۵۹۹ شرکت رسید که در سال ۱۴۰۰ برابر با 6632 واحد بود. گفتنی است، دستاوردهای دیگری در جهش شاخصهای اقتصاد کلان همچون افزایش ترانزیت ریلی، دریایی و جادهای، افزایش سهم مالیات در بودجه و کاهش وابستگی به نفت و... هم در دولت شهید رئیسی رخ داد که پرداختن به همه آنها به چند صفحه نیاز دارد.#منتخب_رسانهها#دولت_سیزدهم#شهید_رئیسی
15:42 - 28 اردیبهشت 1405
