مقام سیده زینب: زیارتگاه مورد احترام اهلسنت در قلب تاریخی مصر
«مقام حضرت زینب» یا «مسجد سیده زینب» یکی از بناهای تاریخی-اسلامی و منطقهای به این نام در قاهره، پایتخت مصر است. محلی که برخی گمان میبرند آرامگاه حضرت زینب(س) است و مورد توجه بسیار اهل سنت دوستدار اهلبیت در مصر و سراسر جهان است.
«مقام حضرت زینب»(سلاماللهعلیها) که در مصر به «مسجد سیده زینب» نیز شهرت دارد، یکی از بناهای تاریخی-اسلامی مهم در قاهره، پایتخت مصر است. این مکان که مورد احترام فراوان است، محلی است که برخی گمان میبرند آرامگاه حضرت زینب(سلاماللهعلیها)، عقیله بنیهاشم و دخت گرامی حضرت علی(علیهالسلام) امیرالمؤمنین، باشد. این زیارتگاه مورد توجه و زیارت شیعیان و اهل سنت دوستدار اهلبیت(علیهمالسلام) در مصر و سراسر جهان است. دیدگاهها درباره محل خاکسپاری حضرت زینب (س)
درباره محل خاکسپاری حضرت زینب (س) سه دیدگاه اصلی وجود دارد:🔸شام (سوریه): نظر مشهور آن است که مزار ایشان در جنوب دمشق قرار دارد، منطقهای که اکنون به نام «زینبیه» معروف است.🔸مصر (قاهره): برخی مورخان معتقدند مزار حضرت زینب (س) در مصر است که در حال حاضر با عنوان «مقام سیده زینب» در قاهره شناخته میشود.🔸مدینه: دیدگاه سومی نیز وجود دارد که قبرستان بقیع در مدینه را محل دفن ایشان میداند.
تاریخچه مقام سیده زینب (س)
مورخان در مورد شخصیت بهخاک سپردهشده در مقام سیده زینب(س) قاهره و تاریخ دقیق ساخت اولین بنای آن اختلافنظر دارند. با اینحال، منابع تاریخی متعددی بر وجود مقامی منسوب به سیده زینب(س) در این مکان دلالت دارند.معتقدان به این نظر میگویند حضرت زینب(س) پس از واقعه کربلا و پایان اسارت در شام، به مدینه بازگشتند. سپس والی مدینه ایشان را مجبور به ترک آنجا کرد. در نتیجه، آن حضرت در سال ۶۱ هجری قمری به مصر سفر کرد که مردمش به محبت اهلبیت شهرت داشتند. ایشان در مصر اقامت گزید و در رجب سال ۶۲ هجری قمری درگذشت. طبق این روایت، آرامگاه ایشان همان مکانی است که اکنون به عنوان مقام یا مسجد سیده زینب (س) شناخته میشود.برخی منابع، بدون ذکر مستندات، سال ۸۵ هجری قمری را به عنوان زمان ساخت اولین بنای این آرامگاه ذکر کردهاند. اما از جمله قدیمیترین شواهد، سفرنامه «ابوعبدالله محمد کوهینی الفاسی»، جهانگرد اندلسی است که در محرم سال ۳۶۹ هجری قمری، دوران خلافت فاطمیان و سلطنت «معد بن نزار بن معزالدین» از مقام حضرت زینب(س) در مصر بازدید کرده است.مرمتها و بازسازیها🔹در قرن دهم هجری قمری، در زمان سلطنت سلطان سلیم قانونی، دهمین پادشاه عثمانی، این مقام توسط والی مصر مرمت شد.🔹در سال ۱۱۷۴ هجری قمری، «عبدالرحمن کدخدا»، از شاهزادگان مصری، حرم را بازسازی کرد.🔹در سال ۱۲۱۰ هجری قمری، ضریحی مسی جایگزین ضریح قبلی شد.🔹پس از آن، چندین بار در سالهای ۱۲۷۰، ۱۲۹۴، ۱۲۹۷ و ۱۳۲۰ هجری قمری عملیات بازسازی و تکمیل در حرم صورت گرفت.
مقام سیده زینب در سفرنامهها
در دوران قاجار و در ایام حج، برخی از زائران ایرانی که به مصر سفر میکردند، از این حرم زیارت کرده و گزارشهای آن را در سفرنامههای خود ثبت نمودهاند. برای مثال، سید محسن الامین در کتاب «سفرنامهها» به سفر خود به این زیارتگاه اشاره کرده و اظهار داشته که فرد مدفون در آنجا، بانویی پرهیزگار از نسل امام سجاد(علیهالسلام) بوده است.موقعیت زیارتگاهزیارتگاه سیده زینب در محله سیده زینب(س)، واقع در جنوب قاهره قرار دارد. این منطقه یکی از قدیمیترین و شلوغترین محلههای قاهره به شمار میآید. در مجاورت زیارتگاه، محلهای به نام زینالعابدین و همچنین میدانی به نام میدان سیده زینب(س) نیز وجود دارند.با اینکه اغلب مردم مصر اهل سنت هستند، اما ارادت ویژهای به اهلبیت علیهم السلام، بهویژه حضرت زینب دارند، آنها علاوه بر زیارت دائمی از مقام آن حضرت، هرساله به مناسبت ولادت آن بانوی بزرگ اسلام مراسم باشکوهی به مدت یکهفته برگزار میکنند.این جشنها اغلب خودجوش و مردمی است و در آن علاوه بر شخصیتهای مصری، قاریان معروف مصری و بینالمللی به تلاوت آیاتی از قرآن میپردازند. براساس آمارهای رسمی در سال ۲۰۱۷ یک میلیون زائر در جشن میلاد حضرت زینب در مسجد سیده زینب قاهره شرکت کرده بودند.
راهنمای گردشگری منطقه سیده زینب(س) قاهره
منطقه سیده زینب در قاهره، یکی از مهمترین مقاصد گردشگری سنتی و مذهبی در مصر است. این منطقه که دربردارنده جاذبههای مهمی همچون مسجد سیده زینب(س) است، بازتابدهنده غنی تاریخ و فرهنگ مصر است.صبح: تاریخ و معماری باشکوهروز خود را با بازدید از مسجد احمد بن طولون، واقع در قلب منطقه سیده زینب آغاز کنید. این مسجد که یکی از قدیمیترین و مشهورترین مساجد قاهره است، سومین مسجد ساخته شده در مصر اسلامی و نمونهای بینظیر از معماری اسلامی به شمار میرود.مقصد بعدی شما در نزدیکی مسجد، موزه گایر-اندرسون یا بیت الکریتلیا است. این موزه بر فراز کوه یشکور در سیده زینب قرار دارد و در اصل دو خانه مجزاست که قدمت یکی به سال ۱۵۴۰ میلادی و دیگری به سال ۱۶۴۲ میلادی بازمیگردد. این دو خانه توسط پلی که توسط یک افسر پزشک انگلیسی به نام گایر اندرسون ساخته شده بود، به هم متصل شدند. گایراندرسون این خانهها را در سال ۱۹۳۵ بازسازی کرد تا از تخریب محافظت شوند.موزه بیت الکریتلیا شامل ۲۹ سالن است که تمدنهای مختلف، از فراعنه گرفته تا چینیها، هندیها و ایرانیها، را به نمایش میگذارد و از نظر معماری و میراثی، ارزش قابل توجهی دارد. بعد از ظهر: طعمها و صنایع دستیپس از گشتوگذار در موزه، زمان لذتبردن از گردشگری غذایی است. محله سیده زینب به رستورانهای متنوع و محبوب خود، بهویژه جگرکیهای معروفش شهرت دارد. در رستورانهای سنتی آن میتوانید از غذاهایی مانند فول و طعمیه و همچنین کباب، مولوخیه و محشی لذت ببرید.پس از صرف ناهار، میتوانید از مغازهها و کارگاههایی که صنایع دستی سنتی از جمله منسوجات، سفال، سرامیک، شیشههای رنگی و موارد دیگر را ارائه میدهند، هدایایی خریداری کنید.شب: فرهنگ و معنویتدر بخش شامگاهی، به بیت السناری، واقع در محله الناصریه سیده زینب، بروید. این کاخ تاریخی مجلل که وابسته به کتابخانه اسکندریه است، میزبان رویدادهای فرهنگی و هنری متعددی، بهویژه با ماهیت سنتی، است.در نهایت، بازدید خود را با رفتن به مسجد سیده زینب(س) به پایان برسانید. در این مکان مقدس، میتوانید به زیارت مقام حضرت زینب(س)، اقامه نماز و لذت بردن از فضای معنوی و آرامشبخش آنجا بپردازید. 17:19 - 13 مهر 1404