لالاییهای بیداری
نسلکشی و قتل کودکان بیگناه را همیشه از قاب تلویزیون و خبرها میدیدیم؛ درد بود، اما انگار کمی دورتر از ما. اما امسال، «پرپر شدن» کودکان معصوم را با تمام وجود لمس کردیم.نمایش گزارش
نخل برداری یزدیها تکرار باشکوهترین تشییع نمادین دنیا
در میان سکوت گرم و غبارآلود کویر یزد، جایی که خشتهای کهن با ذکر یا حسین (ع) بر هم نهاده شدهاند، آیینی نفس میکشد و هر ساله تکرار میشود که فراتر از یک سوگواری ساده و تشییع نمادین است؛ اینجا پیوندی عمیق میان اساطیر کهن ایرانی و حماسه ماندگار و فراتر از زمان کربلا شکلگرفته است.
به گزارش خبرگزاری فارس از یزد، «نخل برداری» بهعنوان کهنترین آئین عزاداری حسینی در استان یزد تنها یک مراسم مذهبی نیست، بلکه باشکوهترین تبلور ارادتی است که این کهن دیار را به حق، «حسینیه ایران» نام نهاده و هر سال هزاران دل بیقرار را بهسوی این آئین اجتماعی و مردمی میکشاند.ریشههای این آیین در غباری از تاریخ گم شده است. اگرچه سفرنامههای قدیمی و متونی از دوران صفویه، شکوه این مراسم را ثبت کردهاند، اما برخی پژوهشگران معتقدند این سازههای چوبی عظیم، میراثی از سوگ باستانی سیاوش هستند که در گذر قرنها با آموزههای شیعی گرهخورده و به نمادی برای تشییع نمادین پیکر مطهر امام حسین (ع) تبدیل شدهاند.در این دیار، این تابوتوارههای سمبلیک با نامهای متفاوتی چون «نخلبرداری»، «نقلبرداری» و حتی در فیروزآباد میبد به نام «نخلگردانی» شناخته میشوند. واژه «نقل» در فرهنگ یزدی، گویای همین جابهجایی و انتقال است؛ حرکتی که در هر سال، غم کربلا و ادای احترام به مکتب عاشورا را از اعماق تاریخ به قلب شهر میآورد، هرچند در برخی شهرهای دیگر ایران، آن را با نامهایی چون نخل ماتم، نخل عزا یا نخل شهیدان میشناسند.
ساخت نخل ترکیبی از هنر و استقامت در تاریخ یزد
اگر بخواهیم در نقشه ارادت حسینی مردم یزد قدم بزنیم، خواهیم دید که این زنجیره ایمان از میدان وقت و ساعت در خیابان مسجد جامع آغاز شده و به حسینیه فهادان، محله بازار نو و نخل کهن حسینیه خرمشاه میرسد. در محله شاه ابوالقاسم، نخلی است که به گفته اهالی، پیشینهای چهارصدساله دارد و گویی قرنهاست که شاهد اشکهای مردم است. این مسیر در میدان شاهزاده فاضل، محله باغ گندم در خیابان سید گل سرخ، محله اهرستان و تا نخلهای عظیم و کهنی چون حسینیه شاهولی در تفت و نخل ده بالای یزد جاری است. در این میان، «نخل حیدریها» گنجینهای است که ریشهای عمیقتر از نخلهای صفوی دارد و در واقع الگوی ساخت تمام نخلهای بزرگتر در قرون بعدی بوده است.شکوهی از مهندسی ارادت اینجاست اما آنچه این سازههای عظیم را زنده نگه داشته، «مهندسی ارادت» در دستان استادکارانی است که عمر خود را وقف این هنر کردهاند. اساتیدی چون «عباس مجاور» که بیش از چند دهه است در این مسیر گام برداشته و یا جوانانی چون «حسن خیراندیش»، با دقتی مثالزدنی، این سازهها را خلق میکنند. بر اساس آموزههایی که در کتاب «فرهنگ عامه مردم شهر یزد» اثر صدیقه رمضانخانی ثبت شده، ساخت یک نخل، ترکیبی از هنر و استقامت است. چهارپایههای مقاوم از چوب گردو و بدنه تنومند از چوب سپیدار و نخل ساخته میشود تا در برابر وزن چندتنی استوار بماند.
وجود ۷۲ کنگره نمادین بر لبه نخل
در این هنر، هر اتصال و هر پیچ و خم، معنایی دارد. اتصال بخشهای مختلف با گلمیخهای آهنین درشت صورت میگیرد و بدنه نخل از ۸ تا ۲۳ تیر و الوار کفبندی شده که با ستونهای بلند و تیرکهای کمانی، هیبتی محدب و برآمده به خود میگیرد. نکته تکاندهنده، وجود ۷۲ کنگره نمادین بر لبه نخل است که هر یک، یادآور یکی از شهدای کربلاست. تزیینات نخل نیز با شاخههای درخت سرو، مورد، نارنج و شمشاد، نمادی از حیات و پاکی است که در کنار پارچههای دستباف و آینههای جیوه سنتی، جلوهای آسمانی به این اثر میبخشد.
یزدیها هر کجا باشند نخل برداری به یزد میآیند
اوج این نمایش ارادت در ظهر عاشورا رقم میخورد؛ درست در لحظهای که صدها مرد با پای برهنه، زیر سایه نخل قرار میگیرند و زنان نیز مویهکنان و با اذکار مختلف برگزاری این آیین را همراه میشوند. در این لحظات، «حق موروثی» در میان مردم جاری است؛ هر پایه نخل متعلق به طایفهای، صنفی یا محلهای خاص است که این عهد آبا و اجدادی، نسل به نسل به پسران رسیده است. فردریک چارلز ریچاردز، عضو انجمن نقاشان و حکاکان و مدرس کالج سلطنتی هنرهای زیبای انگلستان، در سال ۱۹۲۵ میلادی و همزمان با سالهای آغازین حکومت پهلوی اول از طریق بغداد وارد ایران شد و او در بخشی از سفرنامه خود به شرح آیینهای ماه محرم و مراسم سوگواری شیعیان پرداخته و بهویژه مراسم نخل گردانی در یزد را با جزئیات توصیف کرده است. به گفته او، مراسم محرم در یزد با شور و حرارتی کمنظیر برگزار میشود و «نخل» که سازهای چوبی و نمادین است، هر سال با شالها و آینهها آذینبندی شده و بهوسیله صدها نفر از مردان حاضر در مراسم دور میدان گردانده میشود. فردریک چارلز یزد را قابل ستایش و مبارک معرفی میکندبه گفته او، استخوانبندی «نخل» از قطعات بزرگ چوب که انتهای آنها به شکل قلب است ساخته شده و نماد نوعی تابوت است. در طی ماه محرم چندین نمایش از واقعۀ عاشورا به نمایش گذاشته میشود و در آن حرکت کاروانها و جنگیدن و رنج و تشنگی امام حسین (ع) توسط هنرپیشگان مذهبی به نمایش در میآید. نوحهخوانان نوحه میخوانند و عدهای زنجیرزن و سینهزن به اجرای مراسم عزاداری میپردازند. یزد به معنای لغوی یعنی «قابلستایش» و «مبارک» و مراسم ماه محرم در این شهر به سبکی خاص و با احساسات مذهبی فراوان برگزار میشود.»
۱۲ MB
همگرایی ادیان در نخل برداری یزد
جمال این آیین در یزد، در همگرایی ادیان است. حضور زرتشتیان در کنار سوگواران حسینی، یکی از زیباترین جلوههای این مراسم است. زرتشتیان یزد نه تنها تماشاگر این حماسه هستند، بلکه با اهدای نذورات و تأمین چوب و پارچه، همبستگی خود را با ارادت یزدیها اعلام میکنند و نشان میدهند که در سایه نخل، همه انسانها در غم یکی از مظلومان تاریخ شریکاند.اگرچه میدان امیرچقماق ویترین این میراث است، اما نخل حیدریها و دیگر نخلهای کهن شهر، ریشه اصلی این درخت تنومند تاریخی هستند. کارشناسان بر این باورند که این میراث ناملموس که پیشتر به ثبت ملی رسیده، به دلیل قدمت و دستنخورده ماندن ساختار اولیه، شایستگی ویژهای برای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو دارد. یزد با نخلهایش، روایتی است از تاریخ، هنر و اسطوره که برای جاودانه ساختن پیام آزادگی، در هم تنیدهاند.
نخل امیرچقماق یزد به عنوان قدیمیترین نخل جهان با ۴۵۰ سال قدمت، سال ۱۳۹۶ پس از بهسازی و بعد از ۷۰ سال دوباره از زمین بلند شد و پیام نمادین عاشورا را در گوش شهر میراث جهانی زمزمه کرد.#یزد #محرم #نخل_برداری #تاسوعا #عاشورا #امام_حسین #حسینیه_ایران #میراث_فرهنگی
17:00 - 29 خرداد 1405
1 پاسخ
@Negar_alavy5 ساعت پیشدر پاسخ به و
