تحلیل فایده-هزینه عامل استکبارستیزی در امنیت ملی
در آستانه 13 آبان روز تسخیر سفارت امریکا و سالروز ملی استکبار ستیزی؛ در چند پرده کوتاه از نسبت مثبت فایده به هزینه عامل استکبارستیزی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و نظام امنیت ملی کشور در عرصه بین الملل برایتان می گویم.
تجربه سودان
چهارده سال پس از پایان جنگ جهانی دوم یعنی در اول ژانویه 1956 بواسطه قراردادی بین مصر و انگلستان؛ سودان در آفریقا موجودیت می یابد. کشوری آفریقایی – عربی که با وجود منابع عظیم نفتی، معدنی و موقعیت ژئوپلتیک؛ از فقیرترین کشورهای جهان محسوب می شود.این کشور برای سالیان متمادی درگیر اختلافات قومی و قبیله ای و جنگ های داخلی ست به طوریکه در پایان یکی از درگیریهای داخلی در ۹ ژوئیه ۲۰۱۱ میلادی (۱۸ تیر ۱۳۹۰) بخش های جنوبی سودان با اکثریت مسیحی از بخش های شمالی کشور با اکثریت مسلمان جدا می شود و کشور سودان جنوبی اعلام موجودیت می کند و از سوی سازمان ملل هم به رسمیت شناخته می شود. سودان به رهبری عمر البشیر در فروردین سال 1394 با اعزام هزاران سرباز به یمن به «ائتلاف سعودی علیه یمنی ها» می پیوندد. مزدوران سودانی که به امید کسب درآمد به یمن رفته اند شاخه شاخه می شوند نظامیان متعلق به ارتش تحت الحمایه سعودی ها و شبه نظامیان موسوم به واکنش سریع تحت الحمایه اماراتی ها قرار می گیرند. با غلبه یمنی ها بر ائتلاف و شکل گیری دولت قوی حوثی ها؛ بساط اکثر مزدوران سودانی در یمن پیچیده می شود و با ساختارها و تجهیزات نظامی شان به سودان بر می گردند و دقیقا در همین نقطه است که دو رأس حاکم بر نظامیان سودانی یعنی ژنرال برهان و حمیدتی در مقابل هم قرار می گیرند تا شعله های اختلافات داخلی و قومی به جنگی تمام عیار با نفوذ کشورهای ثالثی همچون امارات تبدیل شود.
ردپای استکبار امریکایی در سودان
پیدا کردن ردپای امریکا در سودان اصلا مشکل نیست!با آنکه بیش از 90 درصد منابع نفتی سودان به سودان جنوبی منتقل شده است اما حالا سودان جنوبی ست که علیرغم دارایی های نفتی اش فقیر، توسعه نیافته و البته وابسته به بیگانگان است. مایاردیت (رئیس جمهور فعلی سودان جنوبی)از سال 2005 که سودان جنوبی به نحوی خودمختاری داشت ، سپس در سال 2011 استقلال رسمی و موجودیت بین المللی یافت تا به امروز بر مسند قدرت در سودان جنوبی تکیه زده است و البته ارتباط تنگاتنگی با امریکا و کاخ سفید دارد!؟مایاردیت ، کلاه کابوی معروفی را که از جرج دبلیو بوش هدیه گرفتهاست، تقریبا همیشه بر سر دارد تا سر سپردگی اش به امریکا را اعلام کند و البته با خانواده اوباما نیز در کاخ سفید عکس یادگاری گرفته است!؟پیوستن عمر البشیر به ائتلاف سعودی ها در جنگ علیه یمن هم نتوانست مانع از وقوع کودتای نظامیانش علیه او شود همانطور که عادی سازی روابط شبه نظامیان مسلط بر سودان با اسرائیل پس از عمر البشیر ، شعله های اختلافات را داخلی را خاموش نکرد برعکس دامنه اختلافات را به تفرقی بیشتر و جنگی خانمان سوزتر بدل کرد جنگ که به نسل کشی چند روز پیش در سودان منتهی شد و حالا سودان دوباره در آستانه دو تکیه شدن (شرقی – غربی شدن) است.در جای جای مسیری که سودان تا به امروز طی کرده است ردپای امریکا و واسطه های منطقه ای اش (عربستان و امارات) به چشم می خورد. یک ملت به غیر از نفت و مواد اولیه؛ به شخصیت توسعه یافتگی اعم از تاریخ، هویت، فرهنگ و بزرگانی احتیاج دارد که امریکا و شرکایش در هیچ جای سودان آن را به یادگار نگذاشته اند؛ دقیقا بر عکس رویه ای که در یمن، عراق، لبنان و حتی فلسطین اشغالی طی شده است!؟
جنس متفاوت رابطه ایران و مقاومت
جمهوری اسلامی با تکیه بر واژه استکبار هم بر امریکا اعمال فشار می کند و هم سعی در مهار وجوه منفی قدرت خودش (خودبرتر بینی خودش) در سطح منطقه و بین الملل دارد.اینکه ایران و در رأس نظام؛ رهبری معتقد است انتصاب واژه نیابتی به گروه ها و کشورهای محور مقاومت شایسته این ارتباط نیست، آنها خودشان مستقل هستند و تصمیم گیر؛ البته با سایر گروه ها و کشورهای مقاومت هم مشورت می کنند و هماهنگ رفتار می کنند از همین اصل استکبارستیزی جمهوری اسلامی نشئت می گیرد.رویکرد متفاوت ایران با یمن، عراق، لبنان و حتی گروه های مقاومت فلسطینی نسبت به رویکرد سایر کشورها در رابطه با به گروه ها و کشورهای تحت الحمایه شان؛ شاید در نگاه اول برای جمهوری اسلامی هزینه زا و بدون منفعت باشد اما این کنشگری متمایز ایران در عرصه منطقه و بین الملل همان مسیری ست که ملت های منطقه را فارغ از حکامشان مخاطب قرار می دهد. این رویکرد همان سیاستی ست که جمهوری اسلامی بارها گفته است ما با ملت ها ارتباط داریم نه حکومتها.همان سیاستی که رسما آیت الله خامنه ای درباره روی کار آمدن مجدد طالبان در افغانستان از آن یاد کرد : ما طرفدار ملّت افغانستان هستیم. نوع رابطهی ما با دولتها هم به نوع رابطهی آنها با ما بستگی دارد. این رویه می تواند در سودان بازتولید شود و با کمترین هزینه ایران را به یک بازیگر کلیدی در سودان تبدیل کند.رویکردی که در سوریه پس از اسد هم در حال پیگیری ست.در جهانی که مملو از سلاح است و قدرت وجوه مختلف و متکثری ( از جمعیت و سرمایه گرفته تا اطلاعات) به خود گرفته است. قدرت نرم مهمترین وجه قدرت و رویکرد بومی و منحصربفرد ایران توانایی خلق یمن های بیشماری از دل حوادث تلخ تاریخی و رویدادهای پیش رویمان را دارد.
12:50 - 11 آبان 1404