از «خمسینه» تا «کُشَری»؛ فرهنگ ویژه نوشیدن چای در قهوهخانههای مصر
در کوچهپسکوچههای قدیمی و پیادهروهای شلوغ قاهره، چای تنها یک نوشیدنی گرم نیست؛ بلکه زبانی روزمره با واژگانی منحصربهفرد است که دههها تاریخ و روایت پشت آن نهفته است.
در کافههای سنتی مصر، مشتری میتواند سفارش خود را تنها با یک کلمه خاص به «معلم» (قهوهچی) بگوید و بدون هیچ توضیحی، دقیقاً همان چیزی را تحویل بگیرد که میخواهد. به مناسبت روز جهانی چای، نگاهی انداختهایم به فرهنگ لغات نانوشتهای که چای را در مصر از یک نوشیدنی ساده به یک حافظه اجتماعی تبدیل کرده است.مشهورترین مدلها: از خمسینه تا کُشَریدر صدر این لیست، «چای خمسینه» قرار دارد؛ چایی با شکر متوسط که در استکانهای کمرآبباریک و کوچک سرو میشود و مخصوص جلسات سریع صبحگاهی یا استراحت کوتاه کارگران در میانه روز است.در مقابل، «چای کُشَری» قرار دارد که نامش از غذای معروف مصری گرفته شده است. در این روش، چای خشک و شکر را ته لیوان میریزند و سپس آب جوش را مستقیماً روی آن میگیرند؛ روشی محبوب در قهوهخانههای مردمی برای کسانی که بهدنبال طعمی قوی و غلیظ هستند.طعمهای معطر و سبکهای خاص- چای جناینی (باغی): مخصوص دوستداران عطر و بو است. برگهای تازه نعنا در حین دم کشیدن به چای اضافه میشود تا همراه وفادار شبنشینیهای طولانی باشد.- چای فریسیکا: برای کسانی است که چای سبک و ملایم میپسندند؛ مقدار کمی چای با آب جوش زیاد که طعمی آرام و غیرمتمرکز دارد.- چای پوسته (پُستی): به سبک سنتی سرو میشود، اما شکر آن جداگانه کنار استکان گذاشته میشود تا مشتری خودش میزان شیرینی را تنظیم کند.
از چای «خلبانی» تا سنت نوبیبا مدرن شدن کافهها، اصطلاحات جدیدی هم وارد شده است؛ مانند «چای طیاره» (هواپیمایی/خلبانی) که همان چای کیسهای (تیبگ) است و به دلیل سرعت بالا در آمادهسازی به این نام معروف شده است. در نقطه مقابل، «چای بَنور» قرار دارد که به روش قدیمی و روی آتش ملایم داخل قوری جوشانده میشود تا غلیظترین طعم ممکن را بدهد.همچنین برای کسانی که چای را با شیر میپسندند، گزینههای جالبی وجود دارد:- چای مِنُّه فیه: که در آن شیر در حال جوش مستقیماً با چای روی آتش ترکیب میشود.- چای بربری نوبی: ترکیبی سبکتر از چای، آب و کمی شیر که ریشه در فرهنگ گرم و صمیمی مناطق نوبه در جنوب مصر دارد.این لغتنامه مردمی نشان میدهد که قهوهخانههای مصری فراتر از یک مکان برای صرف نوشیدنی، نگاهبان بخشی از فرهنگ شفاهی و هویت اجتماعی این کشور هستند؛ جایی که یک فنجان چای، داستانی به بلندای تاریخ مدرن مصر را روایت میکند.
19:19 - 7 خرداد 1405