کائینی: زبان نمادین کتاب «غربزدگی» جلال آلاحمد، روشنفکران را دچار سوتفاهم کرد
محمدرضا کائینی گفت: آلاحمد در کتاب «غربزدگی» از یک زبان نمادین بهره برد و استفاده از زبان نمادین، برخی را دچار سوتفاهم میکند.
به گزارش خبرنگار تاریخ خبرگزاری فارس، به گزارش خبرنگار تاریخ خبرگزاری فارس، نشست نقد و بررسی نظریه غربزدگی درباره جلال آل احمد، در سالن همایش باغ کتاب تهران با حضور داود هرمیداس باوند، فریدون مجلسی، مجتبی گلستانی، محمدرضاکائینی، محمدحسین دانایی برگزار شد.مجتبی گلستانی نویسنده کتاب «واسازی متون جلال آلاحمد: سوژه، نهیلیسم و امر سیاسی» در این نشست طی سخنانی گفت: بحث من درباره خوانش غربزدگی است که آنچه شایسته این کتاب است درست خوانده نشده است. باز مشخص کنم که نسبت به کتاب غربزدگی دیدگاه انتقادی دارم.وی افزود: افادات احمد فردید در کتاب غربزدگی تأثیر فراوان داشته است اما متاسفانه بعدها خود فردید در مصاحبه به میبدی با بیانصافی نسبت به کتاب غربزدگی جلال حمله کرده است.گلستانی گفت: آل احمد در این کتاب معتقد است جهان به دو بخش تقسیم شده است که یک بخش در حال تولید ماشین و بخش دیگر مصرف ماشین است. البته آلاحمد نبود ببیند که امروز مصرفگرایی در کشور چه میکند.وی افزود: آل احمد معتقد است در جایی که مصرفگرایی انجام شود آدم تحت تأثیر رعب و اضطراب قرار میگیرد.گلستانی گفت: کتاب غربزدگی سرشار از استعاره است. در این کتاب از بیماری و وبازدگی بسیار سخن رفته است و انگار طبیبی کتاب غربزدگی را نوشته است که در حال درمان کردن است.وی گفت: روایتی که آلاحمد از وضعیت مدرنیته بیان میکند روایت نهیلیستی است و آلاحمد به این نتیجه میرسد که چه باید بکنیم.
یا باید مصرفگرا باشیم یا جان ماشین را متناسب با روح و فرهنگ خود درآوریمگلستانی گفت: آلاحمد معتقد است استفاده از ماشین بدون آفت نیست و کتاب غربزدگی در اینجا تمام نمیشود و کتابهایی که دیگر متفکران از جمله علی میرسپاسی و قاضیان نوشتهاند. نیز مانند غربزدگی از همین دیدگاه پیروی میکنند. اما در حال حاضر بسیاری از متفکران به این نتیجه رسیدند که این تصور بسیار خامدستانه است. گلستانی گفت: در تعابیر غربزدگی آلحمد روایت فردیدی پیداست. در سه بخش پایانی کتاب غربزدگی آل حمد به شدت روایت نهیلیستی و هولناکی دارد که انگار نمیتوان راه نجاتی برای ایران متصور شد.وی گفت: باید دید آلاحمد در کدام فضا سخن میگوید او در فضای احمد فردید و شادمان روایت میکرد که بسیار نهیلیستی است.گلستانی گفت: فردید برداشت ناتمامی از غرب ارائه میدهد که آلاحمد نیز تحت تاثیر او، راه گریز و نجاتی برای ایران متصور نبود. البته نباید از این نکته غافل شد بین کتاب غربزدگی آلاحمد و شرقشناسی ادوارد سعید شباهتهایی وجود دارد.نویسنده کتاب «واسازی متون جلال آلاحمد: سوژه، نهیلیسم و امر سیاسی» گفت: آلاحمد در نوشتهاش سخنی از دموکراسی و آزادی بیان نمیکند، همچنین او دغدغه فردیت ندارد. اگر آلاحمد به زبان مدرن سیاسی آگاه داشت میتوانست فضای بهتری را برای ما ترسیم کند. علی شریعتی نیز نگرشی مانند آلاحمد داشت با همه انتقادهایی که به آلاحمد داریم کتابخوان شدن و دانشگاهی شدن ما مرهون آلاحمد و شریعتی است.
محمدرضا کائینی از دیگران سخنران این نشست بود که اظهار داشت: آلاحمد به چهره و نماد تبدیل شده است دوست دارم به نقد نقدهای که در مورد غربزدگی شده است صحبت کنم. تلقی که اکثراً نسبت به کتاب غربزدگی دارند تلقی مشوش و نادرستی است.وی گفت: ما باید تلقی درستی از ابعاد غربزدگی داشته باشیم. برای نقد غربزدگی باید مدرنیسم و سنتی که آلاحمد داعیهدار شناخت او بود را بشناسیم.کائینی افزود: آلاحمد از طبقه سنتی برخاسته است. فرزند آیتالله سیداحمد طالقانی است. به همین دلیل روایتی که از سنت دارد اسلامی است. با توجه به این سنت خانوادگی شناخت بسیاری از روحانیون دارد اگر اندیشه خانوادگی او شناخته نشود پی به اندیشه او نخواهیم برد چون به مناسبات سنتی خیلی خوب اشراف دارد.وی افزود: اکثر روشنفکران ما شناختی از سنت ندارند، به همان نسبت از جامعه شناختی ندارند چون برج عاج نشین هستند.کائینی گفت: آلاحمد هر روز خود را تخریب میکرد. هر روز آلاحمد نو از خرابههای آلاحمد قبلی متولد میشد و خود آلاحمد در دورهای به حد اعلا سنتستیز بود و با سنت مذهبی هم درافتاده بود. من فکر نمیکنم کسی همپای آلاحمد با سنن دینی درگیر شده باشد.وی ادامه داد: من آلاحمد و فروغ فرخزاد را دو روشنفکر سنتگریز میدانم که سنتگریزی آنان ریشه در سنت خانوادگی آن دو دارد به نوعی پدر آلاحمد از روحانیون سنتی و سختگیر و پدر فروغ فرخزاد از نظامیان سختگیر بود.
کائینی گفت: آلاحمد از معدود روشنفکرانی بود که پیگیر مطالب جدید غرب بود و چند انتشارات معروف فرانسوی مرتبط بود و کتابها برای او فرستاده میشدوی گفت: آلاحمد شناخت بیواسطه از غرب داشت و در کتاب غربزدگی از یک زبان نمادین بهره برد و این استفاده از این زبان نمادین برخی را دچار سوتفاهم میکند ماشین در غربزدگی نماد فرهنگ غربی است.این نویسنده و روزنامهنگار در پایان گفت: جهانبینی یک پدیده بومی است نه وارداتی، جلال معتقد بود پدیده ماشین دستاورد فلسفی، ادبی و صنعتی غرب است. بنابراین ما در مواجهه با ماشین یا باید مرعوب باشیم، یا باید تولیدکننده علم باشیم.انتهای پیام/.
13:11 - 21 دی 1396
2 بازنشر
22 بازدید
1 پاسخ