تغییر روایت حکومت مصر از اخوانالمسلمین؛ از نقد عملکرد تا تقابل با ایدئولوژی
همزمان با نزدیک شدن به سیزدهمین سالگرد اعتراضات ۳۰ ژوئن ۲۰۱۳، رسانههای نزدیک به دولت مصر روایت تازهای از اخوانالمسلمین ارائه کردهاند. برخلاف سالهای گذشته که تمرکز بر عملکرد یکساله دولت محمد مرسی بود، اکنون تلاش میشود ریشههای فکری و ایدئولوژیک این جریان هدف نقد قرار گیرد؛ تغییری که بسیاری آن را تلاشی برای بازتعریف مشروعیت نظام کنونی و پاسخ به چالشهای داخلی ارزیابی میکنند.
چند روز مانده به سالگرد ۳۰ ژوئن، «محمد الباز» روزنامهنگار نزدیک به حاکمیت مصر، مجموعهای با عنوان «روزهای رهایی» منتشر کرد که در آن، اخوانالمسلمین نه صرفاً به دلیل عملکرد دوران حکومت، بلکه بهعنوان یک پروژه فکری و ایدئولوژیک مورد انتقاد قرار گرفت. این رویکرد بهسرعت در رسانههای نزدیک به دولت نیز بازتاب یافت و از آن بهعنوان نشانهای از تغییر راهبرد رسانهای حکومت یاد شد.در سالهای نخست پس از برکناری محمد مرسی، روایت رسمی حکومت بر این محور استوار بود که ادامه حکومت اخوان، مصر را به سمت آشوب، فروپاشی و بیثباتی سوق میداد. اما اکنون محور اصلی از این پرسش که «اخوان چه کرد؟» به این سؤال تغییر یافته است که «اخوان چگونه میاندیشد؟». در این چارچوب، رسانههای نزدیک به دولت تلاش میکنند مشروعیت این جریان را از منظر فکری و ایدئولوژیک به چالش بکشند و ۳۰ ژوئن را نه صرفاً واکنشی به عملکرد یک دولت، بلکه اقدامی پیشگیرانه در برابر یک پروژه سیاسی و فکری معرفی کنند.دلایل تغییر روایتتحلیلگران معتقدند تغییر این روایت، بیش از آنکه ناشی از بازخوانی تاریخ باشد، به تحولات امروز مصر ارتباط دارد. طی سالهای اخیر، بحرانهای اقتصادی، افزایش بدهیهای خارجی، تورم، کاهش ارزش پول ملی و واگذاری برخی داراییهای دولتی، انتقادهای گستردهای را متوجه دولت کرده است. در چنین شرایطی، روایت مبتنی بر «ترس از بازگشت اخوان» دیگر مانند گذشته کارایی ندارد.
به همین دلیل، رسانههای نزدیک به حکومت تلاش میکنند با تمرکز بر مبانی فکری اخوانالمسلمین، این جریان را بهعنوان تهدیدی دائمی برای دولت و جامعه معرفی کنند؛ روایتی که به باور ناظران، میتواند حتی در صورت کمرنگ شدن خاطره دوران حکومت مرسی نیز همچنان قابل استفاده باشد.۳۰ ژوئن؛ ستون مشروعیت نظامبه اعتقاد نویسنده، وقایع ۳۰ ژوئن و تقابل با اخوانالمسلمین همچنان یکی از مهمترین پایههای مشروعیت نظام سیاسی مصر به شمار میرود. با وجود گذشت ۱۳ سال، دولت همچنان بسیاری از مشکلات و بحرانهای کشور را به دوره حکومت اخوان نسبت میدهد و تأکید میکند اگر آن اعتراضات رخ نمیداد، مصر با خطر فروپاشی روبهرو میشد.در این چارچوب، تغییر ادبیات رسانهای از نقد عملکرد دولت مرسی به نقد ایدئولوژی اخوان، تلاشی برای ایجاد یک روایت بلندمدت و پایدار ارزیابی میشود؛ روایتی که بتواند در شرایط دشوار اقتصادی و افزایش انتقادها، همچنان بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی حفظ مشروعیت و استمرار نظام مورد استفاده قرار گیرد.
18:30 - 10 تیر 1405