فروش اینترنتی محصولات کشاورزی راه دلالان را می‌بندد؟

تا چند سال پیش تصور کردن کشاورزانی که محصولاتشان را در اینترنت به فروش می‌گذارند سخت بود. کسی نمی‌توانست پیش‌بینی کند که روزی شهروندان می‌توانند مستقیما از زمین زراعی سیب‌زمینی، پیاز و .... تهیه کنند؛ اما این روزها دیگر در سراسر کشور کشاورزان در حال شکل دادن به شیوه جدیدی از مبادله هستند. مبادله‌ای که شاید امروز سهم اندکی در تجارت محصولات کشاورزی داشته باشد اما با توجه به گسترش اینترنت احتمالا تا چند سال دیگر بسیار بزرگ‌تر خواهد شد.

تا چند سال پیش تصور کردن کشاورزانی که محصولاتشان را در اینترنت به فروش می‌گذارند سخت بود. کسی نمی‌توانست پیش‌بینی کند که روزی شهروندان می‌توانند مستقیما از زمین زراعی سیب‌زمینی، پیاز و .... تهیه کنند؛ اما این روزها دیگر در سراسر کشور کشاورزان در حال شکل دادن به شیوه جدیدی از مبادله هستند. مبادله‌ای که شاید امروز سهم اندکی در تجارت محصولات کشاورزی داشته باشد اما با توجه به گسترش اینترنت احتمالا تا چند سال دیگر بسیار بزرگ‌تر خواهد شد. آقای رستمی یکی از همین افراد است. او لوبیاهایی که عمویش در خمین در استان مرکزی برداشت کرده در سایت دیوار کیلویی ۱۳ هزار تومان به فروش گذاشته و می‌گوید: «عموی من امسال یک تن لوبیا برداشت کرد و به خاطر قیمت مفتی که دلال‌ها به او دادند، تصمیم گرفت آن را نفروشد. تا اینکه یکی از دوستان او که تجربه فروش محصولات کشاورزی در دیوار داشت به او گفت که تا امروز از شهرهای مختلف مشتری داشته است.» هر سال زمان برداشت هر میوه، کشاورزان از واسطه‌گری دلالان شکایت می‌کنند. دلالانی که میوه را از زمین با قیمت ارزان‌تر می‌خرند و چند برابر بیشتر در شهر آن را می‌فروشند. اگرچه فروش اینترنتی محصولات کشاورزی در کشورهای توسعه یافته اتفاق جدیدی نیست اما در ایران چند وقتی است که شروع شده و به نظر می‌آید که مسیر آن به این راحتی‌ها متوقف نشود. کافی است چرهی در سایت دیوار بزنید تا متوجه شوید در فصل برداشت محصولات، صفحه دیوار شهرها تحت تاثیر میوه برداشت شده در آن شهر قرار می‌گیرد.

برای مثال دیوار تویسرکان هنوز پر از آگهی خرید و فروش گردو است محمودی، یکی از مزرعه‌داران این شهر که قبلا هم خط موبایلش را در دیوار فروخته بود تصمیم گرفته که گردوهایش را هم اینگونه به فروش بگذارد. « من این گردو را کیلویی ۴۵ هزار تومان در دیوار آگهی کردم اما اگر آن را به واسطه می‌فروختم باید ۴۲ هزار تومان قیمت می‌گذاشتم.» او ۱۵ تن گردو برداشت کرده و دو تن آن را قصد دارد به صورت اینترنتی بفروشد. آمارها نشان می‌دهد که ایران با تولید سالانه بیش از ۱۰۰ هزار تن سیر، سیزدهمین تولیدکننده سیر در دنیا است و مناطق طارم در استان زنجان، دزفول، استان‌های مازندران و گیلان در فصل بهار مهم‌ترین فروشنده‌های این محصول کشاورزی هستند. به همین دلیل این روزها صفحه زنجان در دیوار پر از آگهی سیر شده است. اسدی، معلم یکی از مدارس این شهر، چندین تن سیر را برای فروش آگهی کرده است. به گفته خودش تنها چند ساعت از آگهی او گذشته اما سریع مشتری‌هایی برای خود پیدا کرده. او می‌گوید: «مزرعه متعلق به خاله‌ام بود. با ۱۰ تن از سیر‌های مزرعه آنها سیرترشی درست کردیم و تصمیم گرفتیم بقیه را هم به صورت خشک بفروشیم.» به گفته او در مزرعه‌شان زیتون هم برداشت می‌شود و تصمیم دارد زیتون و روغن آن را هم در دیوار آگهی کند. اسدی فقط یک فروشنده نیست بلکه قبلا هم سابقه خرید محصولات کشاورزی به صورت آنلاین را داشته است:« ما خانواده بزرگی داریم. برای همین نیازهایمان را از سایت دیوار می‌خرم و بین خانواده تقسیم می‌کنم.

برای مثال اخیرا ۱۰۰ کیلو سیب‌زمینی را با قیمت ارزان‌تری از دیوار خریدم و به همه فامیل دادم همچنین تا به حال فلفل سبز، اناز، گل و گندم هم خریده‌ام.» این معلم همچنین در فصل گرما با خرید ۶۰ کیلو لیمو به قیمت ارزان‌تر از بازار، آبلیمو تازه یک سال خانواده را تهیه کرده است. یکی از دیگر تجربه‌های او خرید گندم به قیمت عمده از قزوین بوده که با خرید اینترنتی توانسته به صورت مستقیم از زمین زراعی، هزار تومان ارزان‌تر از بازار بخرد. چراکه منطق قیمت گذاری کشاورزان در تجارت اینترنتی نشان می‌هد آنها معمولا قیمتی بیشتر از قیمت فروش به دلالان و کمتر از فروش در میوه‌فروشی‌ها دارند. به همین دلیل اسدی می‌گوید: « اگر آن مقدار گندم را حضوری می‌خریدم مبلغی بیشتر از هزار تومان سود وارد جیب دلال می‌شد. با این تفاوت که من آن میزان گندم را نه برای فروش به قیمت بیشتر، بلکه برای مصرف همه فامیل تهیه کردم.» با اینکه کشاورزی آنلاین در کشورهای غربی با کمک وب‌سایت‌های شخصی متعلق به همان مزارع و یا وب‌سایت‌هایی که به صورت اشتراکی مانند krishi-market.com برای فروش همین محصولات درست شده‌اند انجام می‌شود، در ایران دیوار توانسته راهی برای دسترسی مستقیم تولیدکننده به مصرف‌کننده پیدا کند. راهی که از طریق آن هم کشاورز سود بیشتری ببرد و هم مصرف کننده محصولات کشاورزی را با قیمت ارزان‌تری تهیه کند. .