سونامی طلا در مصر؛ وقتی «واهمهی جمعی» عقلانیتِ اقتصادی را میبلعد
با تداوم جنگ علیه ایران و انسداد شریانهای انرژی، اقتصاد مصر وارد مارپیچی از فروپاشی ارزش پوند، گرانی افسارگسیخته و پناه بردنِ از سر ناچاری به بازار طلا شده است. در حالی که دلار مرز ۵۴ پوند را در نوردیده، بازارهای مصر شاهد پدیدهای موسوم به «سرایت ترس» هستند؛ جایی که شهروندان در گریزی دستهجمعی از پول ملی، طلا را تنها سنگر بقای خود در میانهی طوفان ژئوپلیتیک منطقه میبینند.
در سایهی تداوم جنگ و شوکهای پیاپی به بازار انرژی، اقتصاد مصر با یکی از سهمگینترین بحرانهای تاریخ خود دستوپنجه نرم میکند. سقوط ارزش پوند به رقم بیسابقهی ۵۴ واحد در برابر دلار، زلزلهای در بازارهای داخلی ایجاد کرده است. در این میان، بازار طلا به عرصهای برای «فشار هولناک تقاضا» تبدیل شده است؛ تقاضایی که با عرضهی محدود همخوانی ندارد و جهشهای قیمتی خارج از منطق اقتصادی را پدید آورده است. کارشناسان معتقدند مصریها برای حفظ ارزشِ داراییهای خود، پول نقد را به طلا تبدیل میکنند تا از اضمحلال بیشتر قدرت خریدشان جلوگیری کنند.اما آنچه این بازار را ملتهبتر کرده، نه فقط اعداد، بلکه روانشناسی تودههاست. دکتر «نجلاء عبدالمنعم»، پژوهشگر اجتماعی، معتقد است بازارهای مصر گرفتار پدیدهای به نام «سرایت ترس» (Contagion of Fear) شدهاند. به گفتهی او، مردم مصر در بحران فعلی پیرو «رفتار گلهای» در اقتصاد هستند؛ به این معنا که ترس از دست رفتن فرصت (FOMO) از عقلانیت آنها پیشی گرفته است. شهروندان حتی در بالاترین تراز قیمتی نیز اقدام به خرید طلا میکنند، چرا که هراس دارند «اوجِ قیمت امروز، پایینترین نرخِ فردا باشد».این آشفتگی روانی و مالی در حالی رخ میدهد که دولت نیز به جای آرام کردن فضا، پیامهای نگرانکنندهای صادر میکند. «مصطفی مدبولی»، نخستوزیر مصر، با اشاره به احتمال طولانی شدن جنگ بر علیه ایران، از اتخاذ «تدابیر بهمراتب شدیدتر» در آینده خبر داده است؛ سخنانی که از سوی افکار عمومی به عنوان «اعلان جنگ ریاضتی» تعبیر شده است. پیش از این، قیمت خدمات عمومی نظیر مترو و قطار ۲۵ درصد افزایش یافته و تورم در بخش دارو و کالاهای اساسی، سفرههای مردم را کوچکتر از هر زمان دیگری کرده است.
در نهایت، مصر امروز ترکیبی از تاریکی در خیابانها (به دلیل جیرهبندی برق) و التهاب در بازارها است. تحلیلگران هشدار میدهند اگر این جنگ ادامه یابد، زیرساختهای معیشتی جامعه مصر با خطر فروپاشی جدی مواجه خواهد شد. در حالی که دولت به سراغ روشهای ارعاب و ریاضت رفته، هجوم مردم به بازار طلا نشاندهندهی بیاعتمادی عمیق به سیاستهای رسمی و تلاشی غریزی برای زنده ماندن در عصر پساجنگ است؛ عصری که در آن "امنیت" و "ارز" به نایابترین کالاهای منطقه تبدیل شدهاند.
15:57 - 14 فروردین 1405