مصریان پیش از کولر چگونه با گرمای شدید مقابله میکردند؟
در حالی که موج گرمای بیسابقه بخشهایی از جهان را فرا گرفته، نگاهی به شیوههای سنتی مردم مصر نشان میدهد که قرنها پیش از اختراع سیستمهای تهویه مطبوع، معماری بومی، سفال و مصالح طبیعی نقش مهمی در خنک نگه داشتن خانهها، آب و مواد غذایی ایفا میکردند.
همزمان با افزایش دمای هوا در نیمکره شمالی و ثبت موجهای گرمای شدید، روشهای سنتی مصریان برای سازگاری با آبوهوای گرم دوباره مورد توجه قرار گرفته است. پیش از رواج برق، یخچال و سیستمهای تهویه، مردم مصر با بهرهگیری از دانش بومی و معماری سنتی، شرایط زندگی را در گرمای تابستان قابل تحمل میکردند.در حالی که امروزه فناوریهایی مانند کولرهای هوشمند، رنگهای بازتابدهنده نور خورشید، لباسهای خنککننده و سامانههای نوین نگهداری مواد غذایی توسعه یافتهاند، مصریان باستان و نسلهای پس از آن با ابزارهایی ساده اما کارآمد نیازهای خود را برطرف میکردند.سفال؛ یخچال طبیعی خانههای مصرییکی از مهمترین ابزارهای سنتی برای خنک نگه داشتن آب، ظروف سفالی ساختهشده از گل و لای رود نیل بود. کوزهها، سبوها و خمرههای سفالی به دلیل ساختار متخلخل خود، با تبخیر تدریجی آب از سطح بیرونی، دمای آب را کاهش میدادند.این ظروف معمولاً در محلهای دارای جریان هوا، بهویژه کنار پنجرههای رو به شمال، قرار میگرفتند و گاهی با پارچهای مرطوب پوشانده میشدند تا فرآیند خنکسازی مؤثرتر شود. در مزارع نیز کشاورزان این کوزهها را زیر سایه درختان آویزان میکردند تا در گرمای روز به آب خنک دسترسی داشته باشند.روشهای سنتی نگهداری مواد غذاییپیش از ظهور یخچال، خانوادههای مصری غذاهای پخته را بیش از یک شب نگهداری نمیکردند. مواد غذایی مانند عسل، روغن حیوانی، خرما، رب گوجهفرنگی و حبوبات در ظروف سفالی مخصوص ذخیره میشدند.
برای نگهداری شیر و فرآوردههای لبنی نیز از مشکهای تهیهشده از پوست حیوانات استفاده میشد. همچنین غلاتی مانند گندم، ذرت و عدس در سیلوهای گِلی ذخیره میشدند که با طراحی ویژه، از نفوذ رطوبت و آفات جلوگیری میکردند.معماری بومی؛ تهویه طبیعی بدون برقیکی از مهمترین عوامل مقابله با گرما، شیوه ساخت خانهها بود. خانههای سنتی مصر با خشت خام، گل، کاه و چوب ساخته میشدند. دیوارهای ضخیم، سقفهای بلند و استفاده از مصالح طبیعی باعث میشد گرمای روز به سختی وارد فضای داخلی شود و خانهها در تابستان خنک و در زمستان گرم باقی بمانند.جهتگیری پنجرهها و درها به سمت بادهای شمالی، ایجاد روزنههای تهویه در سقف و فاصله مناسب میان ساختمانها نیز به گردش طبیعی هوا کمک میکرد.«بادگیر»؛ میراث معماری مصر باستاناز مهمترین دستاوردهای معماری سنتی مصر، سازهای موسوم به «بادگیر» یا «ملقف» بود؛ دریچهای که روی بام خانه ساخته میشد و باد را به داخل ساختمان هدایت و هوای گرم را خارج میکرد.مصریان برای افزایش کارایی این سیستم، ظرفهای سفالی پر از آب را در مسیر جریان هوا قرار میدادند تا هوای ورودی خنکتر شود؛ روشی که از نظر اصول عملکرد، شباهتهایی با سیستمهای تهویه مطبوع امروزی دارد.کارشناسان معتقدند بسیاری از این راهکارهای سنتی، از جمله استفاده از مصالح طبیعی، تهویه غیرفعال و طراحی اقلیمی ساختمانها، همچنان میتوانند در معماری پایدار و کاهش مصرف انرژی در مناطق گرم و خشک الهامبخش باشند.
18:19 - 9 تیر 1405