حلال؛ اقتصادی که دنیا را تکان میدهد
بازار جهانی حلال با حجم تریلیون دلاری خود، صحنه رقابتی سنگین برای کشورها شده است. این بازار بزرگ و رو به رشد، صنایع غذایی، دارویی، پوشاک و گردشگری را در بر میگیرد و به نقطه تمرکز اقتصاد جهانی تبدیل شده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ یازدهمین دوره «اجلاس جهانی حلال» از روز چهارشنبه هفته گذشته در شهر استانبول ترکیه آغاز شد و روز جمعه با برگزاری آیین اختتامیه به کار خود پایان داد.این رویداد بینالمللی با حمایت ریاستجمهوری ترکیه، همکاری مؤسسه استانداردها و اندازهشناسی کشورهای اسلامی وابسته به سازمان همکاری اسلامی و با هماهنگی وزارت تجارت و نهاد اعتباربخشی حلال ترکیه برگزار شد. همزمان با این اجلاس، نمایشگاه بینالمللی تجارت «حلال اکسپو ۲۰۲۵» نیز در مرکز نمایشگاههای استانبول میزبان فعالان اقتصادی از کشورهای مختلف بود.این اجلاس با شعار «نوآوری و تعالی در تجارت حلال» برگزار شد و طی سه روز، مجموعهای از سیاستگذاران، استادان دانشگاه، کارشناسان، مدیران شرکتها و فعالان صنعت حلال از کشورهای گوناگون در آن حضور یافتند.هدف اصلی این رویداد، بررسی آخرین تحولات اقتصاد حلال، همگرایی استانداردها، نقش فناوریهای نوین و ترسیم آینده این صنعت در مقیاس جهانی عنوان شد.
ایران نیز در یازدهمین اکسپو حلال و اجلاس جهانی حلال استانبول با حضور رسمی وزیر صنعت، معدن و تجارت مشارکت داشت. این رویداد با حضور سیدمحمد اتابک وزیر صمت ایران و عمر بولات وزیر تجارت ترکیه بهصورت رسمی افتتاح شد و از ۵ تا ۸ آذر (۲۶ تا ۲۹ نوامبر) در مرکز نمایشگاهی استانبول برگزار شد.حضور ایران در این رویداد، نشانهای از نگاه راهبردی به بازار بیش از ۲ تریلیون دلاری حلال ارزیابی میشود. صنایع غذایی، دارو، آرایشیـبهداشتی، پوشاک اسلامی و گردشگری حلال از محورهای اصلی فرصتهای صادراتی ایران در این نمایشگاه عنوان شده و نشستهای تجاری و مذاکرات B2B نیز بستر توسعه همکاریهای منطقهای را فراهم کرده است.
در آیین اختتامیه، احسان اوفوت، دبیرکل مؤسسه استانداردها و اندازهشناسی کشورهای اسلامی، با اشاره به گستردگی مباحث مطرحشده در این دوره، تأکید کرد که اجلاس یازدهم بستری مهم برای گفتوگوی تخصصی میان تصمیمسازان، دانشگاهیان و فعالان بخش خصوصی فراهم کرده است.به گفته او، محورهای اصلی نشستها شامل زیرساختهای کیفیت حلال، نوآوریهای فناورانه، تحول دیجیتال، سبک زندگی حلال، محصولات دارویی و آرایشی و همچنین ابعاد اجتماعی و فرهنگی اقتصاد حلال بوده است.دبیرکل این مؤسسه با تأکید بر اهمیت همگرایی جهانی در این حوزه گفت: در این اجلاس بر ضرورت یکسانسازی استانداردهای حلال در سطح بینالمللی در تمامی بخشها از غذا و دارو گرفته تا محصولات آرایشی، گردشگری و سبک زندگی تأکید شد.او همچنین استفاده از هوش مصنوعی، رهگیری دیجیتال و فناوریهای پیشرفته را برای پشتیبانی از رشد سریع اقتصاد جهانی حلال ضروری دانست.
بازار ۲ تریلیون دلاری حلال
در جریان این اجلاس، آمارهای قابل توجهی از وضعیت بازار جهانی حلال نیز ارائه شد. امل محمد عبدالله، مشاور فنی مؤسسه استانداردها و اندازهشناسی کشورهای اسلامی، در یکی از نشستهای تخصصی اعلام کرد که حجم بازار جهانی صنعت حلال اکنون به حدود ۲ تریلیون دلار رسیده است. به گفته او، رشد پرشتاب این بازار نتیجه افزایش تقاضا نهتنها در کشورهای اسلامی، بلکه در بسیاری از کشورهای غیر اسلامی است.(«بازار جهانی حلال سالانه حدود ۲ تریلیون دلار گردش مالی دارد؛ رقمی معادل اقتصاد کشورهایی مانند ایتالیا و بزرگتر از اقتصاد ترکیه و عربستان، بهطوری که اگر بازار حلال یک کشور مستقل بود، در جمع ۱۰ اقتصاد بزرگ جهان قرار میگرفت.)وی با اشاره به تغییر الگوی مصرف جهانی افزود: بسیاری از مصرفکنندگان، محصولات حلال را به دلیل پاکیزگی، کیفیت، شفافیت زنجیره تولید و رعایت استانداردهای سختگیرانه ترجیح میدهند و همین مسئله موجب رشد روزافزون بخشهای مرتبط با این صنعت شده است.
هوش مصنوعی، موتور جدید صدور گواهی حلال؛ کاهش ۴۰ درصدی زمان تأیید محصولات
این مقام مسئول همچنین از نقش کلیدی فناوری در متحول شدن فرآیندهای صدور گواهی حلال سخن گفت و توضیح داد که بهکارگیری روشهای نوین و ابزارهای دیجیتال از جمله هوش مصنوعی، مدت زمان صدور گواهیها را تا حدود ۴۰ درصد کاهش داده و دقت بازرسیها را نیز بیش از ۳۵ درصد افزایش داده است.به گفته وی، افزایش امکان رهگیری آنلاین محصولات و استفاده از اپلیکیشنهای تلفن همراه، نقش مهمی در افزایش اعتماد مصرفکنندگان و مشارکت فعالتر آنها در بازار حلال داشته است.
سرمایهگذاری دولتها برای تبدیل شدن به قطب اقتصاد حلال شدت گرفت
در بخشهای مختلف اجلاس، کارشناسان اقتصادی بر این نکته تأکید کردند که اقتصاد حلال در سالهای اخیر از یک بازار محدود و صرفاً مذهبی خارج شده و به یک بازیگر مهم در تجارت جهانی تبدیل شده است. این اقتصاد امروز طیف وسیعی از کالاها و خدمات از جمله غذا و نوشیدنی، دارو، محصولات آرایشی، پوشاک، خدمات مالی اسلامی، گردشگری و حتی فناوریهای نوین را دربر میگیرد.لوازم آرایشی، فینتک اسلامی و گردشگری؛ پیشرانهای جدید رشد اقتصاد حلالطبق ارزیابیهای ارائهشده در این رویداد، اگرچه بخش غذا و نوشیدنی همچنان بزرگترین سهم بازار حلال را در اختیار دارد، اما بیشترین شتاب رشد مربوط به حوزههایی مانند لوازم آرایشی و بهداشتی حلال، فناوریهای مالی اسلامی و خدمات سفر و گردشگری منطبق با شریعت است. همین روند موجب شده است که بسیاری از کشورها، بهویژه در جنوب شرق آسیا، کشورهای حوزه خلیج فارس و حتی برخی کشورهای اروپایی، سرمایهگذاریهای سنگینی برای توسعه زیرساختهای اقتصاد حلال انجام دهند.در این میان، ایجاد نظامهای یکپارچه صدور گواهی، توسعه شهرکها و مناطق صنعتی تخصصی و جذب سرمایهگذاری خارجی، در دستور کار بسیاری از دولتها قرار گرفته تا بتوانند جایگاه خود را بهعنوان قطبهای منطقهای و جهانی اقتصاد حلال تثبیت کنند.
چالش چندگانگی استانداردها؛ مانع پنهان توسعه تجارت جهانی حلال
با وجود این رشد پرشتاب، چالشهایی نیز پیش روی این صنعت قرار دارد. از جمله مهمترین این چالشها میتوان به تعدد و ناهمگونی استانداردهای صدور گواهی حلال در بازارهای مختلف اشاره کرد که گاه مانع روانسازی تجارت بینالمللی میشود. همچنین بحثهایی درباره امکان تعمیم مفهوم «حلال» به حوزههای نوظهوری مانند زیستفناوری، صنایع پیشرفته و هوش مصنوعی نیز در این اجلاس مطرح شد.کارشناسان حاضر در اجلاس تأکید کردند که با افزایش تقاضای جهانی و ورود بازیگران جدید به بازار، سطح رقابت بهشدت افزایش یافته و اقتصاد حلال اکنون به عرصهای راهبردی برای تجارت، سرمایهگذاری و دیپلماسی اقتصادی کشورها تبدیل شده است. به همین دلیل، کشورهایی که بتوانند استانداردهای معتبرتر، زنجیرههای تأمین شفافتر و فناوریهای پیشرفتهتری را در این حوزه به کار بگیرند، سهم بیشتری از بازار آینده اقتصاد حلال را در اختیار خواهند گرفت.بنابراین یازدهمین اجلاس جهانی حلال در استانبول را میتوان یکی از مهمترین گردهماییهای بینالمللی در حوزه اقتصاد حلال در سال جاری دانست؛ رویدادی که ضمن ترسیم ظرفیتهای عظیم اقتصادی این بازار، بر نقش تعیینکننده فناوری، یکپارچگی استانداردها و همکاریهای بینالمللی در آینده این صنعت تأکید ویژهای داشت.#اجلاس_حلال 09:45 - 8 آذر 1404