ضرورت تثبیت رژیم حقوقی ایران بر تنگه هرمز در دوران پساجنگدر شرایط کنونی که درگیری نظامی میان آمریکا و ایران جریان دارد و ایران تنگه هرمز را به دلایل امنیتی و نظامی مسدود کرده است، یک واقعیت ژئوپلیتیکی حیاتی مطرح میشود: فردای پس از جنگ. این دوره، پنجرهای حیاتی برای ایران خواهد بود تا پیش از آنکه جامعه جهانی به طراحی و تصویب یک رژیم حقوقی جدید برای کنترل این آبراه استراتژیک اقدام کند، خود مبانی حقوقی حاکمیت ملی خویش را بر تنگه تثبیب نماید.
✍️سید ابراهیم حسینی فرد تحلیلگر مسائل راهبردی تنگه هرمز: از حاکمیت تاریخی تا واقعیت ژئوپلیتیکتنگه هرمز بهعنوان شاهرگ انرژی جهان، همواره در کانون معادلات امنیتی و اقتصادی قرار داشته است. بر اساس حقوق بینالملل دریاها، به ویژه کنوانسیون ۱۹۸۲ ملل متحد در مورد حقوق دریاها (UNCLOS)، آبراههای مورد استفاده برای کشتیرانی بینالمللی، حتی اگر در محدوده آبهای سرزمینی یک کشور قرار گیرند، از حق «عبور بیضرر» برخوردارند. با این حال، ماده ۲۵ همین کنوانسیون به کشور ساحلی حق میدهد در مواردی که امنیت آن به طور جدی در خطر است، عبور کشتیهای خارجی را به طور موقت تعلیق کند.اقدام کنونی ایران در بستن تنگه، بر اساس همین اصل و در پاسخ به وضعیت جنگی قابل توجیه است. اما نکته کلیدی اینجاست که پایان جنگ به معنای بازگشت خودکار به وضعیت پیشین نیست. جامعه جهانی، به ویژه قدرتهایی که امنیت انرژی خود را در خطر میبینند، ممکن است با استناد به اختلال در نظم بینالمللی، خواهان ایجاد یک رژیم حقوقی بینالمللی، چندجانبه یا حتی تحت نظارت سازمانهایی مانند سازمان ملل برای اداره تنگه شوند. چنین رژیمی به طور حتم حاکمیت و اختیارات ایران را بر این آبراه حیاتی محدود خواهد کرد.پنجره فرصت: از پایان درگیری تا شکلگیری نظم جدیددوره فوری پس از اتمام مخاصمات، یک خلأ حقوقی-سیاسی موقت ایجاد خواهد کرد. در این فاصله، نهادهای بینالمللی هنوز موفق به تشکیل جلسات، مذاکره و تصویب قطعنامههای جدید نشدهاند. این همان لحظه طلایی برای ایران است تا با اقدام سریع و حسابشده، واقعیتهای جدیدی را در عرصه زمین ایجاد کند.
ایران میتواند در این بازه زمانی:۱. ابلاغ رسمی یک رژیم حقوقی داخلی جدید برای تنگه هرمز، مبتنی بر امنیت ملی و منافع حیاتی.۲. تعریف مقررات عبور و مرور که ضمن رعایت اصول کلی حقوق دریاها، اولویتهای امنیتی و اقتصادی ایران را به طور شفاف لحاظ کند.۳. تقویت حضور فیزیکی و نظارتی در منطقه با استفاده از ظرفیتهای نیروی دریایی و گارد ساحلی.۴. آغاز گفتوگوهای دوجانبه با کشورهای ساحلی دیگر بر اساس طرح ایرانی، به جای آنکه منتظر بماند تا در چارچوبی طراحیشده توسط دیگران دعوت به مذاکره شود.الزامات راهبردی: از تدبیر تا اجرابرای موفقیت در این مسیر، اقدامات ایران باید دارای چند ویژگی کلیدی باشد:- مبتنی بر استدلالهای حقوقی مستحکم: باید از ظرفیتهای موجود در حقوق بینالملل، از جمله حق کشورها در حفظ امنیت ملی پس از یک درگیری گسترده، حداکثر استفاده را برد.- هماهنگ با دیپلماسی فعال: اعلام این رژیم باید همراه با یک کارزار دیپلماتیک قوی برای تبیین منطق آن برای جامعه جهانی و به ویژه کشورهای همسایه و مصرفکنندگان انرژی باشد.- واقعبینانه و قابل اجرا: مقررات پیشنهادی باید به اندازهای معقول باشد که اجرای آن در بلندمدت ممکن بوده و باعث ائتلاف گسترده جهانی علیه ایران نشود.- دارای پشتوانه داخلی قوی: باید در قالب یک قانون یا مصوبه رسمی از سوی قوای مقننه و مجریه کشور تصویب و ابلاغ شود تا از ثبات و تداوم آن اطمینان حاصل شود.
جمعبندیجنگها پایان مییابند، اما تاثیرات ژئوپلیتیک آنها ماندگار است. اگر ایران منفعلانه منتظر بماند تا دیگران سرنوشت مهمترین اهرم ژئوپلیتیک آن را تعیین کنند، ممکن است برای دههها حاکمیت خود بر تنگه هرمز را تضعیف شده ببیند. برعکس، با اقدام پیشدستانه، هوشمندانه و مبتنی بر قانون در آن پنجره حیاتی پساجنگ، ایران میتواند نه تنها از منافع ملی خود دفاع کند، بلکه واقعیت حقوقی جدیدی را خلق نماید که مبنای رفتارهای آتی در این آبراه استراتژیک جهان قرار گیرد. فردای جنگ از امروز شروع میشود و آمادگی برای آن یک انتخاب نیست، یک ضرورت راهبردی است..... #تنگه_هرمز #رژیم_حقوقی_ایران #پساجنگ #امنیت_ملی #حقوق_بین_الملل_دریاها #ژئوپلیتیک_انرژی #حاکمیت_ملی #آبراه_استراتژیک #فرصت_طلایی #دیپلماسی_فعال#جنگ_رمضان#سیدابراهیمحسینیفرد#حسینی_فرد#ایران#آمریکا#اسرائیل
18:47 - 1 فروردین 1405
