بفرمایید چای روضه با «تال»
با آغاز ماه محرم، مجالس سنتی روضهخوانی در استان یزد میزبان آیینی دیرینه است و در آن چای نذری با «تال» یا «تالک» میان عزاداران توزیع میشود و جلوهای از نظم در مراسم و ارادت مردم این دیار به امام حسین (ع) را حکایت میکند.
به گزارش خبرگزاری فارس از یزد، با فرارسیدن ماه محرم، پرچمهای سیاه عزا بر فراز خانهها و کوچههای روستای تاریخی استان یزد برافراشته میشود و مردمان خداجوی و مهماننواز این دیار، همچون نیاکان خود، آیینهای عزاداری سید و سالار شهیدان(ع) را با شور و اخلاص برگزار میکنند.ورود به حسینیهها، تکایا و خانههایی دیرینه که گاه قدمت مراسمهای حسینی آنها فراتر از ۲۰۰ سالمی رود و نشستن پای روضههای حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، هر رهگذری را تحتتأثیر قرار میدهد. نوای مرثیه و ذکر مصائب کربلا در فضای حسینیه طنینانداز است و عزاداران در فضایی آکنده از معنویت، یاد و نام شهدای کربلا را گرامی میدارند.
«تال» سینی کوچکی برای پذیرایی چای در مراسم اباعبدالله
اما در کنار مراسم روضه و عزاداری، آنچه بیش از هر چیز توجه میهمانان را جلب میکند، آیین سنتی پذیرایی از عزاداران با «تال» است؛ رسمی که سالهاست در یزد کهن حفظ شده و همچنان با همان اصالت گذشته تداوم دارد.«تال» یا «تالک» سینی کوچک و سبکی است که در گذشته بیشتر از جنس مس یا ورشو ساخته میشد و برای حمل استکانهای چای مورداستفاده قرار میگرفت. در هیئتها و حسینیههای یزد، چایریزان با مهارتی خاص چندین تال را به طور همزمان روی دست و بازوی خود حمل کرده و میان عزاداران توزیع میکنند؛ مهارتی که به یکی از نمادهای فرهنگ عزاداری یزدیها تبدیل شده است.در حسینیهها نیز پیرغلامان اباعبدالله الحسین(ع) با شور و اخلاص خاصی به این سنت وفادار ماندهاند. چایریز حسینیه، استکانهای چای نذری را در تال میچیند و افراد مسئول پذیرایی با مهارتی که حاصل سالها تجربه و خدمت در مجالس حسینی است، از عزاداران پذیرایی میکند. صحنهای که تلفیقی از هنر، سنت و ارادت به خاندان عصمت و طهارت(ع) را به نمایش میگذارد و نمایشی از نظم به همراه دارد.
پذیرایی با سینیهای یک نفره
بررسی روایتهای تاریخی و مردمنگارانه نشان میدهد که استفاده از تال در مراسم عزاداری یزد، قدمتی چند صد ساله دارد و بخشی از آیین سنتی «چایریزان» محسوب میشود. هدف از این شیوه پذیرایی، تکریم عزاداران، حفظ نظم در توزیع نذورات و احترام به مجلس عزای امام حسین(ع) و عزاداران حسینی عنوان شده است.اگرچه درباره تاریخچه دقیق تال منابع مکتوب فراوانی وجود ندارد، اما پژوهشگران فرهنگ عامه آن را از شاخصترین جلوههای میراث ناملموس عزاداری در استان یزد میدانند؛ میراثی که در برخی مناطق کمرنگ شده اما در مراسمهای سنتی همچنان با همان اصالت گذشته زنده مانده است.
یزدیها معتقدند پذیرایی از عزاداران حسینی تنها یک رسم نیست، بلکه امانتی معنوی از گذشتگان است که باید به نسلهای آینده منتقل شود. به همین دلیل، نوجوانان و جوانان نیز در کنار پیر غلامان و چایی ریزان، با آداب و رسوم این سنت آشنا میشوند تا چراغ این میراثفرهنگی و مذهبی همچنان روشن بماند.
هنر خدمتگزاری حسینی و تکریم مهمان در فضایی سرشار از نظم و وقار
این روزها حسینیه ایران تنها محل عزاداری مردم محلی نیست؛ بلکه به مقصدی برای عاشقان اهلبیت(ع) تبدیل شده است؛ جایی که سنتهای اصیل ایرانی و ارزشهای اسلامی در کنار شور حسینی، روایتگر بخشی از فرهنگ عاشورایی مردم این دیار است و آیین کهن پذیرایی چای با «تال» همچنان در آن نفس میکشد.این آیین یکی از کهنترین رسوم عزاداری محرم در ایران است که ریشه در دوره قاجار دار و قدیمیترین سند موجود، یک وقفنامه از سال ۱۲۴۸ ه.ق (۱۸۳۲ میلادی) است که به توزیع قهوه در خانه امام حسینی یزد نیز اشاره دارد.آیین پذیرایی چای با تال در یزد، جلوای از هنر خدمتگزاری حسینی و تکریم مهمان در فضایی سرشار از نظم و وقار است و توزیع چای با تال، روشی کارآمد برای پخش منظم نذورات در میان جمعیت انبوه عزاداران است و از بی نظمی و شلوغی میکاهد.آیین پذیرایی چای با تال در یزد، فراتر از یک رسم ساده عزاداری، نماد تکریم مهمان، هنر خدمتگزاری و هویت تاریخی یک شهر است. ریشههای قاجاری آن، اسناد مکتوب و ثبت ملی اثر، همگی نشان از جایگاه رفیع این سنت دارد و تداوم این آیین یزد را به یک موزه زنده از آداب مذهبی و مهماننوازی حسینی تبدیل کرده است.
16:59 - 30 خرداد 1405