انحراف وجود دارد و بايد مراقب بود
خبرگزاري فارس: وزير امور خارجه سابق با بيان اينكه انحراف وجود دارد و بايد اين انحراف را شناخت و اجازه نداد كه جاي خود را باز كند، گفت: در مقوله انحرافي كه مطرح مي‌شود بايد مراقب بود و دغدغه داشت.
به گزارش خبرنگار سياست خارجي خبرگزاري فارس، منوچهر متكي وزير امور خارجه سابق كشورمان يكشنبه در جمع دانشجويان دانشگاه علوم پزشكي شيراز به تشريح عملكرد دستگاه سياست خارجي و تحولات كنوني منطقه پرداخت.
وي سياست خارجي را مجموعه كنش‌ها و واكنش‌هايي خواند كه در محيط بين‌المللي از سوي بازيگران و كشورهاي مختلف صورت مي‌گيرد و هر كشوري بر اساس داشته‌هاي خود مي‌تواند در اين محيط به اندوختن منافع براي خود و يا ايفاي نقش نيابتي از سوي ديگران اقدام كند.
متكي كشورها را به لحاظ جايگاه، قدرت تاثيرگذاري و تاثيرپذيري به چند دسته تقسيم كرد و افزود: تعدادي از كشورها از دير زمان خود را حاكم بلامنازع در دنيا مي‌دانستند و احياناً خود را مدير و گاهي مبصر در مناسبات جهاني مي‌دانند و معتقدند كه قدرت‌هاي برتر نظامي، اقتصادي و سياسي دنيا هستند و علاقمندند در مناسبات بين‌المللي قدرت آمره باشند.
وي دسته دوم را كشورهايي دانست كه نه حرف گفتني دارند و نه قدرت به رخ كشيدن و نه جايگاه مستحكمي در كشورشان و گفت: قدرت آنها نه از سلاح نه از قدرت اقتصادي و سياسي و بين‌المللي آنها، بلكه از دل وابستگي‌شان به قدرت‌هاي بزرگ نشأت مي‌گيرد. اينان كشورهايي وابسته هستند كه هر جا گروه اول نباشند موظفند نيابتاً حرف آنها را بزنند، موضع آنها را اتخاذ كنند و پيرو بي‌چون و چراي آنها باشند.
وزير امور خارجه سابق كشورمان دسته سوم را كشورهايي عنوان كرد كه نمي‌خواهند جزو دو گروه اول باشند و افزود: اين كشورها به تعاملات اعتقاد دارند ولي سلطه‌جويي را سخت محكوم و منكوب مي‌كنند. آنان به دو سلاح برنده مباني و اصول قابل دفاع و پايگاه مردمي‌شان تكيه دارند و برآمده از دل جوامع و ملت‌هايشان هستند. ديپلمات‌هاي چنين نظامي به خاطر مواضعي كه اتخاذ مي‌كنند كه خوشايند برخي نيست، با چالش مواجه مي‌شوند.
* سياست خارجي اصولگرا بايد چالش‌ها را فرصت تلقي كند نه تهديد
متكي در ادامه سخنانش سياست خارجي اصولگرا را سياستي خواند كه اين چالش‌ها را تهديد تلقي نكرده و آنها را فرصت تلقي كند.
وي با اشاره به جلسه دو سال پيش مديران وزارت خارجه و سفراي جمهوري اسلامي ايران با مقام معظم رهبري خاطرنشان كرد: ايشان در اين جلسه خطاب به حاضران عنوان كردند كه شما مباني به حق و عدالتخواهانه‌اي را مطرح مي‌كنيد كه ممكن است كساني در دنيا آن را برنتابند و براي شما چالش ايجاد كنند، توجه داشته باشيد كه از دل چالش‌ها فرصت به دست مي‌آيد.
* ما به دنبال ماجراجويي و تنش‌زايي نيستيم
وزير امور خارجه سابق كشورمان در عين حال يادآور شد: از اين حرف تفسير نادرست نشود كه ما (ايران) به دنبال ماجراجويي و تنش‌زايي در سياست خارجي هستيم. معتقديم در دنياي مدعي دموكراسي و در نظام برآمده از جنگ‌هاي جهاني اول و دوم و شكل‌گيري منشور سازمان ملل كه هر كشور يك رأي، كشورها بايد اين حق را داشته باشند كه حرف‌هايشان را بزنند و نظراتشان را مطرح كنند.
متكي ديپلماسي اصولگرا را ديپلماسي خواند كه داراي مباني است و نخستين پايه آن نفي سلطه است و افزود: ما در دنيايي زندگي مي‌كنيم كه مملو از بي‌عدالتي‌هاي برآمده از زورگويي‌هاست. ممكن است كه نتوانيم همه دنيا را اصلاح كنيم اما در قبال جامعه خود كه مي‌توانيم ايستادگي كنيم.
به گفته وي دنياي مملو از تبعيض و بي‌عدالتي حركتي را مي‌طلبد كه عدالتخواهي شعار آن باشد.
وزير خارجه سابق اضافه كرد: ما امروز در نظامات حاكم بر دنيا در شرايطي قرار داريم كه به استناد اعتقادات‌مان و با تكيه بر مقاومت ملت‌مان توانستيم طي 30 سال گذشته ترمينولوژي خوبي را در محيط بين‌المللي ارائه دهيم. اشكالي كه از ابتدا به ما مي‌گرفتند اين بود كه حرف‌هايتان بر حق است ولي دنيا پذيراي آن نيست، چرا كه منطق قدرت بر دنيا حاكم است و قدرت در دست كساني قرار دارد كه جهان را به شكل كنوني مي‌خواهند.
متكي ادامه داد: 30 سال مقاومت ملت ايران بر مباني‌اش و ايستادگي در برابر تجاوزات از جمله جنگ 8 ساله شرايطي را ايجاد كرد كه وقتي از منطق اصولگرايي صحبت مي‌كنيم، مي‌گويند كه حرف‌تان حق است و ثابت كرديد كه مي‌توانيد حرف‌تان را به كرسي بنشانيد.
وي با اشاره به مستند ايرانيوم كه در ابتداي اين جلسه براي دانشجويان پخش شد، گفت: آنها با تهيه همه اين فيلم‌ها تمام توان خود را به كار گرفتند اما در مقابل پيام‌رساني انقلاب اسلامي درمانده شدند.
وزير خارجه سابق ماندگاري هر انديشه‌اي را وابسته به پيام آن دانست و افزود: غرب در ليبرال دموكراسي پيام‌هاي خاص خودش را داشت. انقلاب اكتبر روسيه و همچنين انقلاب اسلامي ايران نيز پيام خودش را داشت. اگر تأثيرگذاري‌هاي اينها را با همديگر بررسي كنيم، كساني كه امروز در مقابل ملت ايران ايستادگي مي‌كنند، قطعاً در منطق كم آوردند.
* آيا سياست‌هاي آمريكا در 10 سال گذشته جهان را امن‌تر كرده است؟
متكي با بيان اينكه آمريكايي‌ها به هر جا اراده مي‌كردند، لشكركشي كرده و هر حكومتي را كه مي‌خواستند سرنگون و حكومت مورد نظر خود را برپا مي‌كردند، خاطرنشان كرد: اما امروز به اهدافي كه اعلام كرده‌اند دست نيافته‌اند. هيچ يك از اهداف‌شان در افغانستان يعني مقابله با تروريسم، مبارزه با مواد مخدر و تأمين امنيت محقق نشده است.
وي با طرح اين سؤال كه آيا سياست‌هاي آمريكا در 10 سال گذشته جهان را امن‌تر كرده است؟ پاسخ داد: خير. اين روزها در خيابان‌هاي عراق شاهد برگزاري تظاهرات مردمي براي خروج نيروهاي آمريكايي هستيم و ديري نخواهد بود كه كل منطقه خواستار خروج نيروهاي آمريكايي شوند. آمريكايي‌ها كه مدعي تأمين امنيت و صلح در منطقه بودند، پس چه شد؟
وزير خارجه سابق اظهار داشت: زيرا آمريكايي‌ها در مقابل منطقي قرار گرفتند كه بايد براي حرف‌ها و اقداماتشان، افكار عمومي را توجيه كرده و براي آن منطق بياورند.
* عدم پذيرش حرف‌هاي آمريكا در محيط بين‌الملل
متكي با اشاره به اولين سخنراني باراك اوباما رئيس جمهور آمريكا در كاخ سفيد بعد از انتخابش به اين سمت مبني بر اينكه ما بايد اعتماد را به ملت آمريكا و ديگر ملت‌ها بازگردانيم، گفت: اين اظهارات اذعان بر اين است كه دولت آمريكا باعث بي‌اعتمادي ملت آمريكا و همچنين محيط بين‌الملل شده است. امروز حرف‌هاي آمريكا در محيط بين‌المللي پذيرفته نيست.
وي با بيان اينكه غرب و در رأس آن آمريكا امروز در مجموعه‌اي از تعارضات و تناقضات در روابط بين‌المللي گرفتار شده است، اظهار داشت: آمريكا دغدغه جدي دارد از اينكه تحولات منطقه چه سرنوشتي را براي رژيم صهيونيستي رقم بزند.
وزير خارجه سابق با اشاره به تحولات مصر خاطرنشان كرد: مصر با آن عظمت و قيام‌هاي فاطمي، در 30 سال گذشته به مزدوري تبديل شده كه ارتش 800 هزار نفره‌اش را به خاطر رژيم صهيونيستي به 350 هزار تقليل داده و مأمور تعقيب مبارزان فلسطيني شده بود. اين مصر تا حدي ذلت‌پذير شده بود كه به اجراي سياست‌هاي رژيم صهيونيستي و آمريكا مي‌پرداخت و امروز به مصري بدل شده كه مردم هر روز در خيابان‌هايش شعار قطع روابط با رژيم صهيونيستي را سر مي‌دهند و اقدام به بازگشايي مرز رفح مي‌كنند.
متكي در ادامه به تشريح نحوه شكل‌گيري قيام‌ها و بازيگران اصلي آن پرداخت و يادآور شد: اين قيام‌ها توسط هيچ حزب، گروه و كشور خارجي ساماندهي نشده بود و هيچ دليل عقلايي براي اينكه آمريكا و غرب به اين حركت دامن بزنند، وجود ندارد.
وي با اشاره به تحليل‌هايي مبني بر اينكه آمريكايي‌ها مي‌خواستند انرژي منطقه را تخليه كنند، گفت: الان انرژي مردم مصر بيشتر شده يا زماني كه قيام را آغاز كردند؟ مردم مصر تازه به قدرت‌شان پي برده‌اند.
وزير خارجه سابق به تلاش آمريكايي‌ها در 60 سال گذشته در راستاي اسلام‌زدايي و استحاله فرهنگي در منطقه پرداخت و افزود: آيا آنها كه در اين زمينه تلاش مي‌كردند، درصدد بودند كه روح اسلام‌خواهي را دوباره احيا كنند؟
وي با بيان اينكه متاسفانه كساني اين نگاه (دخالت آمريكايي‌ها در تحولات منطقه) را داشتند، خاطرنشان كرد: آمريكايي‌ها نيز بدشان نمي‌آمد كه اين تلقي جا بيفتد. اين تحليل‌ها همچنين باعث شد كه در كشور ما نيز تا مدتي مواضع روشني نسبت به تحولات نداشته باشيم تا اينكه مقام معظم رهبري در نماز جمعه تهران و همچنين در مشهد به صورت صريح تحولات را تبيين كردند و پس از آن بود كه موضع‌گيري‌هايي از سوي ايران اتخاذ شد.
متكي با تأكيد بر اينكه ما بايد در برخورد با كشورهاي منطقه بسيار جدي باشيم، اظهار داشت: برخي از آنها در 30 سال گذشته سياست‌هاي منافقانه‌اي در قبال ما اتخاذ كردند و اين در حالي بود كه ما بسيار صميمانه با آنها برخورد كرديم. اكثر آنها در سال‌هاي جنگ در كنار صدام بودند و بنادرشان را در اختيار صدام قرار مي‌دادند و با هر كشوري كه ارتباط داشتند، عليه ما سخن مي‌گفتند.
وي با اشاره به تلاش‌هاي عربستان و لابي‌هاي آن براي اينكه برخي كشورها و از جمله چين از ايران نفت نخرند، گفت: اين شرمساري براي ديپلماسي نيابتي از سوي آمريكايي‌ها براي سعودي‌ها باقي ماند. كويت كه همه بنادرش را در اختيار صدام قرار داد، چه مزدي جز اشغال كشورش گرفت؟
وزير خارجه سابق با بيان اينكه جمهوري اسلامي ايران اولين كشوري بود كه بعد از گذشت 18 ساعت از حمله صدام به كويت موضع‌گيري كرد، خاطرنشان كرد: جمهوري اسلامي ايران بر اساس مباني و اصول خود عمل مي‌كند.
متكي در ادامه سخنانش در جمع دانشجويان دانشگاه علوم پزشكي شيراز با ذكر اين نكته كه حركت ديپلماسي در كوچه پس كوچه‌هاي اصولگرايي كار سختي است، به آپارتايد علمي در جهان اشاره كرد و گفت: منطق انقلاب اسلامي، پذيراي آپارتايد علمي نيست.
وي ادامه داد: ما بايد سياست‌هاي دوگانه و منافقانه در منطقه را با كلامي محترمانه و منطقي افشا و مطرح كنيم. اگر دستگاه ديپلماسي كشور معذوراتي دارد كه نمي‌تواند در جمع اين سياست‌ها را براي كشورهاي منطقه باز كند، در خلوت عنوان كند تا آنها با اين منطق آشنا شوند.
وزير خارجه سابق خطاب به برخي كشورهاي منطقه از آنها پرسيد: مشكل شما كجاست؟ چرا به دنبال فرار به جلو هستيد و دنبال ديگران مي‌گرديد؟ آيا يك ايراني يا خارجي در تحولات بحرين پيدا كرده‌ايد؟ چرا سؤال اصلي را مطرح نمي‌كنيد؟ سؤال اصلي اين است كه مردم آگاه شده‌اند و نوع حكمراني شما را پذيرا نيستند.
متكي با ذكر اين نكته كه شرايط جاري در حال رقم خوردن به نفع ملت‌هاست، افزود: دولتي كه قدرتش از مردم نباشد، در اولين حركتي كه مردم نشان دهند، تاب ماندن نخواهد داشت و ايستادگي دولت‌ها در مقابل خواسته‌هاي مردم، جز افزودن خشم چيزي به همراه ندارد.
وي با طرح اين سؤال كه آيا غرب در صدد مديريت بحران‌هاي منطقه نيست؟ گفت: غرب همه تلاش خود را در اين راستا انجام مي‌دهد. استراتژي آمريكايي‌ها اين است كه حكمرانان اين كشورها ساقط نشوند و اگر شدند، حداقل ساختارها حفظ شود.
* حضور عربستان در بحرين هيچ مبناي حقوقي و بين‌المللي ندارد
وزير خارجه سابق با اشاره به حضور نيروهاي سعودي در بحرين خاطرنشان كرد: عربستان در حال طراحي براي حضور در يمن نيز هست.
متكي با تأكيد بر اينكه حضور عربستان در بحرين هيچ مبناي حقوقي و بين‌المللي ندارد، گفت: عربستان محكوم است و بايد از بحرين خارج شود وگرنه فرمايش مقام معظم رهبري مبني بر اينكه عربستان منفور منطقه مي‌شود، حتماً محقق خواهد شد.
وي همچنين ادامه داد: اگر فردا شاهد سقوط رئيس جنايتكار يمن و يا معمر قذافي در ليبي باشيم، اين موج دوباره زبانه مي‌كشد و اين بار برخي كشورهاي ديگر كه سعي كردند دو دوزه بازي كنند، گرفتار اين آتش جديد خواهند شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاري فارس، منوچهر متكي در ادامه حضورش در دانشگاه علوم پزشكي شيراز به پرسش‌هاي دانشجويان پاسخ داد.
وي در پاسخ به سؤالي درباره وجود تضاد و تعارض در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران در قبال تحولات منطقه و حمايت از مسلمانان اظهار داشت: ما بر اساس قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران از همه مسلمانان و مستضعفان جهان حمايت مي‌كنيم. ممكن است اين حمايت‌ها در جاهاي مختلف شكل متفاوتي داشته باشد. اما نمي‌توانيم در يك جا حمايت و در جاي ديگر عكس آن عمل كنيم.
وزير خارجه سابق درباره عملكرد دستگاه ديپلماسي در حمايت از مسلمانان سين كيانگ چين اظهار داشت: در زماني كه بحث سين كيانگ چين مطرح شد، ما سفير چين را به وزارت خارجه احضار و سفير ما در پكن نيز موضوع را با مقامات چيني مطرح كرد. من نيز دو بار با وزير خارجه چين گفت‌وگو كردم و علاوه بر آن با دبيركل سازمان كنفرانس اسلامي نيز تماس تلفني داشتم.
متكي ادامه داد: ما تلاش داشتيم كه حقوق مسلمانان در چين محترم شمرده شود. بعد از انقلاب ايران، چين نگران مسلمانان كشورش بود و هيئت‌هايي كه از ايران به چين مي‌رفتند در سفر به مناطق مسلمان نشين با مشكل مواجه بودند. زماني كه بحث القاعده به ميان آمد، چيني‌ها وارد فازهاي نگران كننده ديگري شدند و از ما خواستند كه با مسلمانان اين كشور مرتبط باشيم تا آنها به دام افراط‌گراها نيفتند.
وي افزود: ما در چين خلاف سياست خود عمل نكرديم، هم برخورد كرده و هم از ظرفيت خود استفاده كرديم.
* دولتمردان سوري به مطالبات مردمشان توجه كنند
وزير خارجه سابق درباره تحولات سوريه نيز بار ديگر بر توجه دولتمردان سوري به مطالبات مردمي تأكيد كرد و گفت: ادعاي آمريكايي‌ها مبني بر دخالت ايران در سركوب مردم سوريه، ادعاي غلطي است و آمريكايي‌ها بايد آن را ثابت كنند.
* ولوله‌اي كه در1+5 ايجاد شد
متكي در ادامه و در خصوص سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران اظهار داشت: يكي از بحث‌ها و موضوعاتي كه در حوزه سياست خارجي با آن مواجه بوديم، اين بود كه هر وقت در تعارض بين ما و غرب ما بر مباني خود ايستادگي مي‌كرديم، كساني در جبهه مقابل در مقالات روشنفكران و صاحب‌نظرانشان و در توصيه‌ها و مصاحبه‌هايشان به دولتمردانشان مي‌گفتند كه به واقعيت ايران توجه كنيد.
وي افزود: در مهر ماه سال گذشته در نيويورك در ديدار با وزير خارجه چين آمادگي خود را براي مذاكره با وزراي خارجه گروه 1+5 درباره موضوعات مختلف اعلام كرديم. پس از آن وزير خارجه فرانسه در ملاقاتي كه با من داشت، عنوان كرد كه اين پيشنهاد ولوله‌اي را در بين 1+5 ايجاد كرد و زماني كه من عنوان كردم كه بايد از اين پيشنهاد استفاده كنيم، وزراي خارجه انگلستان و آمريكا نگراني خود را ابراز كردند و گفتند ما نمي‌دانيم چه چيزي از آن بيرون مي‌آيد.
وزير خارجه سابق ادامه داد: ما در پشت پرده ديپلماسي با دام‌هايي مواجه بوديم كه توسط دشمنان پهن شده بود و اگر ديپلماتي باورمند وارد اين ميدان نشود و به مباني باور نداشته باشد ممكن است در مسير با چالش‌هايي مواجه شود.
* خدا قسمت كند جميع آرزومندان را
متكي در پاسخ به سؤال مكرر دانشجويان درباره بركناري‌اش از وزارت خارجه اظهار داشت: سفر به سنگال بسيار مورد توجه دوستان است و ما در پاسخ عنوان مي‌كنيم "خدا قسمت كند، جميع آرزومندان را".
وي درباره علت سفرش به سنگال اظهار داشت: در پي مشكلي كه در روابط ايران با نيجريه، گامبيا و سنگال پيش آمده بود، من به نيجريه و سنگال سفر كردم.
وزير خارجه سابق با اشاره به فروش سلاح به گامبيا از طريق شركت‌هاي تجاري گفت: سلاح فروخته شده به گامبيا در مسير حملش در نيجريه توقيف شد و اين شبهه در نيجريه مطرح شده بود كه قرار است از اين سلاح‌ها براي تأثيرگذاري در انتخابات رياست جمهوري و مجلس نيجريه استفاده شود كه اين حرف درست نبود و ما در اين زمينه دلايل كافي داشتيم. غربي‌ها سوار اين قصه شده بودند و در رسانه‌هاي خود اقدام به انتشار مطالبي عليه ايران مي‌كردند كه در نهايت طبق نظر مسئولان سفري به نيجريه داشتم و با وزير خارجه آن كشور چندين دور مذاكره كردم و براي اين كشور روشن شد كه چنين قصه‌اي صحت ندارد.
متكي ادامه داد: از سوي ديگر احزاب مخالف دولت سنگال مدعي شدند كه اين سلاح‌ها در گامبيا در اختيار مخالفان دولت سنگال قرار خواهد گرفت تا عليه ما اقدام كنند و ايران به صورت غيرمستقيم و از طريق گامبيا سلاح در اختيار مخالفان قرار مي‌دهد. اين ادعا نيز غلط بود چرا كه ما روابط بسيار خوبي با سنگال داريم.
وي افزود: بعد از گذشت 27 روز عازم سنگال شدم و دو دور مذاكره با وزير خارجه، يك دور مذاكره با وزير ارشد كابينه و دو دور مذاكره با رئيس جمهور سنگال داشتم. همزمان با حضور من در سنگال 3 نفر از اتحاديه اروپا آمده بودند و مي‌خواستند حركت دومينويي را عليه ايران شكل بدهند.
وزير خارجه سابق اضافه كرد: به طور صريح با سنگالي‌ها وارد صحبت شديم و استدلالمان نيز قوي بود. به رئيس جمهور سنگال گفتم كه ما امنيت اجلاس سازمان كنفرانس اسلامي كه به ما سپرده بوديد، تأمين كرديم. اگر ما مخالف امنيت شما بوديم كه چنين كاري را صورت نمي‌داديم.
* نفع غيرشخصي نمي‌بينم
متكي در خصوص بركناري‌اش از وزارت خارجه اظهار داشت: در طول 5 ماه گذشته در جلسات مختلف به اين بحث ورود پيدا نكردم البته خيلي ترغيب شدم كه در اين زمينه صحبت كنم. من تمرين نگفتن مي‌كنم و معتقدم براي هر گفتن و نگفتني بايد دليل، حكمت و نفع غيرشخصي باشد. تلقي من اين بود كه ورود من به اين بحث شخصي است و به همين خاطر عذرخواهي مي‌كنم.
* سلام و عليك متكي و هيلاري
وي در پاسخ به سؤالي مبني بر اينكه سلام و عليكش با هيلاري كلينتون وزير خارجه آمريكا در منامه علت اين بركناري بوده؟ گفت: اين موضوعات قابل تكيه نيست. موضوعي كه در منامه رخ داد، كاملاً ساده بود. ايشان در جلسه‌اي حضور داشت كه من نيز حضور داشتم و من احوالپرسي با ايشان نداشتم. خانم كلينتون سلام كرد و من نيز جواب سلامش را دادم.
* فرستاده ويژه نمي‌تواند بخشي از سياست خارجي را اجرا كند
وزير خارجه سابق درباره موازي‌كاري در سياست خارجي نيز اظهار داشت: وزارتخانه‌ها و وزارت حساسي چون وزارت خارجه مشكلات خاص خود را داشت. موازي‌كاري كه مقام معظم رهبري مطرح كرد، موضوعي وجود داشت كه ايشان مطرح كردند. دستگاه ديپلماسي دستگاه حساسي است و اختيار آن بايد منحصرا در اختيار همين دستگاه باشد.
وي ادامه داد: ممكن است فرستاده ويژه‌اي براي موضوع خاصي توسط رئيس جمهور به جايي اعزام شود، اما نمي‌تواند بخشي از سياست خارجي را اجرا كند. فرستاده ويژه پيامي را براي طرف مقابل مي‌برد و يا مي‌آورد و نكته‌اي را منتقل مي‌كند كه البته در بسياري از كشورها معاون وزير خارجه اين كار را انجام مي‌دهد.
متكي گفت: از من مي‌پرسند كه نظرتان نسبت به موازي‌كاري در سياست خارجي چيست؟ نظر من همان نگاهي است كه مقام معظم رهبري دارد و بايد محقق شود. چرا كه اگر بنا باشد من در دستگاه ديپلماسي و بخش ديگري از نظام، ناهماهنگ با دستگاه ديپلماسي در مواردي كار متفاوتي را انجام دهيم، مخاطب پيام‌هاي متفاوتي را دريافت مي‌كند و من اين نكته را بارها مطرح مي‌كردم.
به گفته وي وزير خارجه بايد بالاترين اعتماد را از سوي مقامات عالي كشور داشته باشد تا وقتي كه هر جا سخن مي‌گويد، سخن گفتن آن به نمايندگي تام و تمام نظام باشد. اين دخالت‌ها حتما در ديپلماسي نكته‌ساز و مسئله‌ساز است.
* انحراف آفت هر نهضت و انقلاب
وي در خصوص چالش‌هاي دولت و مجلس، جريان انحرافي و عملكردها و عزل و نصب‌هاي رئيس جمهور و حمايت‌هاي آن از رئيس دفترش كه سؤالات متعدد دانشجويان بود، اظهار داشت: در ماه‌هاي پاياني دولت نهم و حدود 2 سال دولت دهم دو مسئله در فضاي سياسي كشور مطرح شد. يكي انحراف و ديگري التزام به ولايت.
وزير خارجه سابق انحراف را آفت هر نهضت و انقلاب برشمرد و افزود: معمولاً هدف‌گيري انحراف به سوي اركان يك نظام و مؤلفه‌هاي اصلي يك نهضت است.
متكي مباني انقلاب، رهبري و مردم را سه پايه اساسي نهضت اسلامي عنوان كرد و افزود: از ابتداي پيروزي انقلاب تا كنون زماني كه صحبت از انحراف مي‌شود، يكي از اين سه مؤلفه را هدف قرار مي‌دهد. بعد از جمال عبدالناصر رهبران جديد مصر مسير خاص غرب، آمريكا و صهيونيست‌ها را طي مي‌كنند. مردم آندلس كه با ورود اسلام تحولي در آنها ايجاد شد، به واسطه انحراف‌ها و طراحي‌هايي كه به وجود آوردند، روي برگرداندند و شرايط تغيير يافت.
وي با بيان اينكه در انقلاب اسلامي انحراف‌ها، مباني را هدف قرار مي‌دهد، اظهار داشت: زماني كه ملي‌گرايي در اوايل انقلاب مطرح شد، زماني كه التقاط در دهه 60 مطرح شد، مباني انقلاب را هدف قرار داده بودند. هدف جبهه ملي در ابتداي انقلاب كمرنگ كردن نقش اسلام در پروسه تصميم‌سازي در نظام جمهوري اسلامي بود.
وزير خارجه سابق خاطرنشان كرد: التقاط مي‌خواست تلقي از اسلام را به خورد جامعه دهد و مشكل آن اسلام‌شناساني بود كه در جامعه حضور داشتند. شهيد مطهري‌ها، شهيد بهشتي‌ها و ديگراني كه مصاديق بارز شناخت اسلام بودند. اينها مي‌بايست ترور شخصي يا شخصيتي شوند.
متكي گفت: زماني كه شهيد مطهري مي‌گفت انقلاب اسلامي با اسلام انقلابي دو مقوله است. در انقلاب اسلامي مضمون و هدف اسلام است و انقلاب وسيله‌اي است براي اينكه به نظام اسلامي برسيم.
وي افزود: در رويكرد و نگاه جديد برخي مضاميني كه مطرح شد، مصداق انحراف گرفت. گاهي خود آن موضوع اگر در جاي خود مطرح شود، في نفسه انحراف نيست ولي در جايگزيني‌ها و زماني كه هدف كمرنگ و بي‌تاثير كردن كاهش نقش مفهوم جامع‌تري به نام اسلام است، انحراف است.
* مفاهيم اسلامي بايد توسط اسلام شناسان مورد تأييد قرار گيرد
وزير خارجه سابق اضافه كرد: بحث ايرانيت و ايراني‌گري، بحث كورش در يك نماد تاريخي در جاي خود قابل بررسي است ولي وقتي گفتيم كه نگاه ديني و دين‌گرايانه در جامعه حداقلي از باور عمومي است و ما بايد به باورهاي ديگري در جامعه بپردازيم، اين يك اشكال مبنايي است.
متكي خاطرنشان كرد: اگر مفاهيمي را به نام اسلام مطرح مي‌كنيم، بايد توسط اسلام‌شناسان و صاحبنظران مورد تائيد قرار گيرد. كساني كه در شكل‌گيري اين تحول جديد مديريتي در كشور طي سال‌هاي اخير نقش‌آفرين بودند و از جمله روحانيون بزرگ ما الان اظهار نظر مي‌كنند كه انحراف وجود دارد و بيان مي‌كنند كه اين انحراف نمايي و نمادي از فراماسونري و يا مسائلي از اين قبيل است.
وي با بيان اينكه ما اظهار نظرهاي مختلف و متفاوتي از اين صاحب نظران شنيده‌ايم، گفت: اما مثل هر مقوله ديگري در شناخت پديده‌ها به نگاه رهبري و ولايت توجه مي‌كنيم. مقام معظم رهبري در يكي از سخنراني‌هاي اخير بيان كردند كه من تا زماني كه زنده هستم اجازه نخواهم داد از آرمان‌هاي ملت ايران انحرافي به وجود بيايد.
* انحراف وجود دارد و بايد آن را شناخت
وزير خارجه سابق خاطرنشان كرد: اين مسئله به ما مي‌گويد كه انحراف وجود دارد و بايد اين انحراف را شناخت و اجازه نداد كه اين انحراف جاي خود را باز كند. در مقوله انحرافي كه مطرح مي‌شود بدون اينكه من بخواهم وارد بحث اشخاص شوم، اين مسئله وجود دارد و بايد مراقب بود و دغدغه داشت.
متكي دغدغه دوم را مسئله التزام عنوان كرد و افزود: هم در مباني شرعي و هم در چارچوب قانون اساسي، التزام به ولايت فقيه اساس مشروعيت مسئوليت‌هايي است كه ما در جمهوري اسلامي مي‌پذيريم.
وي ادامه داد: در قصه معاون اول اين اصل يكي دو ماه قبل از شروع به كار دولت دهم و قبل از انتخابات، مورد خدشه و چالش قرار گرفت. رهبري نوشتند كه اين گزينه صورت نگيرد و يك حكم حكومتي است. فهم ما از قرآن و مباني اسلامي در بحث ولايت اين است كه خدا، رسولش و اولي‌الامر، بر جان و مال مومنين اولي (سزاوارتر) هستند.
وزير خارجه سابق افزود: اگر چنين حكمي مطرح مي‌شود بايد به آن عمل شود. ضمنا همين جا براي جلوگيري از شيطنت‌هاي غرب، چه در دوران ولايت امام و چه در دوران ولايت مقام معظم رهبري، مواردي كه اين بزرگواران براي تغيير يك تصميم و تاثير بر يك تصميم وارد بحث ولايي شدند به تعداد انگشتان يك دست هم نمي‌رسد. يعني كاملا راه را باز كردند تا مسئولان كارشان را انجام دهند. دلشان هم دريايي بود. جايگاه رهبري اقتضاي چنين چيزي را دارد.
متكي خاطرنشان كرد: بعد از حدود 4 سال يك مورد رخ داد و حكم حكومتي صريح براي آن صادر شد. وقفه‌اي در حدود يك هفته صورت گرفت تا به آن عمل شود.
* مصلحي تنها وزيري كه توسط رهبري منصوب شد
وي ادامه داد: الحمدالله در آن ماجرا آقاي احمدي‌نژاد تدبير كرد بر اساس هدايت مقام معظم رهبري و مسئله معاون اولي حل شد. حادثه دوم در قضيه وزارت اطلاعات رخ داد. اين وزارتخانه بسيار حساسي است. تمام وزراي دولت نهم غير از بنده تغيير يافتند و برخي 3 تا 4 بار عوض شدند. بنده هم كه آخرين نفر بودم يك سال واندي بعد از دولت دهم تغيير كردم. بيش از نيمي از وزرا از مسئوليت‌هايشان جدا شدند و بخش كمتري نيز وزارتخانه‌هايشان تغيير كرد.
وزير خارجه سابق با بيان اينكه اين حق رئيس جمهور است و بر اساس قانون اساسي به وي داده شده، گفت: يك مورد را رهبري دست گذاشت. آن هم به دليل حساسيتي بود كه در اين وزارتخانه وجود داشت. وزارت اطلاعات تنها وزارتخانه‌اي است كه مقام معظم رهبري در جلسه مديران و كارشناسان آن شركت و عنوان كردند كه وزارت اطلاعات متعلق به اين دولت و آن دولت نيست، اين وزارتخانه مربوط به نظام است.
متكي اضافه كرد: آقاي مصلحي تنها وزيري است كه در 32 سال گذشته توسط مقام معظم رهبري منصوب شده است. بيش از 30 بار وزرا جا به جا شدند اما رهبري بر روي يك مورد دست گذاشت كه در پي آن يك توقف تؤام با نوعي قهر كردن همراه شد.
وي ادامه داد: بعد از بازگشت آقاي احمدي‌نژاد به دولت همه خوشحال شدند ولي مجددا قصه اجازه ندادن به حضور آقاي مصلحي پيش آمد. اين دغدغه دوم، دغدغه عدم التزام است و به حمدالله در نهايت با هدايت‌هاي مقام معظم رهبري اين قضيه حل شد.
* دعا مي‌كنيم كه اين دو بار به سه بار منجر نشود
وزير خارجه سابق گفت: دعا مي‌كنيم كه اين دو بار به سه بار منجر نشود. شايد اگر بخواهيم توصيه صميمانه و برادرانه‌اي داشته باشيم اين است كه اگر ما اينگونه تصور كنيم كه آنچه را كه خودمان به آن رسيده‌ايم و شناختي نسبت به آن پيدا كرده‌ايم اين است و جز اين نيست ممكن است ريشه مشكلات شود.
* قيام‌هاي منطقه را تهديدي عليه ايران نمي‌بينيم
به گزارش خبرنگار فارس، متكي در ادامه و در پاسخ به سؤالي مبني بر دموكراسي سازي آمريكا در منطقه و اينكه آيا اين اقدام تهديدي عليه جمهوري اسلامي خواهد بود؟ اظهار داشت: آمريكا از دير زمان به منطقه خاورميانه توجه داشت و بعد از انقلاب اسلامي در ايران بحث دموكراسي سازي در خاورميانه مطرح شد كه در نيمه دوم دهه 60 شمسي از دستور كار خارج شد.
وي همچنين خاطرنشان كرد: ما قيام‌هاي منطقه را تهديدي براي جمهوري اسلامي نمي‌بينيم.
متكي در پاسخ به اين سؤال كه آيا قيام‌هاي كنوني در خاورميانه شبيه حوادث بعد از انتخابات 1388 نيست؟ اظهار داشت: خير؛ چون در سال 88 آن چيزي را كه مردم منطقه در قيام‌هايشان به دنبال آن بودند، ما داشتيم و الان هم داريم و آن نظام درست انتخاباتي در كشور ماست. ما تا آخرين لحظه راي‌گيري و پايان آن در سال 88 اصلاً اختلافي با هم نداشتيم و همه با نشاط شركت كرديم.
وزير خارجه سابق در پاسخ به سؤال ديگري خاطرنشان كرد: اگر نتوانيم در روابط بين‌المللي با طرف مقابل از جايگاه برابر وارد گفت‌وگو شده و تعامل و بحث كنيم، بازنده هستيم. كساني كه زير دست هستند اين گونه نيست كه آنچه را كه مي‌خواهند حتما به دست مي‌آورند. كساني كه تاكتيك‌هاي تسليم پذيرانه را انتخاب مي‌كنند، اين گونه نيست كه به آرمانشان مي‌رسند.
وي ادامه داد: ما در جهان امروز حرف حقمان را مطرح مي‌كنيم و با كسي نيز دعوا نداريم. مگر ما با آمريكا قطع رابطه كرديم؟ مگر ما جنگ با عراق را آغاز كرديم؟ منطق ما در مقابل منطق زورگويان دنيا، منطق پذيرفته‌تري است. اين نفس قدسي و شعارهاي امام بود كه در منطقه تأثير خود را بر جاي گذارد.
متكي درباره ارتباط با كشورهاي آمريكاي لاتين، گفت: برخي تصور مي‌كنند اگر ما عنوان مي‌كنيم توازن در روابط خارجي يعني اروپا تعطيل و فقط با آمريكاي لاتين رابطه برقرار كنيم. معناي متوازن كردن اين است كه از همه ظرفيت‌ها استفاده كنيم.
انتهاي پيام/خ
12:45 - 9 خرداد 1390
1 بازدید
1 پاسخ