دو نیمه پر و خالی لیوان کتاب و کتابخوانی کشور
خبرگزاری فارس: سند چشم‌انداز بیست ساله از سال 1384 شروع شده و الان 7 سال را پشت سر گذاشته‌ایم. ما که هنوز به اهداف برنامه چهارم توسعه در زمینه کتابخانه‌های عمومی نرسیده‌ایم چگونه می‌توانیم به اهداف سند چشم‌انداز برسیم؟
به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور چهارشنبه گذشته جشن «رشد شاخص‌های کتاب و کتابخوانی» را در برج میلاد برگزار کرد. منصور واعظی دبیر کل این نهاد اعلام کرد: شاخص‌های کتاب و کتاب خوانی در دولت های نهم و دهم نسبت به اوائل انقلاب پنج برابر و نسبت به ابتدای دولت نهم (سال 84) دو برابر شده است.
برای اینکه دید روشن‌تری از وضع کتاب و کتابخوانی در کشور داشته باشیم بد نیست نگاه بی‌طرفانه به دو نیمه پر و خالی لیوان کتاب و کتاب خوانی بیندازیم. همه ارقام ذکر شده آمارهایی است که مسئولان نهاد کتابخانه‌ها بارها اعلام کردند.
* نیمه پر لیوان
برای سنجش وضع کتاب و کتابخوانی هر کشوری معمولا چهار شاخص مهم بررسی می‌شود: تعداد کتابخانه‌ها و فضا، تعداد اعضای کتابخانه‌ها ، تعداد منابع موجود در کتابخانه‌ها و سرانه مطالعه. منصور واعظی دبیر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور چهارشنبه در جشن کتابی که با حضور رئیس جمهور در برج میلاد برگزار شد آخرین آمارها در این چهار حوزه را این گونه اعلام کرد.
- فضا و تعداد کتابخانه‌ها
سال 84، 1600 باب کتابخانه عمومی در کشور وجود داشته است که این تعداد هم اکنون به 2800 باب رسیده است. البته به گفته آقای واعظی 800 باب از این تعداد را خیران ساخته‌اند. به عبارت دیگر فقط 800 باب از کتابخانه‌های ساخته شده در این هشت سال به صورت دولتی ساخته شده‌اند. در این سال فضای کتابخانه‌ای کشور 600 هزار متر بوده است که این مقدار به یک میلیون و 200 متر رسیده است. همچنین فضای کتابخانه ای هم اکنون 2 متر به ازای هر یکصد نفر است.
- تعداد اعضای کتابخانه‌های
سال 84، تعداد اعضای کتابخانه‌های عمومی 1 میلیون نفر بوده است که این تعداد به 2 و نیم میلیون نفر افزایش یافته است.
- تعداد منابع
تعداد منابع کتابخانه‌ها، حدود 14 میلیون جلد بوده است که این تعداد به 30 میلیون جلد رسیده است.
- سرانه مطالعه کتاب
به گفته آقای واعظی اولین نظرسنجی و پژوهش علمی که درباره میزان سرانه مطالعه ایرانی‌ها انجام شده مربوط به سال 78 است که سرانه مطالعه هر ایرانی 6 و نیم دقیقه در روز بوده است که این سرانه بر اساس نظرسنجی سال 89 به 18 دقیقه و 47 ثانیه رسیده است.
البته بگذریم که از اینکه مسئولان نهاد کتابخانه‌های عمومی موقع اعلام سرانه مطالعه معمولا می‌گویند سرانه مطالعه هر ایرانی 79 دقیقه در روز است که این 79 دقیقه شامل مطالعه کتاب، روزنامه، فضای مجازی، قرآن و ادعیه و غیره است. یعنی این دوستان -حتی اگر این آمار دقیق و علمی باشد- خواسته یا نخواسته مغالطه ظریفی مرتکب می‌شوند چرا که مخاطب عام و کسی که اطلاع ندارد فکر می‌کند 79 دقیقه سرانه مطالعه کتاب است. در حالی که از این 79 دقیقه فقط 18 دقیقه و 47 ثانیه آن مربوط به مطالعه کتاب است و مسئولان نهاد، اعلام جداگانه سرانه مطالعه کتاب را با سکوت برگزار می‌کنند. نهاد کتابخانه‌های عمومی اعلام کرده است که در سال 90 هم پژوهشی انجام داده است که نتایج آن تا یکی دو ماه آینده اعلام خواهد شد.
* نیمه خالی لیوان
«بر اساس سند چشم انداز بیست ساله، کشور ما از نظر کتاب و کتابخوانی در سال 1404 باید کشور اول منطقه و جزو پانزده کشور اول جهان باشد» این برنامه‌ای است که بارها و بارها آقای حسینی وزیر ارشاد و آقای واعظی دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی کشور - و دیگر مسئولان فرهنگی - اعلام کرده‌اند. چشم انداز اعلام شده چشم‌انداز خوب و شوق آوری است اما سوال اصلی این است که آیا به این هدف خواهیم رسید؟
- فضا و تعداد کتابخانه‌ها
بر اساس برنامه چهارم توسعه باید تا پایان سال 88 باید 4 هزار باب کتابخانه در کشور ساخته می‌شد اما این تعداد تازه در سال 91 یعنی سه سال بعد از پایان برنامه به 2800 باب رسیده است.
همچنین بر اساس برنامه چهارم توسعه باید تا پایان این برنامه ( سال 88) در مرکز همه استانها کتابخانه مرکزی ساخته می‌شد. اما الان که حدود 8 ماه از سال 91 را هم پشت سر گذاشته‌ایم و برنامه پنجم توسعه هم شروع شده است فقط در 7 استان ( آذربایجان شرقی ، غربی ، اردبیل، فارس ، خوزستان ، کهکلیویه و بویر احمد، همدان ) کتابخانه مرکزی ساخته شد. این را آقای سادات فاطمی معاون استان های نهاد کتابخانه‌های عمومی می‌گوید.
هم اکنون به ازای هر صد نفر 2 متر فضای کتابخانه‌ای داریم که این میزان باید به 8 متر برای هر صد نفر برسد. در طول حدود هشت سال یک متر به فضای کتابخانه‌ای کشور اضافه شده چگونه می‌توانیم در 13 سال باقی مانده از سند چشم‌انداز بیست ساله شش متر به فضای کتابخانه‌های کشور اضافه کنیم. همچنین الان تقریبا برای هر 35 تا 40 هزار نفر یک کتابخانه عمومی داریم در حالی که بر اساس استانداردهای جهانی و ملی باید به ازای هر 10 تا 15 هزار نفر یک کتابخانه عمومی داشته باشیم. خودتان حساب کنید که در آن سال باید چند هزار کتابخانه داشته باشیم.
- تعداد اعضای کتابخانه ها
هم اکنون حدود 2 و نیم میلیون نفر عضو کتابخانه های عمومی هستند که این تعداد در سال 1404 باید دستکم به 27 میلیون نفر برسد. بر اساس پژوهشی که خود نهاد کتابخانه‌ها انجام داده است تنها 8 مردم افراد اهل مطالعه کتاب های مورد نیاز خود را از کتابخانه های عمومی تهیه می کنند. تازه محسن خوانساری مدیرکل سابق استانها و انجمن های نهادکتابخانه های عمومی کشور در زنجان گفته بود: در ایران تنها سه درصد از اعضای کتابخانه ها، کتابخوان هستند در حالیکه این میزان در برخی کشورها بالاتر از 50 درصد است.
- تعداد منابع کتابخانه ها
هم اکنون حدود 30 نسخه کتاب در کتابخانه های عمومی سراسر کشور وجود دارد که این تعداد در سال 1404 باید به بیش از 250 میلیون جلد یعنی برای هر ایرانی 4 جلد کتاب برسد. حالا برای رسیدن به این میزان باید سالی دست کم 17 میلیون جلد کتاب جدید خریداری و به کتابخانه ها اضافه شود.
- سرانه مطالعه
سرانه مطالعه هم اکنون 18 دقیقه و 47 ثانیه -اگر نظرسنجی نهاد کتابخانه ها را درست و دقیق بدانیم - در روز برای هر نفر است. مسئولان نهاد اعلام نکرده اند که سرانه مطالعه در سال 1404 چقدر باید بشود.
* وعده هایی که هیچگاه عملی نشدند!
مسئولان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در چند سال اخیر طرح‌های زیادی را اعلام کرده و وعده‌های بسیاری داده‌اند که اکثر قریب به اتفاق آنها یا اصلا عملی نشده و یا نیم بند رها شده است. این نهاد شاید یکی از نهادهای رکورددار در زمینه طرح های اعلام شده و وعده های عملی نشده باشد. طرح ها و وعده های عملی نشده این نهاد زیاد است که در زیر به چند نمونه اشاره می شود:
منصور واعظی دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی کشور در نخستین نشست خبری خود -شهریور 86- اعلام کرد:
«ما ان شاء الله می خواهیم در 2 سال و نیم آینده یعنی تا پایان دولت نهم - پایان سال 88- به اندازه 45 سال گذشته ای که در حوزه کتاب و کتابخوانی فعالیت شده امکانات کتابخانه‌ای کشور را توسعه بدهیم. بنا داریم تعداد کتابخانه‌های کشور را از 1800 بابی که در حال حاضر (سال 86) در کشور فعال هست این کتابخانه‌ها را به 4 هزار باب افزایش دهیم. تعداد کتب کتابخانه‌ها را از 16 میلیون جلد به 57 میلیون جلد افزایش خواهیم داد. تعداد اعضای کتابخانه ها را از 1 میلیون و 300 هزار نفر به 3 میلیون نفر افزایش می دهیم.»
با نیم نگاهی به آمارهای بالا می توان پی برد که این وعده ها چقدر عملی شده است. مثلا هم اکنون بیش از 3 سال از پایان سال 88 می‌گذرد اما تعداد کتابخانه های عمومی تازه به 2800 باب و تعداد منابع تنها به 30 میلیون جلد رسیده است.
- بر اساس «سند نهضت مطالعه مفید» (که در تاریخ 4 آبان 89 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده و در تاریخ 30 آذر ابلاع شده است) هر سال باید نیم متر به ازای هر 100 نفر به فضای کتابخانه‌های کشور افزوده شود و هر سال 2 درصد از جمعیت کشور عضو کتابخانه‌ها شوند. وقتی در طول حدود هشت سال 1متر -یعنی هر چهار سال نیم متر- به فضای کتابخانه ای کشور اضافه شده چطور می‌توانیم هر سال نیم متر به این فضا اضافه کنیم؟ هم چنین وقتی در طول همین هشت سال 1 و نیم میلیون نفر عضو کتابخانه ها شده اند چگونه می خواهیم سالی 1 و نیم میلیون نفر - همان 2 درصد 75 میلیون جمعیت کشور- به اعضای کتابخانه ها اضافه کنیم؟ بد نیست بدانید سند نهضت مطالعه مفید را شورای فرهنگ عمومی به شورای عالی انقلاب فرهنگی پیشنهاد داده که رئیس آن شورا هم آقای واعظی است.
ای کاش آقای واعظی که هم رئیس شورای فرهنگ عمومی است و هم دبیر کل نهاد کتابخانه های کشور در همان جشن «رشد شاخص‌ها» گزارشی هم از اجرای «سند نهضت مطالعه مفید» در این دو سال می داد و می گفت چرا به اهداف تعیین شده نرسیدیم و او و مجموعه اش چه برنامه مشخصی برای رسیدن به آن اهداف دارند؟
- نه تنها تا پایان برنامه چهارم کتابخانه های مرکزی استانها -بجز همان 7 استان- ساخته نشد بلکه آقای واعظی باز هم در نشست‌های خبری وعده های تازه می دهد : «در برنامه توسعه چهارم قرار بود همه کتابخانه های مراکز استانها ساخته شود که این هدف متاسفانه محقق نشد یکی از اهداف ما در برنامه توسعه پنجم این است که تا پایان برنامه در همه مراکز استانها کتابخانه مرکزی ساخته شود. هدف دیگری که که تدوین شده ایجاد کتابخانه مرکزی در شهرستانهایی که جمعیت آنها بیش از صد هزار نفر است یعنی 336 شهرستان صاحب کتابخانه مرکزی شوند.»
کافی است بدانید که کتابخانه مرکزی مشهد بیش ار 16 سال است که نیمه کاره مانده و هنوز تمام نشده است. و یا جالب است بدانید که احمدوند مدیرکل کتابخانه های استان لرستان گفته: ساخت کتابخانه مرکزی خرم آباد بعد از حدود ده سال 5 درصد پسرفت داشته است. هم چنین بد نیست گزارشی از ساخت کتابخانه مرکزی 336 شهرستان ارائه کند.
- سالانه بیش 60 هزار جلد کتاب در کشور منتشر می‌شود اما حدود یک درصد این کتابها خریداری و به کتابخانه ها تزریق می‌شود. و این در حالی است که یک از مهم‌ترین عوامل عدم استقبال مخاطبان از کتابخانه های عمومی به روز نبودن منابع کتابخانه ها است. به این می‌گویند زنجیره معیوب که ما را به اهداف تعیین شده نخواهد رساند.
- بر اساس قانون مصوب سال 1341 شهرداری های همه شهرهای کشور باید حداقل 1.5 درصد از درآمد خود را به کتابخانه ها اختصاص می دادند. جالب است بدانید که این قانون در سال 1382 اصلاح شد و بر اساس قانون جدید مجلس مصوب اسفند سال 82 شهرداری های همه شهرها باید دست کم نیم درصد از درآمدشان را به صورت ماهانه به انجمن کتابخانه های همان شهر پرداخت کنند.
این قانون باید از ابتدای سال 83 اجرا می شد از آن سال تا کنون بیشتر شهرهای کوچک به این قانون عمل کرده اند اما کلان شهرها از جمله مراکز استانها به این قانون عمل نکرده و به انجمن کتابخانه ها بدهکارند.
منصور واعظی در همان نشست نخستین خود درباره این نیم درصد هم با قاطعیت گفت : «ما این نیم درصد را می گیریم، ما نیم درصد را برای کتابخانه های عمومی زنده خواهیم کرد.»
خبرنگاران حوزه کتاب که کمی با تردید به این گفته نگاه می کردند پرسیدند: آقای واعظی عملی کردن این قولها به این راحتی نیست ، اجرای قانون نیم درصد سهم شهرداری ها خیلی سخت است راهکار شما برای اجرای این قانون چیست ؟ او با خون سردی و اعتماد به نفس پاسخ داد: «سابقه من در بخش های فرهنگی نشان داده است که من برنامه هایم را اجرا می کنم.»
حال که حدود هشت سال از تصویب این قانون مجلس و پنج سال از این قول جناب دبیر کل - ما این نیم درصد را می گیریم - می گذرد آیا این وعده ها عملی شده است ؟ برای مشخص شدن این وعده یک مثال کافی است:
در صورت اجرا شدن این قانون و وصول سهم نیم درصد بیشترین مبلغ از آن شهرداری تهران خواهد بود. اما شهرداری تهران چقدر به این قانون عمل کرده است؟آقای واعظی بارها در مصاحبه هایش گفته است: «شهرداری تهران بدهکارترین شهرداری از محل قانون نیم درصد سهم کتابخانه ها است. شهرداری تهران از سال 83 کمتر ار 5 میلیارد تومان پرداخت کرده است.»
بر اساس آخرین مصاحبه ای که با اسفندیار مبتکرسرابی مدیر کل کتابخانه های استان تهران داشته‌ام گفت: «شهرداری تهران حدود 100 میلیارد تومان به انجمن کتابخانه ها بدهکار است. شهرداری تهران حتی به مصوبه شورای اسلامی شهر تهران هم عمل نکرد.»
مرتضی تمدن استاندار تهران هم یکشنبه 21 آبان در مراسم تقدیر از کتابداران استان تهران در این باره گفت: «ما همواره سعی کردیم مسائل کتابخانه ها را برطرف کنیم البته در جاهایی نیز زورمان نمی‌رسد به طور مثال با وجود بدهی 10 میلیارد تومانی شهرداری زورمان نمی‌رسد و آنچه که به جایی نرسد فریاد است!»
البته شهرداری تهران هم به این سادگی ها زیر بار نرفته و می‌گوید من حتی بیشتر از سهم نیم درصد را در کتابخانه های عمومی شهرداری هزینه کرده و می‌کنم و خلاصه این دعوا بعد از 7 -8 سال هم چنان ادامه دارد و آنکه ضرر می کند کتابخانه های عمومی است. وضع پرداختی بقیه مراکز استان ها نیز کم و بیش همین طور است.
جالب اینکه دو سه سال که از تصویب این قانون گذشت و دیدند شهرداری ها گوششان بدهکار نیست تبصره 16 به بند «ز» قانون بودجه سال 86 اضافه شد که بر اساس آن شهرداری باید هر سه ماه از میزان پرداخت سهم نیم درصدشان به کتابخانه ها به وزارت کشور گزارش می دادند و وزیر کشور هم هر سه ماه از میزان پرداخت این نیم درصد به کمیسیون فرهنگی مجلس گزارش می داد اما نه شهرداری به وزارت کشور گزارش داد و نه وزیر کشوری به مجلس. این تبصره در زمان وزارت آقای پورمحمدی باید اجرا می شد اما آقای پورمحمدی از وزارت کشور استعفا داد و رفت و این قانون هم به قوانین اجرا نشده اضافه شد و این تبصره در قانون بودجه 87 و 88 نیز کلا حذف شد.
بعد از این تجربه ناموفق، مجلس در قانون بودجه سال 90 تبصره ای گنجاند که بر اساس آن اگر شهرداری ها سهم نیم درصد خود را به کتابخانه ها ندادند دولت راسا از بودجه‌ای که به شهرداری ها می دهد برداشته و به حساب انجمن کتابخانه ها واریز کند. بر اساس این تبصره، سهم نیم درصد برخی از کلان شهرها -مثل تهران، مشهد، تبریز و چند شهر دیگر- فقط در سال 90 به انجمن کتابخانه ها پرداخت شد اما بدهی این شهرها از سال 83 تا 90 همچنان پرداخت نشده است. جالب تر این که به گفته آقای مبتکر سرابی مدیرکل کتابخانه های عمومی استان تهران این تبصره نیز از قانون بودجه سال 91 حذف شد. به عبارت دیگر باز هم همان آش و همان کاسه.
همه اینها را بگذارید در کنار این که سیدعارف علوی مدیرکل منابع نهاد عمومی کتابخانه‌های کشور چندی پیش اعلام کرد: هیچ یک از کتابخانه‌های کشور منطبق با استانداردهای جهانی نیستند و استان تهران در زمینه مطابقت با استانداردهای جهانی، عقب‌مانده‌ترین استان کشور است. (19 مهر 91 خبرگزای ایبنا)
- افتتاح نخستین کتابخانه rfid (سیستم باز) در کتابخانه ارغوان تهران
آقای واعظی در مراسم افتتاح ( 2 خرداد 88) این کتابخانه وعده داد: تا پایان سال 89 این سیستم در همه کتابخانه های کشور راه اندازی شود. بیش از سه سال گذشته چند کتابخانه کشور این سیستم را دارند. جالب است بدانید همان یکی دو کتابخانه ای هم که آن سیستم در آنها افتتاح شد بعد از مدتی از کار افتاد.
- راه اندازی 10 هزار کتابخانه روستایی در کشور
- راه اندازی کتابخانه در جوار مدارس و مساجد
- راه اندازی کتابخانه در جوار بقاع متبرکه و امامزاده ها
- اختصاص زنگ مطالعه در برنامه درسی دانش آموزان
- ایجاد و توسعه کتابخانه جامع مجازی زبان فارسی- طرح کتابخانه های خانگی و همراه
- طراحی و اجرای برنامه های ویژه و متنوع مطالعه مفید برای خردسالان کمتر از 3 سال
-طراحی و اجرای برنامه های ویژه و متنوع مطالعه مفید برای کودکان قبل از دبستان ( 4 تا 6 سال)
- طراحی و اجرای برنامه های ویژه و متنوع مطالعه مفید برای بانوان و زنان خانه دار
- راه اندازی ده هزار کتابخانه روستایی
- نهاد کتابخانه ها هم چنین تبحر ویژه ای در امضای تفاهم نامه با نهادهای مختلف دارد. مثلا:
امضاء تفاهمنامه با سازمان اوقاف برای احداث کتابخانه در جوار بقاع متبرکه و مساجد ( 20 شهریور 87)، امضاء تفاهمنامه با اتحادیه انجمن های اسلامی دانش آموزان ( 12 اردیبهشت 87)، امضاء تفاهمنامه با اداره کل زندان های کشور ( 4 خرداد 89)، امضاء تفاهمنامه با مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران (29 شهریور 90)، امضاء تفاهمنامه با سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور ( 2 آذر 90) امضاء تفاهمنامه با عقیدتی سیاسی ارتش (18 شهریور 91)، امضاء تفاهم نامه با معاونت تحقیقات و منابع انسانی وزارت نیرو (18 اردیبهشت 91)، امضاء تفاهمنامه با ستاد عالی کانون های فرهنگی هنری مساجد، امضاء تفاهمنامه با دانشگاه پیام نور و قس علی هذا.
- یکی از آخرین طرح های نهاد کتابخانه هم راه اندازی ایستگاه های مطالعه است که مسئولان این نهاد بارها وعده داده اند تا پایان شهریور امسال 300 ایستگاه و تا پایان سال 1000 ایستگاه مطالعه در سراسر کشور راه اندازی کنند. ایستگاه هایی که به گفته سیدعارف علوی معاون منابع نهاد کتابخانه ها هر کدام از آنها 50 میلیون تومان هزینه دارد.
- یکی از معضلات 5-6 سال اخیر نهاد تغییر مرتب مدیران و مسئولان آن بوده است به طوری که مدیران هر مسئولیتی در چند سال اخیر دو سه بار عوض شده اند.
- و رشته این وعده های عملی نشده سر دراز دارد...
خیلی خوب است نهاد کتابخانه‌ها گزارشی از میزان عملی شدن هر کدام از این طرح‌ها و وعده ها را به صورت شفاف و علنی اعلام کند. طرح ها و وعده هایی که بارها و بارها خبر آنها را به رسانه ها داده و حتی برای برخی از آنها نشست خبری مستقل برگزار شده است.
مثلا رونمایی از متن سند چشم‌انداز بیست ساله کتابخانه‌ها، رونمایی نمادین از کتابخانه دیجیتال کشور، رونمایی از نرم افزارهای مختلف نمایه مانند دفاع مقدس، امام، عترت، قرآن، مشروطه، کودک و غیره که تعدادشان کم نیست. ( جالب اینکه تعمدی هست که این رونمایی‌ها حتما با حضور یکی از شخصیت‌ها و چهره‌های سیاسی و معروف باشد تا رسانه ای تر شود) ، رونمایی نمادین از نقشه کتابخانه استاندارد شهری ، رونمایی از طرح کتاب من، رونمایی از نسخه جدید پایگاه اینترنتی نهاد کتابخانه های عمومی کشور در نمایشگاه مطبوعات با حضور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، برگزاری جشن در برج میلاد و...
ای کاش نهاد کتابخانه‌ها برای تخریب کتابخانه شهید عاشوری که مهم ترین کتابخانه عمومی شهر بوشهر است نشست خبری می‌گذاشت تا همه مردم بدانند که شهر اتمی ایران با همه اسم و رسمش اش از اواخر دی 88 تا هفته کتاب سال 90 هیچ کتابخانه ای نداشت. مهم‌ترین کتابخانه بوشهر که با هزینه یک و نیم میلیارد تومان ساخته شده بود پس از یک سال استفاده سقفش ریزش کرده بود. و یا یک نشست هم برای وضع وخیم ساخت کتابخانه های مرکزی استان ها که دو نمونه اش در بالا ذکر شد می گذاشت.
سند چشم انداز بیست ساله از سال 1384 شروع شده و الان 7 سال آن را پشت سر گذاشته‌ایم. ما که هنوز به اهداف برنامه چهارم توسعه در زمینه کتابخانه های عمومی نرسیده ایم چگونه می توانیم به اهداف سند چشم انداز برسیم؟ حال قضاوت اینکه نیمه پر لیوان کتاب و کتابخوانی کشور بیشتر است یا نیمه خالی آن با خوانندگان است. از همه اینها گذشته غرض این نوشته تلنگری است که چرتمان را پاره کند تا در سال 1404 تازه از خواب بیدار نشویم و ببینیم که چقدر عقب هستیم.
----------------------------------------گزارش از: علی نورآبادی
----------------------------------------انتهای پیام/و
13:08 - 27 آبان 1391
2 بازنشر
0 بازدید
1 پاسخ