۱۰ الزام ترانزیتی برای افزایش سهم ایران در تراسیکا/ لزوم ارتقای بهره‌وری حمل‌و‌نقل
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی با بیان اینکه ایران به عنوان چهارراه ترانزیتی دنیا در سال‌های اخیر توجه به ترانزیت کالا و محورهای ترانزیتی را در دستور کار خود قرار داده است، ۱۰ محور افزایش سهم ایران در ترانزیت را تشریح کرد.
خبرگزاری فارس - سعید مؤذنی: ترانزیت کالا و عبور کالای ترانزیتی از کشورها به حدی درآمد‌زا است که اغلب کشورها سعی می‌کنند با تکمیل زیرساخت‌های حمل و نقلی خود به‌خصوص در سه بخش جاده، خط‌آهن و دریا، اعتماد صاحبان کالا را برای حمل کالا از کشور خود جذب کنند.
در این راستا تکمیل زیرساخت‌های حمل و نقل، توسعه کریدورهای بین‌المللی، روانسازی عبور کالا، ایجاد محور‌هایی که موجب کاهش زمان سیر می‌شوند و توسعه حمل و نقل ترکیبی، مدنظر است.
کشور ایران به دلیل موقعیت مناسب جغرافیای خود، ظرفیت بسزایی در توسعه ترانزیت دارد و در واقع 4 راه ترانزیتی دنیا است که در این راستا می‌تـوان به عبور جاده ابریشم از ایران اشاره کرد؛ اما این محور در سال‌های قبل از انقلاب کمتر مورد توجه قرار گرفت و به تدریج محورهای موازی دیگر کشورهای جای آن را گرفت.
دولت‌های ایران قبل از انقلاب اسلامی و حتی دولت‌های اوایل انقلاب و بعد از جنگ، توجهی به ترانزیت نداشتند در حالی که ترانزیت می‌تواند به میزان نفت برای کشور درآمدزایی داشته باشد.
در چند سال اخیر موضوع ترانزیت مورد توجه دولت‌ها قرار گرفت به نحوی که در دولت دهم، توجه به آن شدت گرفت و حتی دولت فردی را به عنوان (نماینده ویژه دولت در امر ترانزیت) در کریدورهای بین‌المللی معرفی کرد.
میزان حمل کالای ترانزیتی در ایران از چند سال اخیر سیر صعودی داشته و این نشان از توجه کشور به این امر دارد؛ اما در این میان توسعه کریدورهای ترانزیتی کشور، رشد زیرساخت‌های حمل و نقل، تکمیل محور‌ها و بهینه‌سازی آنها و کاهش زمان سیر با روانسازی عبور کالا، باید هر چه سریع‌تر انجام شود تا ایران به عنوان چهارراه ترانزیتی دنیا برای همه صاحبان کالا جذابیت داشته باشد.
توسعه پایانه‌های مرزی و عبور سریع کالا از مرزهای کشورهای همسایه در کنار فعال بودن اجلاس‌های ترانزیتی دوجانبه و چندجانبه بین ایران و سایر کشورها، تأثیر بسزایی در توسعه ترانزیت دارد؛ توسعه شرکت‌های حمل و نقلی و حمایت از آنها در راستای افزایش بهره‌وری در رقابت با سایر شرکت‌های بین‌المللی حمل و نقلی هم تأثیر بسزایی در توسعه ترانزیت خواهد داشت.
یکی از مسیرهای ترانزیتی و کریدورهای اصلی، کریدور تراسیکا است، برنامه کریدور تراسیکا در ماه می سال 1993 میلادی در نشست وزرای حمل و نقل و تجارت هشت کشور عضو (پنج کشور جمهوری آسیای‌مرکزی و سه جمهوری قفقاز) در بروکسل ارائه شد که طی آن یک کریدور حمل و نقل شرق – غرب از طریق دریای سیاه (جمهوری قفقاز)، دریای‌خزر و آسیای‌مرکزی، میان اروپا و آسیای‌مرکزی تعریف شد و در سال 1998 میلادی با هدف توسعه روابط اقتصادی، حمل و نقلی و تجاری کشورهای حوزه دریای سیاه، قفقاز و حوزه دریای‌خزر راه‌اندازی شد.
حمایت سیاسی و اقتصادی از استقلال جمهوری‌ها و افزایش ظرفیت‌های آنها از طریق دسترسی به بازارهای اروپایی و جهانی به کمک مسیرهای متعدد حمل و نقل، افزایش همکاری‌های منطقه‌ای میان کشورهای عضو، استفاده از تراسیکا به عنوان کاتالیزوری برای جذب حمایت سازمان‌های مالی بین‌المللی و بخش‌های خصوصی و اتصال تراسیکا به شبکه ترانس- اروپا، از اهداف اصلی اتحادیه اروپا در کریدور تراسیکا بود.
به این ترتیب تراسیکا به عنوان مسیری که کمترین هزینه و زمان را برای اتصال جمهوری‌های آسیای مرکزی به بازارهای جهانی و بنادر اروپایی دارد، معرفی شده است.
جمهوری اسلامی ایران در سال 1388 شمسی به عنوان چهاردهمین کشور عضو تراسیکا به این برنامه پیوست؛ از آنجا که ایران تنها مسیر جاده‌ای برای کریدور مذکور به شمار می‌آید، بنابراین از اهمیت ویژه‌ای در این طرح برخوردار است، با عضویت ایران در کریدور تراسیکا راه برای عضویت کشورهای افغانستان و پاکستان که مایل به پیوستن به این کریدور هستند، هموار شد.
با پیوستن ایران به این کریدور بین‌المللی، مسیر جنوبی این کریدور برای ارسال کالا از اروپا به کشورهای آسیای‌مرکزی و چین بهبود می‌یابد؛ شاخه جنوبی این کریدور از ایران معرفی شده است که از مرز ترکمنستان وارد ایران می‌شود و سپس از طریق مرز بازرگان وارد ترکیه می‌شود.
از نظر تاریخی، ایران به همراه برخی دیگر از کشورهای منطقه از بنیانگذاران جاده تاریخی ابریشم محسوب می‌شود و از نخستین کشورهایی است که راه‌های استاندارد را بنا نهادند طوری که با گذشت هزاران سال هنوز راه‌های جدید با تغییراتی اندک در همان مسیرها واقع شده است.
ایران چهارراه ترانزیتی دنیا
در راستای معرفی ظرفیت‌های ایران در جذب کالای ترانزیتی منطقه و الزامات پیش روی کشور برای افزایش سهم ایران در این عرصه، به سراغ مشاور وزیر راه در حمل و نقل و موافقتنامههای بین‌المللی رفتیم و از وی در این‌باره جویا شویم
شهریار افندی‌زاده پیش از این رئیس سازمان راهداری و نماینده ویژه دولت دهم در ترانزیت بود.
وی در این‌باره می‌گوید: افزایش توانمندی ایران در عبور کالای ترانزیتی از سال‌های گذشته مورد توجه قرار گرفته است و امیدواریم که با تلاش دولت یازدهم و مجلس، قدم‌های مؤثری در جهت این توانمندی برداشته شود.
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی با بیان اینکه کریدور تراسیکا کشور چین را از طریق کشورهای CIS به اروپا متصل می‌کرد، اظهار داشت: از سال 1388 با عضویت ایران در این کریدور، محور شاخه طولی تراسیکا از ترکمنستان وارد ایران در سرخس می‌شود و از ایران به سمت ترکیه می‌رود.
وی با بیان اینکه تراسیکا یکی از محورهای مهم شرق به غرب است، اظهار داشت: در این کریدور 13 کشور عضو هستند که یک کشور ناظر و 12 کشور عضو رسمی هستند و تلاش می‌کنند با توجه به حجم بالای کالای ترانزیت کشورهای مختلف سهم قابل توجهی را برای خود اختصاص دهند.
افندی‌زاده اضافه کرد: کریدور تراسیکا به عنوان محور موازی محور روسیه، از سال‌های بسیار دور مطرح بود و با کمک اتحادیه اروپا ایجاد شد.
* فعالیت کارگروه کریدور تراسیکا در ایران در 10 محور
وی اظهار داشت: در کریدور تراسیکا تمام کشورها تلاش می‌کنند با ایجاد امکانات، توانمندی‌ها، زیرساخت‌ها و روانسازی عبور کالا، اقدامات مناسبی را برای افزایش سهم خود ایجاد کنند.
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی افزود: کشور ایران از سال 88 به عضویت کریدور تراسیکا درآمد و تلاش کرد سهم قابل توجهی در این محور داشته باشد، در این راستا کارگروهی در وزارت راه و شهرسازی با حضور نمایندگان سازمان‌های مختلف تشکیل و تلاش شد در 10 محور فعالیت خود را ادامه دهد.
رئیس سابق سازمان راهداری بیان کرد: در هشتمین اجلاس این کریدور که در بروکسل بلژیک انجام شد، نماینده ایران شاخه جنوبی تراسیکا را از کشور جمهوری اسلامی ایران تعریف کرد.
افندی‌زاده بیان کرد: کشورهایی که معمولاً سعی می‌کنند سهم بیشتری در کریدور تراسیکا داشته باشند، ترکیه، آذربایجان، قزاقستان، ترکمنستان، قرقیزستان، اوکراین، رومانی، مولداوی و ایران است.
* 10 محور کارگروه کریدور تراسیکا در ایران
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی گفت: 10 محوری که مقرر شده است وزارت راه و شهرسازی در کریدور تراسیکا دنبال کند، توسعه جابه‌جایی کالای ترانزیتی و افزایش سهم ایران را در این کریدور را به دنبال دارد.
* نقش تجار و سرمایه‌گذاران ایرانی در معرفی کریدور تراسیکا
وی بیان کرد: موضوع اول بررسی سهم بخش خصوصی در ارتقاء توانمندی ایران در جذب سهم ترانزیت است؛ تجار و شرکت‌های پربارده نقش بسزایی در شناسایی و معرفی ایران در کریدور تراسیکا از محل معاملات با تجار دیگر کشورها دارند و قطعاً سرمایه‌گذاری آنها می‌تواند این نقش را ایجاد کند.
* لزوم فراهم‌سازی زیرساخت‌های حمل و نقل ترکیبی در کریدور تراسیکا
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی گفت: موضوع دوم حمل و نقل ترکیبی است؛ آنچه که مسلم است همه کشورها به سمت ایجاد مسیرهایی می‌روند تا کالا با زمان و هزینه کمتر و ایمنی بالاتر جابه‌جا شود؛ کریدور تراسیکا و محوری که امروز از کشورهای CIS تعریف شده است، تا ترکمنستان به صورت ریلی یا جاده‌ای است در آنجا از طریق بندر «ترکمن‌باشی» و سایر بنادر، تغییر مد حمل و نقلی داده می‌شود و کالا از طریق دریای خزر با کشتی‌های رورو جابه‌جا می شوند و سپس از طریق آذربایجان و بندر باکو مجدداً کالا توسط سیستم‌های ریلی و جاده‌ای جابه‌جا می شوند.
افندی‌زاده اضافه کرد: همچنین در ترکیه هم تغییر مد حمل و نقلی در دریاچه وان داریم که از کشتی های رورو استفاده می شود.
وی بیان کرد: کشور ایران باید طبق هدفگذاری خود، زیرساخت‌های حمل و نقل ترکیبی را فراهم کند به خصوص در بخش حمل و نقل ریلی از مرز سرخس تا مرز رازی خط آهن وجود دارد که باید این خطوط ارتقاء یابد؛ حتی می‌توانیم این مدهای ترکیبی را با دریا داشته باشیم بنابراین ارتباط مدهای مختلف حمل و نقلی با یکدیگر و حمل و نقل ترکیبی در کشور می‌تواند سهم بسزایی در ترانزیت داشته باشد.
* لزوم افزایش سهم حمل و نقل ریلی در حمل کالای ترانزیتی
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی ادامه داد: موضوع سوم افزایش بهره‌وری سیستم‌های حمل و نقل موجود است؛ در بخش ریلی سهم ما از ترانزیت کالا رقم پایینی است؛ در 9 ماهه ابتدایی سال آمار نشان می‌دهد با توجه به افزایش حدود بیش از 7 درصدی که در بخش ترانزیت کالا نسبت به مدت مشابه سال گذشته داشتیم، سهم خط‌آهن بسیار پایین و حدود 4 درصد بود که باید با افزایش بهره‌وری به‌خصوص در پایانه‌ها این رقم افزایش یابد، بنابراین افزایش بهره وری سیستم‌های حمل و نقلی موجود به خصوص ریلی مدنظر است و باید تلاش کرد کالا از حمل و نقل جاده‌ای به سمت ریلی سوق یابد.
* لزوم کاهش زمان توقف در پایانه‌ها و روانسازی عبور کالاهای ترانزیتی
افندی‌زاده ادامه داد: موضوع چهارم بررسی روابط دوجانبه با کشورهای همسایه و منطقه است؛ به هر حال کاهش زمان توقف در پایانه‌ها و روانسازی عبور کالاهای ترانزیتی با توجه به آیین‌نامه‌های مختلف و توافقات طرفین، می‌تواند نقش بسزایی داشته باشد.
* لزوم هماهنگی ارگان‌های دست‌اندرکار کارگروه تراسیکا در ایران
وی افزود: موضوع پنجم هماهنگی بین سازمان‌ها و ارگان‌های داخل کشور، مرتبط با ترانزیت است، سازمان‌ها باید از طریق سیستم‌های هوشمند و ITS و بانک‌های اطلاعاتی در افزایش سهم ایران در این کریدور تلاش کنند؛ هماهنگی بین ارگان‌های عضو نظیر وزارت راه و شهرسازی، گمرک جمهوری اسلامی ایران، نیروی انتظامی و از این قبیل در راستای تسهیل حمل کالا و افزایش سرعت جابه‌جایی ضروری است.
* استفاده از فناوری‌های جدید برای افزایش سهم ایران در کریدور تراسیکا
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی بیان کرد: محور ششم استفاده از فناوری و تکنولوژی‌های جدید برای افزایش سهم ایران در کریدور تراسیکا است که می‌تواند کنترل‌های قوی داشته باشد و سرعت عبور کالا را افزایش دهد.
* لزوم افزایش بهره‌وری حمل و نقل و بهینه‌سازی راه‌ها
افندی‌زاده افزود: موضوع هفتم افزایش بهره‌وری در زیرساخت‌های حمل و نقل کشور و توسعه آن است به خصوص اتصال پروژه‌های ریلی به یکدیگر و ارتقاء شبکه‌های جاده‌ای و تبدیل آنها به آزادراه و بزرگراه، در این‌باره نقش مفیدی دارد.
* لزوم اصلاح قوانین و مقررات دست‌وپاگیر
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی بیان کرد: موضوع هشتم بررسی قوانین و مقررات مربوط و پیشنهاد اصلاح آنها است، به هر حال قوانین در این باره باید با توجه به کنوانسیون‌های مختلفی که ایجاد شده اصلاح شود، باید خود را با کنوانسیون‌های دنیا هماهنگ کنیم و با عضویت در آنها، اصلاح قوانین و روانسازی قوانین داشته باشیم.
* لزوم تقویت محورهای ترانزیتی ایران/ کشورهای همسایه در حال توسعه محورهای خود هستند
افندی‌زاده بیان کرد: موضوع نهم بررسی تحولات منطقه به خصوص در شکل‌گیری کریدورهای مسیرهای ترانزیتی موازی با مسیرهای ترانزیتی ایران است؛ به هر حال کشورهای دیگر بیکار نمی‌نشینند و محورهای ترانزیتی خود را ارتقاء می دهند و تلاش می‌کنند محورهای خود را با ارتقاء محور و کاهش زمان سفر تقویت کنند؛ اگر ما محورهای خود را تقویت نکنیم قطعاً کالای ترانزیتی به سمت مسیرهایی با قیمت پایین‌تر و زمان سیر کمتر خواهد رفت.
* لزوم پی‌گیری اهداف بلند‌مدت برای افزایش سهم ایران در تراسیکا
وی اظهار داشت: موضوع دهم این است که باید اهداف کوتاه و بلند مدت خود را در راستای افزایش سهم و موقعیت ایران در کریدور تراسیکا به خوبی دنبال کنیم؛ به هر حال کریدور تراسیکا از مهمترین کریدورهای شرق به غرب است که نقش مهمی در ترانزیت دارد و باید با فعالیت‌های تخصصی، نقش مناسبی در کریدور تراسیکا داشته باشیم.
* اجلاس دبیران ملی کشورهای عضو تراسیکا در 16 آوریل 2013
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی بیان کرد: اجلاس دبیران ملی کشورهای عضو تراسیکا 16 آوریل در شهر کیف اوکراین برگزار شد.
وی بیان کرد: در اجلاس مذکور، مهمترین بحث، طرح استراتژیک توسعه کریدور تراسیکا تا سال 2020 بود؛ دوره طرح به دو قسمت تقسیم شد؛ قسمت اول فعالیت‌هایی که تا سال 2012 میلادی انجام شد و قسمت دوم شامل فعالیت‌هایی است که تا سال 2015 میلادی کشورهای عضو این کریدور باید انجام دهند.
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی ادامه داد: کرد: مهمترین بحث در این‌باره تنظیم طرح توسعه زیرساخت‌های حمل و نقلی تا سال 2015 توسط کشورهای عضو بود که چگونه در زمینه حمل و نقل‌های جاده‌ای، ریلی و دریایی اقداماتی جهت توسعه این کریدور و جابه‌جایی کالاهای ترانزیت انجام دهند.
* توجه به ایمنی و افزایش بهره‌وری در کریدور تراسیکا
نماینده ویژه دولت دهم در امر ترانزیت با تأکید بر اینکه ایمنی و افزایش راندمان و بهره‌وری این کریدور در اجلاس مذکور مورد توجه قرار گرفت، افزود: روانسازی عبور کالا در کشورهای عضو تراسیکا، صدور روادید برای رانندگان و سرعت بخشیدن به عبور و مرور، برخی موضوعات مطرح در این اجلاس بود.
* برنامه‌ریزی ایران برای توسعه محور شرق از چابهار تا مشهد و سرخس
افندی‌زاده اضافه کرد: کشور ایران نیز در این اجلاس، توسعه محور شرق از بندر چابهار به سمت زاهدان، مشهد و سرخس را مطرح کرد.
مشاور وزیر راه در امور حمل‌و‌نقل و موافقتنامههای بین‌المللی بیان کرد: در اجلاس مذکور توسعه حمل و نقل دو کشور ایران و اوکراین موضوعی بود که در حاشیه مطرح شد؛ این دو کشور می‌توانند ارتباطات حمل و نقلی زیادی در بخش جاده‌ای، ریلی و دریایی داشته باشند؛ همچنین طی دیدار با معاونت وزارت زیربنایی اوکراین، موضوع توسعه ریلی ایران و اوکراین نیز مطرح شد که آنها آمادگی خود را برای همکاری در زمینه توسعه واگن‌ها و لکوموتیو اعلام کردند.
انتهای پیام/آ
13:08 - 1 فوریه 2014
2 بازنشر
11 بازدید
1 پاسخ