تنگه هرمز تا ۳ سال دیگر اقتصاد خلیج فارس را خواباند
اقتصاددانان شورای همکاری خلیج فارس اعتراف کردند که وابستگی کامل به آبراه تنگه هرمز و نبود کریدورهای زمینی امن، کشورهای عربی را با تورم مزمن، رشد اقتصادی منفی و افزایش بیسابقه هزینه زندگی مواجه کرده است
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در حالی که تنگه هرمز به عنوان شاهرگ حیاتی انرژی جهان، روزانه محل عبور حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز جهانی است، تداوم تنشها و بسته شدن عملاً این آبراه مهم، کشورهای عربی جنوب خلیج فارس را با بحران اقتصادی بیسابقهای مواجه کرده است. کارشناسان اقتصادی تأکید میکنند که آثار این بحران حداقل تا سه سال آینده در بازارهای منطقه باقی خواهد ماند و آهنگ کاهش قیمت کالاها در این کشورها بسیار کندتر از حد انتظار است.
نیاز به ۳۶ ماه برای بازگشت به حالت عادی
عبدالله الخاطر، اقتصاددان ارشد، در گفتوگو با روزنامه «العربی الجدید» تأکید کرده که حتی در صورت بازگشت فوری آرامش به تنگه هرمز، بازسازی کامل زنجیرههای تأمین و تثبیت قیمتها نزدیک به ۳۶ ماه زمان نیاز دارد. به گفته وی، افزایش بیسابقه حقبیمه ریسک جنگی و هزینههای لجستیکی، هرگونه کاهش چشمگیر قیمت کالاها در بازارهای عربی را برای ماههای آینده غیرممکن ساخته است.الخاطر با اشاره به سفر اخیر ترامپ به پکن و تغییر نسبی نگرش آمریکا به جهان چندقطبی، تصریح کرد که تلاشهای دیپلماتیک فعلی بیشتر به دنبال «حفظ ظاهر» برای دو طرف (آمریکا و ایران) است تا حل ریشهای بحران.به باور وی، اگر تنشها ادامه یابد یا تشدید شود، آمریکا و جهان با امواج تورمی جدید، افزایش نرخ بهره و فشار بر بورسها روبهرو خواهند شد.الخاطر پیشنهاد داده است که کشورهای عربی به جای انتظار برای کاهش قیمتها، استراتژی «تابآوری» در پیش بگیرند و هماهنگی منطقهای را تقویت کنند. وی استفاده از بندرهای جایگزین مانند دُقم (عمان) و ینبع (عربستان) و حتی مشارکت بنادر یمن و بصره (عراق) را مطرح کرده، اما تأکید دارد که این پروژهها راهکارهای بلندمدت هستند و نیازمند برنامهریزی ساختاری عمیقاند.در کوتاهمدت، تنها راه کاهش گلوگاههای لجستیکی، حمل زمینی با کامیون از مسیرهای سوریه، اردن و عربستان است، اما به دلیل نبود تمرکز و کار سازمانیافته برای پشتیبانی زیرساختی از این مسیرها، فشار اقتصادی بر مردم منطقه ادامه خواهد داشت. الخاطر وضعیت کنونی را یکی از سختترین لحظات اقتصاد کشورهای عربی میداند.
حسام عایش، اقتصاددان دیگر، معتقد است که میانجیهای بینالمللی تاکنون نتوانستهاند «حلقههای کور» بحران را باز کنند، زیرا آمریکا خواهان «شرایط تسلیم» ایران است، در حالی که تهران تأکید بر «حفظ وجهه» و حقوق هستهای و منطقهای خود دارد. به گفته عایش، تلاشهای میانجیگرانه باید تدریجی باشد تا اعتمادسازی کند و پیام از بین رفتن تهدید متقابل را منتقل نماید.وی تأکید میکند که سه هفته آینده بسیار حیاتی است؛ یا ثبات نسبی برقرار میشود یا احتمال بازگشت به عملیات نظامی وجود دارد. با این حال، برگزاری رقابتهای فوتبال جام جهانی در آمریکا (اشاره به رویداد ورزشی) و نزدیکی انتخابات میاندورهای، احتمال تشدید نظامی را کاهش میدهد و ممکن است به تفاهمهای مرحلهای برای کاهش فشار بر ترانزیت تنگه هرمز منجر شود.
هشدار مؤسسات مالی جهانی: رکود در راه کشورهای عربی
گزارشهای اقتصادی جدید نشان میدهد که بحران تنگه هرمز و اختلال در زنجیره تأمین، مؤسسه «آکسفورد اکونومیکس» را مجبور کرده است پیشبینی رشد کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۲۶ را از ۴.۶ درصد به رشد منفی ۰.۲ درصد کاهش دهد. حتی «جیپی مورگان» وضعیت را بدتر پیشبینی کرده و انقباضی معادل ۰.۶- درصد را محتمل میداند.همچنین قیمت نفت برنت تا پایان سال جاری بالای ۱۰۰ دلار پیشبینی میشود و حتی در صورت توافق فوری دیپلماتیک، ماهها طول میکشد تا تولید و عرضه به حالت عادی برگردد.به گزارش پایگاه تخصصی «The Real Economy»، افزایش ۶ درصدی قیمتهای تولیدکننده در کشورهای عربی (که عمدتاً ناشی از گرانی سوخت دیزل حملونقل زمینی است) بهزودی به قیمت کالاها در خردهفروشیها منتقل میشود.شرکتهای عربی برای جلوگیری از کاهش سود، این هزینهها را به مصرفکننده نهایی تحمیل میکنند. کارشناسان میگویند قوانین تجارت انرژی در جهان در حال بازنویسی کامل است و مسیرهای دریایی جایگزین، هزینه حمل را به صورت دائم افزایش خواهند داد.
کشورهای عربی جنوب خلیج فارس در شرایط کنونی به شدت آسیبپذیر شدهاند؛ وابستگی کامل آنها به ترانزیت آبی از طریق تنگه هرمز، فقدان کریدورهای زمینی امن و سازمانیافته، و نبود زیرساختهای جایگزین برای تأمین کالا و انرژی، موجب شده که این کشورها با تورم مزمن، رکود اقتصادی بیسابقه و افزایش مداوم هزینههای زندگی دست و پنجه نرم کنند.کارشناسان اقتصادی معتقدند ادامه این وضعیت، ثبات اقتصادی همسایگان جنوبی را بیش از پیش شکننده کرده است. تجربه ماههای اخیر نشان داده که تکیه صرف به مسیرهای دریایی بدون داشتن راههای زمینی مطمئن و نیز اتخاذ راهبردهای سیاسی غیرواقعبینانه در قبال قدرتهای منطقهای، تنها به ضرر اقتصادهای ضعیفشده عربی تمام شده و ناتوانی آنها را در مدیریت بحرانهای ژئوپلیتیک به خوبی نمایان ساخته است.#تنگه_هرمز 11:09 - 2 خرداد 1405