يادداشت‌هاي روزانه از يك سفر معنوي
خبرگزاري فارس: كتاب «تا صور اسرافيل» سفرنامه حج عمره به قلم فائزه ساساني‌خواه است كه نويسنده در كنار يادداشت‌هاي خود از اين سفر معنوي، به تجزيه و تحيل رويدادها و وقايع پيرامون خود هم مي‌پردازد.
در سال‌هاي اخير سفرنامه‌نويسي به عنوان يكي از شاخه‌هاي جانبي در حوزه ادبيات همواره مورد توجه نويسندگان بوده و هست و تا به حال آثار متعددي در اين زمينه چاپ و منتشر شده كه در ميان نويسندگان اين آثار، نام‌هايي از هر دو گروه نويسندگان نام آشنا و گمنام ديده مي‌شود. در بين سفرنامه‌هاي چاپ شده هم دو گونه سياحتي و زيارتي بيشترين تعداد اين آثار را به خود اختصاص داده‌اند.
يكي از آثاري كه اخيراً در بخش سفرنامه هاي زيارتي چاپ و منتشر شده، كتابي با عنوان «تا صور اسرافيل» به قلم فائزه ساساني خواه است كه شامل خاطرات سفر حج عمره اين نويسنده است.
قبل از پرداختن به ويژگي‌هاي اين كتاب، مروري بر تاريخچه و جايگاه اين گونه نوشتاري خالي از لطف نيست، چرا كه از كهن‌ترين روزگاران شناسايي تمام نقاط جهان مورد توجه دانشمندان بوده به طوري كه بخش مهمي از عمر خود را مصروف اين مهم داشته‌اند و چه بسا عدم امكانات آن روز باعث شده است كه جهانگردان جان خود را برسر اين كار از دست بدهند. گروهي برآنند كه نخستين پيشگامان نهضت اكتشاف جغرافيايي روميان بوده‌اند كه از ميان آنها نامداراني چون بليناس يوناني الاصل رومي وطن و بطليموس يوناني منجم و عالم جغرافيا برخاسته اند.
پس از ظهور اسلام به لحاظ تشويقي كه دين مبين اسلام در اين باره دارد، دانشمندان بزرگي چون ابومعشربلخي صاحب كتاب «المدخل في علم النجوم» اصطخري نويسنده كتاب «مسالك و الممالك»، المقدسي سياح و جغرافي‌نويس و مؤلف كتاب «احسن التقاسيم في معرفه الاقاليم» شريف ادريسي صاحب كتاب«نزهت المشتاق» به اين موضوع مهم همت گماشتند.
ابوريحان بيروني، صاحب كتاب مشهور «تحقيق ماللهند» ناصر خسرو قبادياني، نويسنده كتاب «سفرنامه»، ابن بطوطه، صاحب «رحلةتحفه النظار و غرايب الامصار» به دليل اهميتي كه موضوع جهانگردي و سفرنامه نويسي دارد در اين راه كمر همت بربسته‌اند كه حاصل اين سفرها آثار گرانبهايي است كه مورد توجه و مراجعه پژوهشگران است.
در دوره قاجاريه هم سفرنامه‌هايي از قبيل« تحفه العالم» نوشته ميرعبدالطيف شوشتري، «سفرنامه مكه» اثر سيف الدوله سلطان محمد نوه فتحعلي شاه، «مناسك حج»اثر ميرزا محمد حسين فراهاني و... به رشته تحرير درآمده است. رواج سفرنامه نويسي سبب شد كه ناصرالدين شاه قاجار در طول حدود 50 سال سلطنت خود، شرح سفرهاي خود را به عنوان «سفرنامه عراق عجم» گردآورد اين سفرنامه، شرح مسافرت 97 روزه اوست كه با اسب و كالسكه انجام گرفته است.
با توجه به توضيحاتي كه در بالا آمد، اما كتاب «تا صور اسرافيل»، سفرنامه‌اي با مولفه‌هاي دنياي امروز است كه حاصل نگاه نويسنده آن به دنياي پيرامون خود در ايام سفر حج عمره وي محسوب مي‌شود. در سفرنامه‌هاي معروف و تاريخي كه به عناوين تعدادي از آنها اشاره شد، نگاه نويسنده بيشتر به جاذبه‌هاي توريستي معطوف بوده و اغلب آنها ديده‌هاي خود از اماكن ناشناخته را توصيف كرده‌اند، اما در كتاب «تا صور اسرافيل»، نويسنده سعي كرده بيشتر محتويات ذهني را روي كاغذ بياورد. به بيان ديگر، فائزه ساساني خواه اغلب شوق و اشتياق خود از اين سفر زيارتي را مكتوب كرده است.
«دلم گرفته، مثل فضاي غبار گرفته و غم بار مدينه. از صبح هر جا مي‌روم و هر كاري مي‌كنم از اين حال بيرون نمي‌آيم. مسجد النبي رفتم، پشت بقيع ايستادم، قرآن خواندم، در جلسات روزانه شركت كردم، اما انگار نه انگار، حالم جا نيامد كه نيامد. حوصله حرف زدن با هيچ كس را ندارم، حتي حوصله نوشتن هم ندارم. احساس خفگي مي‌كنم. انگار در فضايي گير افتاده باشم كه اكيسژن در آن نباشد...» ( ص 49)
اين نوع توصيف نويسنده بيشتر يادآور يادداشت روزانه‌نويسي است كه اين روزها در بين قشرهاي مختلف مردم رايج است. البته نويسنده كتاب «تا صور اسرافيل» در بخش‌هاي مختلفي از كتاب خود به تجزيه و تحليل رفتارهاي اطرافيانش و وقايع پيرامون خود هم مي‌پردازد.
«دنياي سكولار تا پشت ديوارهاي بيت الله الحرام پيش روي كرده است. مسجد الحرام هم مثل مسجد النبي نه تنها تحت اشراف هتل‌ها و برج‌هاست؛ بلكه در وضعيت بدتري قرار دارد. برج‌ها و هتل‌ها، پهلو به پهلوي هم بلند قامت و مرتفع به شكل مستكبرانه‌اي از چهار طرف به حرم اشراف دارند!» (ص157 و 158)
موضع‌گيري نويسنده در برابر رفتارهاي ديگران هم در جاي جاي اثر ديده مي‌شود. به عبارت ديگر، فائزه ساساني‌خواه در كنار يادداشت‌ها روزانه خود از يك سفر زيارتي، به تحليل آدم‌ها و وقايع اطراف خود هم مي‌پردازد.
اولين خاطره كتاب از سه‌شنبه شب، 9 مرداد 86، ساعت 22 در هواپيما شروع مي‌شود و با آخرين خاطره كه مربوط به پنج شنبه 25 مرداد، در تهران است، كتاب به پايان مي‌رسد.
كتاب «تا صور اسرافيل» توسط انتشارات سفينه در تهران چاپ و منتشر شده است.
--------------------------------------
نويسنده: علي‌الله سليمي
--------------------------------------
انتهاي پيام/و
12:47 - 11 تیر 1390
0 بازدید
1 پاسخ