تنها عابر این پل۱۷۰۰ ساله در خرانق آب بود
در دل کویر یزد، جایی که آب ارزشمندترین سرمایه است، پل تاریخی خرانق روایتی متفاوت ارائه میدهد؛ سازهای که برای عبور آب قنات از روی مسیل و رساندن آن به زمینهای کشاورزی ساخته شد و بخشی از مهندسی هوشمندانه مردمان کویر برای سازگاری با طبیعت است.
به گزارش خبرگزاری فارس از یزد، پل خرانق برخلاف پلهای معمول، مسیر عبور کاروان و درشکه نبوده است. این سازه حلقهای از یک شبکه آبی شامل قنات، مسیل، زمینهای کشاورزی و سکونتگاه تاریخی خرانق بوده و وظیفه آن عبوردادن آب از مانعی طبیعی و رساندن آن به زمینهای تشنه بوده است.در خرانق، قنات تنها راه انتقال آب نبود؛ ستون اصلی زندگی، کشاورزی و اقتصاد مردم محسوب میشد. هر قطره آب میتوانست به معنای باغی آباد، محصولی بیشتر و ماندگاری جمعیت در دل کویر باشد؛ از همین رو سازههایی مانند پل و شترگلو برای حفظ مسیر آب اهمیت حیاتی داشتند.
قدمتی که هنوز محل اختلاف است
در روایتهای محلی، قدمت پل خرانق حدود ۱۷۰۰ سال و ساخت آن به دوره ساسانی نسبت داده میشود؛ حتی برخی روایتها از پیشینه اشکانی سخن میگویند. با این حال، درباره تاریخ دقیق سازه اختلاف نظر وجود دارد و برخی بخشهای آن به دورههای سلجوقی و قاجار نسبت داده شدهاند. بنابراین، قدمت ۱۷۰۰ ساله را باید یک روایت تاریخی دانست، نه تاریخی قطعی برای تمام سازه کنونی.خشکی کویر به معنای نبود سیلاب نیست. بارشهای ناگهانی و جریانهای شدید مسیلها در طول زمان به سازه آسیب زده و موجب مرمت و بازسازی بخشهایی از پل شده است؛ موضوعی که نشان میدهد پل خرانق حاصل یک دوره تاریخی واحد نیست و در طول قرنها تغییر و تعمیر یافته است.
پل خرانق پیوست اجتماعی شهر
پل را نمیتوان از قنات، قلعه، آبانبارها، زمینهای کشاورزی و بافت تاریخی خرانق جدا کرد. همه این عناصر در یک نظام بههمپیوسته شکل گرفتهاند؛ نظامی که در آن مدیریت آب با کشاورزی، اقتصاد، معماری و ماندگاری مردم ارتباط مستقیم داشته است.امروز پل خرانق بیش از آنکه یک مسیر انتقال آب باشد، سندی از دانش بومی ایرانیان در سازگاری با کویر است. این بنا یادآور مردمی است که به جای جنگ با طبیعت، راهی برای زندگی در کنار آن پیدا کردند؛ جایی که برای رسیدن آب به یک باغ، ساختن یک پل ضروری بود.
دانش و تجربه حافظ آب در اقلیم سخت
پل خرانق که در کتاب «تاریخ اردکان» نوشته علی سپهری نیز به ابعاد اجتماعی آن اشاره شده است را اگر فقط یک بنای تاریخی بدانیم، بخش مهمی از هویت آن را نادیده گرفتهایم؛ این سازه حلقهای از زنجیرهای است که از قنات آغاز میشود، از روی مسیل میگذرد و به کشاورزی، باغ، قلعه و زندگی مردم میرسد. خرانق روایت مردمانی است که در سختترین اقلیم، ارزش آب را فهمیدند و با دانش و تجربه سیر زندگی را برای آن هموار کردند..لازم به ذکر است این اثر تاریخی با ۴۰ متر طول و بیش از ۷٫۵ متر ارتفاع از سطح آب و تلفیقی از سبک معماری رومی و ساسانی با مصالح سنگ و ملات در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و اخیراً نیز پژوهشها برای ثبت جهانی این اثر نیز آغاز شده است.
08:00 - 9 شهریور 1405