مقام رأس الحسین: روایت تاریخ، ارادت مصریان به امام حسین(ع)
«مقام رأس الحسین» (ع) در قاهره، یکی از مهمترین زیارتگاههای مصر است که شهرت آن به دلیل روایت انتقال و دفن سر مبارک امام حسین(ع) است. گرچه بسیاری از علما دفن سر را در کربلا میدانند، اما مردم مصر ارادت ویژهای به این مکان دارند و آن را «تاج الحسین» مینامند.
«مقام رأس الحسین» (ع)، که با نامهای «مسجد الحسین» یا «مشهد الحسینی» نیز شناخته میشود، زیارتگاهی مهم در شهر قاهره، مصر است. بر اساس برخی منابع تاریخی، این مکان محلی است که سر مبارک «امام حسین»(ع) در آن دفن شده است.برخی از منابع تاریخی بیان میکنند که سر مطهر امام حسین(ع) ابتدا در شهر عَسْقَلان در فلسطین نگهداری میشد. در قرن ششم هجری قمری، هنگامی که صلیبیها بر عسقلان مسلط شدند، خلفای فاطمی که حاکمان وقت مصر و پیرو مذهب اسماعیلی بودند، برای جلوگیری از هتک حرمت سر مبارک، آن را از عسقلان به قاهره منتقل کردند. گفته میشود این انتقال در سال ۵۴۸ یا ۵۴۹ هجری قمری صورت گرفته و سر مطهر در محل کنونی که به «مقام رأس الحسین» معروف است، به خاک سپرده شده و بنایی بر روی آن ساخته شده است.
نظرات مختلف در مورد مدفون در مقام
در مورد اینکه آیا سر مبارک امام حسین (ع) واقعاً در قاهره دفن شده است، نظرات متفاوتی وجود دارد:دیدگاه مشهور علمای شیعه: بر اساس نظر مشهور و مورد تأکید علمای شیعه، سر مبارک امام حسین(ع) در روز اربعین به بدن مطهر ایشان در کربلا ملحق شده و در آنجا دفن گردیده است.توجیه مقام قاهره: بنابراین، برخی از علمای شیعه سری را که در مسجد الحسین قاهره مدفون است، متعلق به یکی از سادات، علویان، شهدای کربلا یا یکی از اهل بیت امام حسین (ع) میدانند.مردم مصر برای این مقام احترام و ارزش زیادی قائل هستند و به زیارت آن میروند. مقام رأس الحسین پس از مسجد الازهر، یکی از مهمترین مراکز تجمع مردم در قاهره محسوب میشود. همچنین، در این مقام اشیایی منسوب به پیامبر اسلام(ص) و یک نسخه خطی قدیمی از قرآن کریم نگهداری میشود. این مکان همچنین به عنوان مرکز برگزاری جلسات و محافل قرآنی با حضور قاریان مشهور شناخته میشود.
جایگاه و اهمیت مقام رأس الحسین (ع) نزد مصریها
«مقام رأس الحسین»(ع) در قاهره، با نامهای دیگری چون «مسجد الحسین»، «مشهد الحسینی»، «مشهد الکریم»، و حتی «تاج الحسین»، از جایگاه معنوی بسیار ویژهای در میان مردم مصر برخوردار است و به عنوان یکی از مهمترین زیارتگاههای این کشور شناخته میشود.ارادت مصریها به این مقام در طول تاریخ مشهود بوده است:🔹 سید محسن الامین (بازدید در سال ۱۳۲۱ ق / ۱۹۴۸ م) گزارش کرده که زائران مصری، اعم از زن و مرد، دسته دسته برای نماز و دعا به این مقام میآیند.🔹 ابن جبیر اندلسی (م. ۶۱۴ ق) نیز به توسل گسترده مردم مصر به امام حسین (ع) و طلب تبرک از این مکان اشاره کرده است.🔹 این اشتیاق و ارادت مردمی به حدی است که حتی برخی از سلفیها از آن ابراز تعجب کردهاند، چرا که تعداد بازدیدکنندگان آن از مسجد الازهر که در مجاورت آن قرار دارد، بیشتر است.مصریها هر ساله سالگرد ورود سر مبارک امام حسین(ع) به مصر را با شکوه فراوان گرامی میدارند. این مراسم در آخرین سهشنبه ماه ربیع الثانی برگزار میشود. تعداد شرکتکنندگان در این مراسم بسیار زیاد است و برای پذیرایی از زائران، چادرهایی در اطراف مقام رأس الحسین برپا میشود.مقام رأس الحسین در قاهره نه تنها یک مکان عبادی، بلکه دارای نقش اجتماعی و سیاسی مهمی نیز بوده است:🔸برخی محققان، نقش این مقام را در متحد کردن و بسیج مردم مصر علیه مستبدان و استعمارگران، مشابه نقش حرم امام حسین (ع) در کربلا در ترغیب مردم عراق به مقاومت، میدانند.🔸گفته میشود رهبران مصر در طول تاریخ، از جمله جمال عبدالناصر (۱۹۵۶-۱۹۷۰)، بر برگزاری نماز عید در این مکان تأکید داشتند که نشاندهنده اهمیت رسمی و مردمی آن است.
نامها و القاب🔹«ابن کثیر»، مورخ اهل سنت (م. ۷۷۴ ق)، اظهار داشته است که مصریان این مکان را «تاج الحسین» مینامیدند. 🔹«محمد بن جعفر بن نَما» (متولد حدوداً ۵۶۵ق) از عالم و استاد محقق حلی بیان میکند که مصریان از این مکان به عنوان «مشهد الکریم» نیز یاد میکردند. 🔹«مالک الحزین» در مقالهای به نام «مسجد الحسین و جایگاه آن در جان و روح مصریان اهل سنت» نوشته است که مصریها این مکان را چنان مقدس میدانند که بسیاری از مورخان برای نامیدن آن از اصطلاح «مسجد جامع مصر» استفاده کردهاند. 🔹همچنین از آن به عنوان «مسجد الحسین»، «حرم رأس الحسین» یا «حرم حسینی» نیز یاد میشود.
آیا سر مبارک امام حسین(ع) در قاهره به خاک سپرده شده است؟
در مورد خاکسپاری سر مبارک امام در «مقام رأس الحسین» قاهره اختلاف نظر وجود دارد و منابع مختلف گزارشهای متفاوتی ارائه دادهاند.برخی از منابع تاریخی، روایت انتقال سر مبارک به قاهره را چنین ذکر میکنند که سر مبارک ابتدا در شهر عسقلان (در فلسطین امروزی) به خاک سپرده شده بود. هنگامی که صلیبیون شهر عسقلان را تصرف کردند، طلائع بن رُزیک، وزیر وقت فاطمیان (م. ۵۵۶ ق)، برای جلوگیری از هتک حرمت سر مبارک، با پرداخت مبالغ هنگفت به صلیبیون، اجازه انتقال آن را گرفت.مَقریزی، مورخ مصری نقل میکند که سر مبارک در دهم جمادی الآخر سال ۵۴۸ یا ۵۴۹ هجری قمری به قاهره منتقل شد. گفته شده است، هنگام عبور سر از محلههای قاهره، بوی مشک از آن به مشام میرسید، لذا یکی از محلههای قاهره «حارات المسک» نامیده شد.درباره دفن شدن سر مبارک در قاهره، آراء مختلفی وجود دارد:خلفای فاطمی این مکان را محل دفن سر مبارک میدانستند. برخی علمای اهل سنت مصر مانند علی جمعه، مفتی اعظم سابق مصر و عضو شورای علمای الازهر، این اعتقاد را تأیید میکنند.نظر مشهور و معتبر نزد علمای شیعه امامیه این است که سر مبارک امام در روز اربعین به کربلا بازگردانده شده و به پیکر مطهر ملحق و در همانجا دفن شده است.سلفیها اساساً وجود سر مبارک امام در مقام قاهره را رد میکنند.ابن کثیر معتقد است، فاطمیان سر را به قاهره منتقل کردند تا ادعای خود مبنی بر انتساب به نوادگان امام حسین(ع) را تقویت کنند.برخی از علمای امامیه که دفن سر مبارک امام در کربلا را صحیح میدانند، درباره سری که ابتدا در عسقلان دفن و سپس به قاهره منتقل شد، سه احتمال را مطرح کردهاند: سر یکی از علویان، سر یکی از شهدای کربلا و یا سر یکی از اعضای اهل بیت امام حسین(ع).
مسجد الحسین (مشهد الحسینی) و تاریخچه آن
مسجد الحسین، که به «مشهد الحسینی» نیز معروف است، بنایی تاریخی با اهمیت مذهبی و فرهنگی والا در قاهره به شمار میرود.این مسجد در دوران خلافت فاطمیان، در سال ۵۴۹ هجری قمری، تحت نظارت صالح طَلائع، وزیر مقتدر وقت، بر روی محلی که گفته میشود سر مبارک امام حسین(ع) در آنجا دفن شده، ساخته شد.مسجد اولیه از سنگ مرمر سفید بنا و دارای سه در بوده است. علاقه پادشاهان و حاکمان مختلف مصر به مقام رأس الحسین همواره مشهود بوده و به مرور زمان این مسجد بارها بازسازی و نوسازی شده است.در اواخر قرن سیزدهم هجری قمری (۱۸۷۰ میلادی)، به دستور خدیو اسماعیل، حاکم وقت مصر، مسجد بهطور کامل بازسازی شد. همچنین در سال ۲۰۲۲ میلادی (۱۴۴۳ هجری قمری)، بهرههای اسماعیلی با مشارکت دولت مصر، مسجد را بازسازی کردند و در سال ۲۰۲۳ میلادی (۱۴۴۴ هجری قمری)، با حضور عبدالفتاح السیسی، رئیس جمهور مصر، آن را افتتاح کردند. در جریان این بازسازی، مقبرهای جدید بر روی محل دفن سر مبارک ساخته شد.وزارت اوقاف مصر در سال ۲۰۲۲، مسجد الحسین را به دلیل ظرفیت بالا و فعالیتهای متنوع، به عنوان مسجد نمونه انتخاب کرد.مسجد الحسین در محلهای به همین نام، که یک منطقه تاریخی و فرهنگی مهم در قاهره قدیم است، واقع شده است. این مسجد در مجاورت دو مکان کلیدی قرار دارد: مسجد الازهر، مهمترین مرکز علمی و مذهبی در مصر و بازار خان الخلیلی، یکی از مناطق فرهنگی و گردشگری معروف قاهره.نزدیکی مسجد به مرکز دَرب الأَترَک (یکی از معروفترین مراکز فروش کتابهای میراث اسلامی)، بر اهمیت فرهنگی آن افزوده است.
حفظ میراث باستانی اسلامی در مسجد
نسخهای از قرآن منسوب به امام علی(علیه السلام) (شهادت ۴۰ هجری) در مسجد الحسین نگهداری میشود. برخی معتقدند که این قرآن در نیمه دوم قرن اول هجری نوشته شده است. این مسجد همچنین شامل اقلامی منسوب به پیامبر(ص) از جمله شمشیر، سرمهدان، تارهای موی ایشان، تکهای از پیراهن و تکهای از عصای ایشان است.مسجد الحسین یک مرکز تلاوت استجلسات تلاوت تعدادی از قاریان مشهور مصری، مانند المنشاوی، عبدالباسط و دیگران، در مسجد الحسین برگزار میشود. این مکان جایی است که قاریان برای کرسی تلاوت رقابت میکردند.
منبع: ویکی شیعهروزنامه الاهرامروزنامه یوم السابع#مصر#قاهره#مقام_رأس_الحسین#رأس_الحسین#سیاحت#گردشگری#امام_حسین#السیسی#مسجد#مسجد_رأس_الحسین
20:35 - 19 مهر 1404
1 واکنش
20٫6k بازدید
