آذرشب: از «تمدن‌سازی» غافلیم/ مرکز پژوهشی امت اسلام تأسیس می‌شود
رئیس مرکز مطالعات فرهنگی ایران و عرب، «تمدن‌سازی» را از مهمترین مسائل جامعه علمی جهان دانست و افزود: در تلاشیم مرکز پژوهشی امت اسلامی را با دو زیرشاخه «تقریب مذاهب اسلامی» و «آینده تمدن اسلامی» ایجاد کنیم.
به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس، نشست «گفتمان تمدن اسلامی در اندیشه امیرالمؤمنین (ع)» عصر روز گذشته با حضور عده‌ای از صاحب‌نظران و اندیشه‌وران عرصه فلسفه و فرهنگ با دبیری «مصطفی دلشاد تهرانی» استاد دانشگاه قرآن و حدیث و سخنرانی «محمدعلی آذرشب» استاد دانشگاه تهران و رییس مرکز مطالعات فرهنگی ایران و عرب، در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.
* «نقصان تفکر» از آسیب‌های موجود در فضای آموزشی کشور است
آذرشب در ابتدای این نشست با بیان اینکه تمدن‌سازی کل محتوای اسلام را در برگرفته است، گفت: تمدن‌سازی به معنای احیاست و تنها از عهده یک موجود زنده چون انسان بر می‌آید، تمام طرح و والاترین برنامه اسلام با هدف تمدن‌سازی صورت گرفته است.
وی با بیان اینکه «نقصان تفکر» یکی از آسیب‌های موجود در فضای آموزشی به ویژه دانشگاهی کشور است و زمینه ابتکار و نوآوری در بسیاری از زمینه‌ها را از افراد می‌گیرد، گفت: مهمترین مساله‌ای که امروزه باید صاحب‌نظران را به خود مشغول کند، تمدن‌سازی است. در دانشگاه‌ها رشته‌های فرهنگ و تمدن وجود دارد اما در این رشته‌ها غالباً تاریخ تمدن تدریس می‌شود و در نهایت تفکری برای حرکت تمدنی ایجاد نمی‌شود.
* بدون ارائه طرح‌های تمدن‌سازی، حرفی برای گفتن نخواهیم داشت
نویسنده کتاب «تاریخ الادب العربی فی العصر العباسی» ادامه داد: امروزه اگر داعیه‌دار پیاده‌سازی اسلام در جهان هستیم، باید بتوانیم در چارچوب تمدن‌سازی طرحی ارایه دهیم وگرنه جایگاهی در دنیا نخواهیم داشت. اخیراً دانشجویان ایرانی مقیم اروپا نگران اخباری هستند که از کشتار، تکفیر و … از جهان اسلام منعکس می‌شود بر این اساس برخی معتقدند که دو جریان در اسلام وجود دارد: یکی؛ جریان تمدن سازی و دوم؛ جریان خشونت و عقب ماندگی که برای یافتن جریان تمدن‌سازی باید از قرآن کریم و سپس مکتب امام علی (ع) راهنمایی گرفت.
* گفتمان امروز ما از مکتب اهل بیت(ع) حالتی تفرقه‌افکن دارد
وی با تأکید بر اینکه تمدن‌سازی کشف واقعیت مکتب اهل بیت(ع) است، گفت: یکی از آسیب‌ها برای بازتعریف مکتب اهل بیت این است که بخواهیم این مکتب را به صورت یک طایفه در برابر طایفه دیگر قرار دهیم، درحالی که مکتب اهل بیت(ع) جریان تمدن‌سازی در برابر عقب‌ماندگی و حرکت در برابر جمود است و تضادی نیز با دیگر مذاهب ندارد.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: متاسفانه امروز گفتمان ما از مکتب اهل بیت(ع) یک گفتمان تفرقه‌افکنی است که منجر به کشتار شیعیان در عراق، پاکستان و … شده است و این امری خطرناک است که در شأن مکتب اهل بیت (ع) نیست.
* جریان تمدن‌سازی باید داعیه‌دار وحدت اسلامی باشد
آذرشب در ادامه سخنانش با تاکید بر اینکه بیداری اسلامی در جهان اسلام در بستر مکتب اهل بیت(ع) صورت گرفته و قابل اثبات است، گفت: هنگامی که به نهج‌البلاغه، قرآن کریم و متون عرفانی در زمینه‌های توحید، نبوت، صبر، تقوا، عقل و … با دید تمدن‌سازی نظر می‌افکنیم، نتایج متفاوتی از سایر دیدگاه‌ها به دستمان می‌آید، بر این اساس شخصیت‌هایی چون سعدی، حافظ، مولانا تمدن‌سازند چرا که اندیشه‌هایشان از قرآن سرچشمه گرفته و قرآن نیز تمدن‌ساز و احیاگر است.
وی با تأکید براینکه طرح تمدن‌سازی می‌تواند داعیه‌دار وحدت امت اسلامی باشد، اظهار داشت: چنانچه در جمهوری اسلامی ایران گفتمان تمدن سازی را محور فعالیت خود قرار دهیم، می‌توانیم جهان اسلام را با تمام افکار، جریانات و مذاهب مختلف به سمت خود سوق دهیم و عامل اتحاد شویم. این گفتمان می‌تواند فرادینی باشد چرا که در طول تاریخ گفتمان احیاگران جهانی می‌شود.
وی در ادامه افزود: اگر مشاهده می کنیم که که اسلام در قرن چهارم از اندلوس تا نیشابور پیوسته و واحد بوده نشان از وحدت در سایه شکوفایی تمدن است، حتی خود گفتمان تمدن اسلامی نیز وحدت بخش است. در نهایت اگر داعیه وحدت امت اسلامی داریم نخست باید در فکر گفتمان تمدن اسلامی باشیم.
* «مرکز پژوهشی امت اسلام» تأسیس می‌شود
آذرشب اعلام کرد: در تلاشیم مرکز پژوهشی امت اسلامی را با دو زیر شاخه «تقریب مذاهب اسلامی» و «آینده تمدن اسلامی» ایجاد کنیم؛ چرا که معتقدیم تا تمدن اسلامی شکوفا نباشد و به حرکت در نیاید تقریب بین مذاهب رخ نمی‌دهد. امروز در شرایطی هستیم که از سویی بیداری در جهان اسلام رخ داده و از سوی دیگر حمله سازمان یافته و پشتیبانی مالی و تبلیغاتی جهت عقب نگه داشتن اسلام مشاهده می‌شود، این حمله نباید عامل پراکندگی و درگیری شیعه و سنی شود لازمه این امر ایجاد گفتمان اسلامی و طرح تمدن نوین اسلامی است.
* افول تمدن، کرامت انسانی را کاهش می‌دهد
آذرشب علت برخی از بی‌اخلاقی‌ها در جهان اسلام را افول تمدن دانست و گفت: افول تمدن کرامت انسانی را کاهش و انسان را به سمت غرایز سوق می‌دهد. امام علی (ع) بیان داشتند که هرکس که برای خودش کرامت قایل باشد، شهوت‌رانی‌اش را محدود می‌کند.
وی درباره ارتباط بین فرهنگ و تمدن توضیح داد: فرهنگ مجموعه‌ای از اعتقادات، باورها، افکار و اندیشه‌هاست که هر جامعه‌ای به گونه‌ای داراست اما لازمه یک فرهنگ داشتن تمدن نیست چرا که تمدن‌سازی نیاز به فرهنگ خاصی دارد و مؤلفه‌های مشخصی را می‌طلبد. بدون استدلال می‌توان ثابت کرد که اسلام دارای فرهنگ تمدن‌ساز است چرا که از یک مجموعه انسان بی‌تحرک و کوته‌فکر دوران جاهلی، انسان‌های متحرک و تمدن‌ساز ساخته است.
* تضعیف عوامل تمدن‌ساز فرهنگ اسلامی، فراموشی این فرهنگ را رقم می‌زند
این استاد دانشگاه یکی از علل فراموشی فرهنگ غنی اسلامی در دوران کنونی را تضعیف عوامل تمدن‌ساز فرهنگ اسلامی دانست و یادآور شد: برخی مؤلفه‌ها که در قرآن کریم و نهج‌البلاغه نیز بدان‌ها تأکید شده وجود دارند که عامل تمدن‌سازی می‌شوند. امیرالمؤمنین(ع) تلاش داشتند تا در دوران خلافت این مؤلفه‌های تمدن‌سازی را در جامعه احیا کنند که برخی از آنها شامل «عزت»، «تعارف»، «آرمان»، «رهایی از منیت»، «رعایت اعتدال»، «عطش تکاملی» و … است.
آذرشب در پایان خاطرنشان کرد: در صورتی که بتوانیم گفتمان تمدن اسلامی را براساس این مولفه‌ها بازتعریف و یادآوری کنیم، می‌توانبه احیای فرهنگ غنی اسلامی در جامعه و ترویج آن در جهان امیدوار بود.
انتهای پیام/ک
12:34 - 27 فروردین 1392
2 بازنشر
19 بازدید
1 پاسخ