ناگفتههایی از پرچم جنجالی عشایر عرب خوزستان
در میان آثار تاریخی که در موزههای ایران نگهداری میشود، پرچمی به چشممیخورد که حامل روایتی از مقاومت و هویت تاریخی عشایر عرب خوزستان علیه استعمار است.
به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از قدس آنلاین، در میان آثار تاریخی که در موزههای ایران نگهداری میشود، برخی اشیا حامل روایتی از مقاومت و هویت تاریخی یک ملتاند. یکی از این آثار، پرچم واقعه جهاد اسلامی عشایر عرب خوزستان علیه استعمار انگلیس است؛ پرچمی که امروز در مجموعه آثار اهدایی رهبر شهید در آستان قدس رضوی نگهداری میشود و یادآور یکی از مهمترین جلوههای مقاومت مردم جنوب ایران در دوران جنگ جهانی اول است. این پرچم که اکنون در صحن کوثر حرم مطهر رضوی و در ساختمان موزه قرآن و نفایس به نمایش گذاشته شده، نشانهای از پیوند دین، مردم و مقاومت در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ معاصر ایران است.خوزستان؛ خط مقدم مقاومتدر سالهای جنگ جهانی اول، جنوب و جنوب غرب ایران به دلیل موقعیت راهبردی و منابع اقتصادی، مورد توجه قدرتهای استعماری قرار گرفت. نیروهای انگلیسی که در آن زمان در عراق حضور داشتند، تلاش کردند نفوذ خود را به خوزستان نیز گسترش دهند و این منطقه را به حوزه کنترل خود درآورند. اما این اقدام با واکنش شدید مردم و عشایر منطقه روبهرو شد. در همان زمان، برخی از مراجع بزرگ شیعه ازجمله آیتالله سید محمدکاظم یزدی و دیگر علمای نجف، حکم جهاد علیه اشغالگران صادر کردند. این فتوا بهسرعت در میان عشایر و مردم خوزستان انتشار یافت و آنان با تکیه بر باورهای دینی و حس دفاع از میهن، به مقابله با نیروهای انگلیسی برخاستند. رهبر شهید انقلاب اسلامی سالها بعد در دیدار با مردم خوزستان به همین پیشینه تاریخی اشاره کردند و خوزستان را یکی از مهمترین مراکز مقاومت ملت ایران در بیش از یک قرن اخیر دانستند؛ مقاومتی که به گفته ایشان، دفاع از ایران محسوب میشد.
جهاد عشایر در جنوب ایراندر پی صدور فتوای جهاد، عشایر عرب خوزستان با پیشتازی روحانیت منطقه وارد میدان شدند. درگیریها در نقاط مختلفی از استان شکل گرفت؛ ازجمله در مناطقی مانند غدیر الذعی، تپههای المنیور در غرب اهواز، سوسنگرد و شادگان. یکی از چهرههای شاخص این قیام، روحانی مجاهد مرحوم سید جابر بن سید مشعل موسوی البوشوکه بود که رهبری بخشی از مقاومت عشایر در منطقه شادگان را برعهده داشت. پرچمی که امروز در موزه آستان قدس رضوی نگهداری میشود، متعلق به همین روحانی مبارز و نمادی از آن قیام تاریخی است. این پرچم در جریان نبردها همراه مجاهدان برافراشته میشد و نشانهای از هویت اسلامی و روحیه جهادی نیروهای مردمی بود. پس از پایان آن دوران، این یادگار ارزشمند نزد خاندان و بازماندگان سید جابر موسوی البوشوکه نگهداری و به عنوان سندی از آن مقاومت تاریخی حفظ شد.از خوزستان تا آستان قدس رضویسالها بعد و در جریان سفر تاریخی رهبر شهید انقلاب اسلامی به خوزستان در اسفند سال ۱۳۷۵، این پرچم از سوی عشایر عرب منطقه به ایشان تقدیم شد. آن سفر که همزمان با هشتاد و دومین سالگرد قیام عشایر خوزستان بود، فرصتی شد تا این یادگار تاریخی بار دیگر مورد توجه قرار گیرد. رهبر شهید نیز پس از دریافت این پرچم، آن را به عنوان یکی از هدایای ارزشمند به آستان قدس رضوی اهدا کردند تا در مجموعه آثار تاریخی نگهداری شود و برای نسلهای آینده به نمایش درآید. امروز این پرچم در گنجینه هدایای مقام معظم رهبری در موزه آستان قدس رضوی نگهداری میشود؛ جایی که بازدیدکنندگان میتوانند از نزدیک این یادگار مقاومت را مشاهده کنند.
ویژگیهای تاریخی پرچمپرچم جهاد عشایر خوزستان از نظر ساختار نیز اثری قابل توجه به شمار میآید. این پرچم با اتصال هشت قطعه پارچه ابریشمی به یکدیگر ساخته و با استفاده از رنگهای گیاهی رنگآمیزی شده است. ارتفاع آن حدود ۱۸۰ سانتیمتر و عرض قاعده آن نزدیک به ۱۱۱ سانتیمتر است. بر حاشیه این پرچم، آیهالکرسی نقش بسته و در متن آن نیز جملات مقدس «لا اله الا الله»، «محمد رسولالله» و «علی ولیالله» دیده میشود. در سوی دیگر نیز آیه مشهور «نصر من الله و فتح قریب» نوشته شده است. این مضامین نشاندهنده پیوند عمیق اعتقادات دینی با مبارزه سیاسی و نظامی آن دوران است؛ جایی که مفاهیم توحید، ولایت و پیروزی الهی به عنوان الهامبخش مجاهدان در میدان نبرد حضور داشتند.سندی از پیوند دین و مقاومتکارشناسان تاریخ معاصر معتقدند قیام عشایر خوزستان علیه انگلیس را میتوان یکی از نمونههای مهم مقاومت مردمی در برابر استعمار در قرن گذشته دانست. در این قیام، روحانیت، عشایر و مردم منطقه در کنار یکدیگر قرار گرفتند و با تکیه بر باورهای مذهبی به مقابله با قدرتی جهانی پرداختند. پرچم باقیمانده از آن واقعه نیز به همین دلیل فراتر از یک شیء تاریخی ساده است؛ این پرچم نمادی از روحیهای است که در طول تاریخ معاصر ایران بارها خود را نشان داده است. امروز این اثر در فضای معنوی حرم مطهر رضوی نگهداری میشود؛ جایی که هر بازدیدکننده با دیدن آن، با یک یادگار تاریخی مواجه شده و با بخشی از روایت مقاومت مردم ایران در برابر استعمار آشنا میشود. پرچمی که روزگاری در میدان نبرد برافراشته شده بود، اکنون در سکوت یک موزه ایستاده است؛ اما روایت آن همچنان زنده است؛ روایتی از ایمان، ایستادگی و دفاع از سرزمین.
14:16 - 29 اردیبهشت 1405