وقتی جاسوسها برای بمباران عراق لباس «بازرسی» پوشیدند
اطلاعاتی که عراق در سالهای گذشته در اختیار بازرسهای سازمان ملل قرار داد در نهایت در اختیار غرب قرار گرفت و باعث حمله به مواضع نظامی آن کشور شد.
گروه بینالملل خبرگزاری فارس- آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) بهعنوان نهادی بینالمللی تحت نظارت سازمان ملل متحد، وظیفه نظارت بر فعالیتهای هستهای کشورها برای اطمینان از استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای را بر عهده دارد. بااینحال، سابقه تاریخی این نهاد بهویژه در جریان بازرسیهای عراق در دهه ۱۹۹۰ سالهاست که پرسشهایی را درباره بیطرفی و امنیت اطلاعات محرمانهای که کشورها با آن به اشتراک میگذارند، مطرح کرده است.
بازرسیهای آنسکام
پس از پایان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، شورای امنیت سازمان ملل با صدور قطعنامه ۶۸۷، کمیسیون ویژه سازمان ملل (UNSCOM) را برای نظارت بر خلع سلاح عراق از سلاحهای کشتار جمعی (شیمیایی، بیولوژیکی و هستهای) و موشکهای بالستیک با برد بیش از ۱۵۰ کیلومتر تشکیل داد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز مسئولیت بررسی برنامه هستهای عراق را بر عهده گرفت و تیم ویژهای به نام تیم اقدام عراق تشکیل داد.این بازرسیها به بازرسان اجازه میداد بدون محدودیت به تأسیسات نظامی و غیرنظامی عراق دسترسی داشته باشند و اطلاعات حساسی از زیرساختهای این کشور جمعآوری کنند.بااینحال، شواهد متعددی که در اواخر دهه ۱۹۹۰ افشا شد، نشان داد که این فرایند در واقع ابزاری برای جمعآوری اطلاعات جاسوسی برای کشورهای غربی، بهویژه ایالات متحده و بریتانیا بوده است. اسکات ریتر، بازرس ارشد آنسکام بین سالهای ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۸، یکی از کلیدیترین منابع در افشای این انحرافات بود. او در کتاب خود، «داستان ناگفته عراق» (منتشرشده در سال ۲۰۰۲) و مصاحبههای متعدد، از جمله با بیبیسی، شرح داد که چگونه سرویسهای اطلاعاتی غربی از بازرسیهای آنسکام برای اهداف جاسوسی و سپس حمله به عراق استفاده کردند.
عملیات استفانی
یکی از برجستهترین نمونههای نفوذ در بازرسیها، عملیات استفانی بود. به گفته ریتر، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) دستگاه شنود پیشرفتهای به نام «استفانی» را به بغداد منتقل کرد و آن را در دفتر کار او نصب کرد.این دستگاه برای شنود ارتباطات حساس دولت عراق طراحی شده بود، اما اطلاعات جمعآوریشده به جای استفاده در چارچوب آنسکام، مستقیماً به سیا منتقل میشد. ریتر در کتاب خود مینویسد: «با ورود به آنسکام، متوجه شدم که این فرآیند بیشتر شبیه جاسوسی است تا کنترل تسلیحات.» او پس از آگاهی از این عملیات، در سال ۱۹۹۸ از سمت خود استعفا داد و این موضوع را علنی کرد.واشنگتنپست در گزارشی در سال ۱۹۹۹ تأیید کرد که مهندسان سیا تحت پوشش تکنسینهای سازمان ملل، تجهیزات جاسوسی را در تأسیسات عراق نصب کرده بودند. این تجهیزات شامل دستگاههای شنود و ابزارهای نظارتی بود که اطلاعات حساسی از زیرساختهای نظامی و دولتی عراق جمعآوری میکرد. همچنین، تام مانگولد، روزنامهنگار تحقیقی بیبیسی، در ۲۳ مارس ۱۹۹۹ گزارش داد که ریچارد باتلر، رئیس وقت آنسکام، نفوذ سرویسهای اطلاعاتی آمریکا و بریتانیا در بازرسیها را تأیید کرده، هرچند مدعی شد که این اقدامات بدون اطلاع او انجام شده است.نمونه دیگر، استفاده از هواپیمای شناسایی U-2 بود که آمریکا در آگوست ۱۹۹۱ در اختیار آنسکام قرار داد. تصاویر این هواپیما، که برای شناسایی تأسیسات عراق استفاده میشد، به اسرائیل ارسال شد، امری که اعتراض دولت عراق را برانگیخت. واشنگتنپست در ۲۹ سپتامبر ۱۹۹۸ گزارش داد که این اقدام نقض پروتکلهای بازرسی بود و اطلاعات حساس به یک طرف ثالث منتقل شده بود.
حمله به عراق
این اطلاعات در نهایت به عملیات روباه صحرا (Desert Fox) در دسامبر ۱۹۹۸ منجر شد، عملیاتی که طی آن آمریکا و بریتانیا طی چهار روز مواضع نظامی و امنیتی عراق را بمباران کردند.والاستریت ژورنال در همان سال گزارش داد که اطلاعات جمعآوریشده توسط آنسکام، از جمله مکان تأسیسات حساس به برنامهریزان نظامی آمریکا کمک کرد تا حملات دقیقتری انجام دهند. لسآنجلس تایمز نیز تأیید کرد که پنتاگون از دادههای هفتساله آنسکام برای هدفگیری مواضع عراق استفاده کرد. نورمن شوارزکوف، ژنرال بازنشسته آمریکایی، در مصاحبهای در سال ۱۹۹۸ فاش کرد که این حملات حتی شامل تلاش برای ترور صدام حسین بود.#عراق#آژانس_بینالمللی_انرژی_اتمی 00:09 - 6 شهریور 1404