مصر در آستانه تشدید نظارت بر شبکههای اجتماعی
دولت مصر با استناد به افزایش چشمگیر شایعات و انتشار محتوای جعلی در فضای مجازی، از تدوین قانون جدید برای تنظیم فعالیت شبکههای اجتماعی و مقابله با دستکاری تصاویر، ویدئوها و محتوای گمراهکننده خبر داده است؛ طرحی که همزمان با تأکید مقامات بر حفظ آزادی بیان، نگرانیهایی درباره احتمال محدود شدن آزادیهای مدنی نیز ایجاد کرده است.
دولت مصر اعلام کرده است میزان شایعات رصدشده در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵، ۱۱۳ درصد افزایش یافته است. اقتصاد، خدمات انرژی و کالاهای اساسی سه حوزهای هستند که بیشترین ارتباط را با این شایعات داشتهاند.بر اساس آمار رسمی، حدود ۵۴.۳ میلیون نفر در مصر از شبکههای اجتماعی استفاده میکنند و فیسبوک و تیکتاک در صدر این فهرست قرار دارند. مقامهای مصری معتقدند انتشار اخبار جعلی و دستکاری تصاویر و ویدئوها میتواند افکار عمومی و حتی اقتصاد کشور را تحت تأثیر قرار دهد.تدوین قانون جدیدوزارت ارتباطات مصر از ایجاد واحدی در سازمان تنظیم مقررات ارتباطات برای شناسایی دستکاری تصاویر و ویدئوها خبر داده است. همزمان، دولت پیشنویس قانونی جدید را برای مقابله با محتوایی که به گفته مقامها «به جامعه آسیب میزند» آماده کرده و قصد دارد آن را در آغاز دوره جدید مجلس، در اکتبر آینده، ارائه کند.قانون جرایم فناوری اطلاعات مصوب ۲۰۱۸ نیز هماکنون برای برخی تخلفات مجازی مجازاتهایی از جمله حبس و جریمه نقدی در نظر گرفته است، اما مقامهای دولتی میگویند این قوانین برای مقابله با تهدیدهای جدید، بهویژه سوءاستفاده از هوش مصنوعی، کافی نیستند.
نگرانی درباره آزادی بیانبحث بر سر قانون جدید تنها به مقابله با اخبار جعلی محدود نمانده است. برخی فعالان حقوقی و نمایندگان مجلس درباره احتمال استفاده گسترده از عباراتی مانند «ارزشهای اجتماعی»، «آداب و رسوم» و «آرامش اجتماعی» هشدار دادهاند؛ عباراتی که به باور منتقدان میتوانند زمینه تفسیرهای گسترده و محدودیت آزادی بیان را فراهم کنند.در مقابل، برخی کارشناسان رسانه معتقدند قوانین موجود برای برخورد با توهین، افترا، قلدری مجازی، تحریک به خشونت و نفرتپراکنی کافی است و مشکل اصلی، کمبود آموزش و اطلاعرسانی دقیق است. آنها پیشنهاد میکنند دولت به جای وضع قوانین جدید، قانون دسترسی آزاد به اطلاعات را اجرایی کند تا با انتشار سریع اطلاعات رسمی، زمینه گسترش شایعات کاهش یابد.هوش مصنوعی و چالش نظارتکارشناسان فناوری نیز بر این باورند که هیچ راهکار واحدی برای کنترل محتوای میلیاردها پست روزانه وجود ندارد. ترکیب فناوری، قانونگذاری و همکاری مستقیم با شرکتهای صاحب پلتفرم، از جمله متا، گوگل، تیکتاک و ایکس، بهعنوان راهکاری مؤثرتر مطرح شده است.در نهایت، موفقیت سیاست جدید مصر به ایجاد تعادلی میان مقابله با اخبار جعلی و حفظ آزادی بیان بستگی دارد؛ تعادلی که تعیین دقیق تعاریف قانونی و نظارت مستقل میتواند نقش مهمی در آن داشته باشد.
22:10 - 24 مرداد 1405