آثار کلاسیک شاعران امروز برگ زرینی در شعر فارسی خواهد بود
خبرگزاری فارس: یک شاعر گفت: در ارزیابی کلی از شعر جوان امروز می‌بینیم در شعر کلاسیک آثار برجسته و درخشانی تولید می‌شود که می‌توانند در آینده برگ‌هایی بر دفتر ادبیات و شعر فارسی باشند.
به گزارش خبرگزاری فارس، کارگاه «شعر آزاد و کلاسیک» دومین جشنواره شعر انقلاب صبح امروز با حضور علی داودی دبیر هنری این جشنواره و سه تن از داوران جشنواره مصطفی محدثی خراسانی، مصطفی علیپور و علی محمد مودب در سالن اوستای حوزه هنری برگزار شد.
مصطفی محدثی خراسانی داور بخش شعر کلاسیک دومین جشنواره شعر انقلاب در این کارگاه تخصصی گفت: مواجهه با آثار ارزشمندی که از سوی شاعران عموما جوان کشور به این جشنواره رسیده بود باعث افتخار و امیدواری من شد.
محدثی خراسانی ادامه داد: ساعاتی را که به داوری این آثار گذراندم جزء بهترین اوقاتم در چند ماهه اخیر بود؛ زیبایی و ارجمندی اشعار شاعرانی که خیلی از آنها پیروزی انقلاب را درک نکردند و در دوران دفاع مقدس هم در سنینی بودند که ارتباط مستقیمی با آن برقرار نکردند اما توانسته بودند به خوبی ارزش ها و مبانی انقلاب را در شعرشان جلوه گر کنند، برایم لذت بخش و مایه افتخار و مباهات بود.
وی با بیان اینکه دومین جشنواره شعر انقلاب در دو بخش شعر کلاسیک و قالب‌های امروزی آثاری را دریافت کرد، افزود: اگر بخواهیم یک ارزیابی کلی از شعر جوان امروز داشته باشیم مشاهده می‌کنیم که در شعر کلاسیک آثار برجسته و درخشانی تولید می‌شود که می‌توانند در آینده برگ‌هایی بر دفتر ادبیات و شعر فارسی باشند؛ اما در شعر با قالب‌های امروزی کمتر می‌توان چنین آثاری را سراغ گرفت.
داور بخش کلاسیک دومین جشنواره شعر انقلاب افزود: باید بررسی کرد که سیر و سلوک شاعران موفق در قالب‌های امروزی چه در قالب نیمایی و چه در قالب سپید چگونه بوده است و امروز جوانان ما چگونه سیر و سلوکی در شعر سپید دارند که آن توفیق دست نمی‌دهد.
محدثی یکی از راهکارهای رفع مشکل مذکور را شروع کردن و ورزیده شدن شاعران با قالب‌های کلاسیک دانست و خاطرنشان کرد: شاید لازم است شاعران جوان پیش از پرداختن به قالب‌های امروزی با شعر کلاسیک شروع کنند و واژگان و ذهنشان در این قالب ورزیده شود و هنگامی که مهندسی شعری‌شان در قالب کلاسیک شکل گرفت به سراغ قالب‌های امروزی یا سپید بروند.
وی گفت: این موضوع مهمی است که چرا با وجود پیشینه و تجربه خوبی که شعر امروزی و سپید در دهه‌های گذشته داشته است اما جوانان ما نتوانسته‌اند در این قالب‌ها توفقی داشته باشند.
این شاعر شناخته شده در ادامه اظهار کرد: اگر قیصر امین‌پور، سید حسن حسینی و علی موسوی گرمارودی را از سرآمدان شعر نیمایی و سپید انقلاب بدانیم متوجه خواهیم شد که یکی از دلایل توفیق آنها ارتباط تنگاتنگی است که این شاعران قالب‌های کهن و شعر کلاسیک داشته‌اند و من تصور می‌کنم اگر شاعران سپیدگوی هم بتوانند در زمینه شعر کهن و کلاسیک خود را ورزیده کنند تا حدود زیادی مشکلاتی که در زمینه قالب‌های امروز دارند حل خواهد شد.
محدثی خراسانی در پایان گفت: شاعران جوان ما نباید پیوند خود را با میراث کهن ادبیات و شعر فارسی از بین ببرند زیرا به گمان من موفقیت در قالب های شعری امروزی به این پیوند منوط و مربوط است.
* مودب: نسل جوان نسبت به درستی و استحکام زبان غفلت کرده‌اند
علی محمد مودب در این کارگاه با تشکر و قدردانی از حوزه هنری برای راه اندازی جریان شعر انقلاب، گفت: امیدوارم جشنواره شعر انقلاب در سال‌های آینده به بلوغ شایسته خود برسد چرا که پرداختن به انقلاب در دهه‌ای که دهه فرهنگ است اتفاق مبارکی است.
وی با اشاره به آسیب‌های شعر جوان گفت: در حوزه شعر سپید نسل جوان نسبت به درستی و استحکام زبان غفلت کرده‌اند و این غفلت تحت تاثیر فضای رسانه‌ایی و وفور ادبیات روزنامه‌ایی بوده است.
مودب ادامه داد: در برون دادهای شعری نسل جوان شاهد تاثیر پر رنگ فضای ژورنالیستی و دم دستی رسانه‌ای هستیم و شاعران به قدری با این زبان در ارتباط اند که در اشعارشان هم نمود پیدا می‌کند.
این شاعر با تاکید بر این که شاعران جوان در سرودن اشعار سپید و نیمایی از تجربه‌های شاعران معاصر همچون اخوان ثالث، فروغ فرخزاد، قیصر امین پور و سید حسن حسینی غفلت می‌کنند، خاطرنشان کرد: دریغ است در عصری که شاعران بزرگی ظهور کرده‌اند، از تجربه‌های آنها غفلت شود.
او شاعر را متفاوت از دیگر مردم جامعه دانست و افزود: نمی‌شود که شاعر یکی باشد مانند همه و سخن و شعرش متفاوت باشد. متاسفانه زیستن و نگاه متفاوت در بین شاعران جوان کم شده و با شعر برخورد فیزیکی می شود.
مودب گفت: در شعر و حتی نقد شعر باید جان و روح شاعر درگیر باشد و گفت‌وگوها جهانی و از جان برآمده باشد در حالی که متاسفانه مجراها و شناخت شاعران از جهان کم است؛ کسی که قرار است معرفت متفاوتی کسب کند باید نگاهش به جامعه و پیرامونش هم متفاوت باشد.
وی با بیان این که مخالف دیوانه بازی و مجنون بودن شاعر است، اظهار کرد: شاعر باید با نگاهی شاعرانه در خیابان قدم بزند و به اطرافش نگاه کند، شاعر می‌تواند متفاوت باشد و نگاه‌های دیگران را نسیت به جهان ببیند و این‌ها در صافی دانشش جمع شود و به شعر تبدیل کند.
او با انتقاد از این که شاعران جوان برخوردشان با کلمات عادی است، عنوان کرد: سهراب سپهری سعی می کرد با کلمه دوست شود و در آن گردش کند و معناها و نمادهای مختلف یک کلمه در فرهنگ‌های مختلف را دریابد چرا که بخشی از شاعری مطالعه آگاهانه است.
این شاعر همچنین گفت: بسیاری از هنرجوها و شاعرانی که در کارگاه‌های ادبی شرکت می‌کنند فقط می خواهند حرف بزنند و علاقه ایی به شنیدن ندارند و حتی برای شنیدن نظر و اثر دیگر شاعران جوان وقت نمی گذارند. برای تحلیل یک مسابقه فوتبال 4 ساعت وقت گذاشته می‌شود، اما شاعران جوان برای شنیدن و تحلیل آثار همدیگر وقت نمی‌گذارند.
وی افزود: چطور کسی می‌خواهد صدای زمانه‌اش را منتقل کند، در حالی که صدایی جزء صدای خود را نمی‌شنود.
* علیپور: شاعر به تربیت شعری و دستاورد روحی و معنوی محتاج است
مصطفی علیپور، شاعر، استاد دانشگاه و داور بخش شعر آزاد دومین جشنواره شعر انقلاب در کارگاه تخصصی ویژه دومین جشنواره شعر انقلاب گفت: بیشتر آثاری که در این جشنواره داوری کردیم متعلق به شاعرانی بود که شرایط و جریان‌های انقلاب را به لحاظ حضوری درک نکرده بودند و تجربه‌هایشان بر نقل روایت‌های شفاهی یا کتبی مبتنی بود.
علیپور درباره دربرگیری موضوعی شعر انقلاب اظهار کرد: موضوع شعر انقلاب بسیار عام و جامع است و این ایجاب می کند که تعریف های مختلف و سلیقه های گوناگون برای تولید آثار ادبی در این زمینه جذب شوند.
این استاد دانشگاه با تاکید بر اهمیت وجود مضمون های بدیع و شهود شاعرانه در شعر سپید گفت: به اعتقاد من شعر در فضای ناخودآگاه شکل می گیرد و یکی از مشکلات شاعران سپیدگوی ما این است که یا ناخودآگاه یعنی شهود شاعرانه ندارند و یا ناخودآگاه شعری و شهودشان خیلی کمرنگ است.
وی ادامه داد: بیشتر شعرهای شاعران جوان ما از نظر مضمون مانند هم هستند؛ به طوری که مثلا دو شعر را از دو شاعر جوان یکی در بندرعباس و دیگری در خراسان می‌خوانیم و می‌بینیم این دو شعر از نظر مضمون و محتوا عین هم هستند، با وجودی که این دو شاعر هیچ ارتباطی با هم نداشته‌اند.
این شاعر در خصوص شاعرانه دیدن جهان و تفاوت نگاه شاعر با دیگران و ارتباط آن با سرودن اشعار متمایز و بدیع، گفت: کار شاعر متفاوت دیدن است به طوری که «شمس» می‌گوید که به جهان نیامده‌ام مگر برای دیدار؛ نکته اینجاست که وقتی کسی متفاوت می‌بیند می تواند متفاوت بنویسد.
علیپور با اشاره به الهام و شهود شاعرانه ادامه داد: نیما می‌گوید من هیچگاه به سراغ شعر نرفتم مگر اینکه شعر مرا صدا بزند؛ کمتر شعر، شاعران ما را صدا می‌زند بلکه آن ها در پی ساختن و تولید کردن شعر هستند، غافل از اینکه شعر مانند اتومبیل نیست تولید کردنی نیست.
داور دومین جشنواره شعر انقلاب بیان کرد: شعر معمولا در لاشعورترین شرایط و از طریق ناخودآگاه اتفاق می‌افتد نه در شعورمندی شاعر و از این نظر شاعر برای سرودن نیاز به نوعی دستاورد روحی و معنوی و سیر و سلوک تربیتی دارد که وجود این عوامل باعث خلق آثاری می‌شود که متمایز و ویژه است و دیگر مضمون های مشابه در آثار شاعران را رقم نخواهد زد.
وی در بخش دیگری از سخنانش خاطرنشان کرد: مشکل دیگر شاعران جوان ما در حوزه شعر آزاد و سپید مشکل زبان است؛ عمده شاعران ما درک و دریافت درستی از موضوع زبان در معنای صرف و نحوی آن ندارند و از این رو هنجارگریزی‌هایی که انجام می‌دهند درست از آب در نمی‌آید.
علیپور ادامه داد: درست است که دستورگریزی و رهایی از قیود زبان از جمله ضرورت‌های شاعری است اما بدون آشنایی و آگاهی از زبان نمی‌توان قیود و قراردادهای آن را شکست. شاعر به هر ترتیب مقید به تبعیت از قراردادهای زبان است مگر اینکه با تسلط کافی به این قراردادها بتواند از آنها بگریزد.
این منتقد ادبی افزود: اساسا دستورگریزی در شعر با دستورستیزی متفاوت است و برخی از شاعران جوان ما با هدف دستورگریزی وارد حوزه دستورستیزی می شوند که این نادرست است.
این شاعر گفت: دستورگریزی و شکستن قراردادهای زبانی که به نحو زیباشناسانه انجام می‌گیرد، منوط است به آشنایی از و تسلط بر قراردادهای زبانی و نکات فنی دستوری.
وی با بیان اینکه شاعر باید نسبت به جهان و زبان شهود و معرفت داشته باشد، افزود: آدم‌های معمولی زبان را می‌دانند اما آن را نمی شناسند، متخصصان زبان هم زبان را می‌دانند و هم آن را می‌شناسند، اما شاعران علاوه بر این‌ها نسبت به زبان شهود و معرفت دارند و همین نکته موجب تمایز شاعر از غیر شاعر می‌شود.
این داور دومین جشنواره شعر انقلاب در ادامه خاطرنشان کرد: شهود و دریافت مبتنی بر معرفت شاعر از زبان است که به بیان او ارزش زیبایی شناسانه می‌دهد، بدین ترتیب زبان شعر سوای زبان حرف زدن معمولی است که برخی گمان می کنند اگر حرف های عادی روزمره را بنویسند شعر سپید گفته‌اند.
وی در ادامه با تاکید بر اینکه همه این نکات درخصوص همه قالب‌های شعری صدق می‌کند، تصریح کرد: اگر شعر زاییده ناخودآگاه شاعر است دیگر قالب چندان تعیین کننده نیست بلکه اتفاقا همین ناخودآگاه است که تعیین می‌کند این شهود شاعرانه در چه قالبی ریخته شود.
علیپور گفت: از این نظر شعر سپید به لحاظ مولفه‌های شعری هیچ چیز کم از شعر کلاسیک ندارد و تنها تفاوت آن ها در بحث وزن و قافیه است.
وی در پایان دارا بودن ذهنیت موزون را در سرودن شعر سپید موثر خواند و عنوان کرد: شاعرانی در سرودن شهر سپید موفق هستند که ذهنیت موزون داشته باشند، موسیقی و ریتم در کلام به دست نمی‌آید مگر اینکه شاعر دارای ذهنیت موزون باشد و شاعران جوان باید این را در شعر کلاسیک تمرین کنند.
انتهای پیام/و
14:55 - 12 نوامبر 2012
2 بازنشر
3 بازدید
1 پاسخ