می‌دانید سالانه دو میلیون تن نان دور ریخته می‌شود؟!

سالانه ۳۰ درصد از نان کشور، معادل ۲ میلیون تن، به دور ریخته می‌شود؛ این مقدار نان می‌تواند نیاز ۱۱ میلیون نفر را تأمین کند! این هدررفت نه تنها تهدیدی برای منابع طبیعی و اقتصادی است؛ بلکه نشان از بحرانی جدی در فرهنگ مصرف و توجه به محیط‌زیست دارد.

خبرگزاری فارس ـ کرمان: در فرهنگ ایرانی، نان همیشه نمادی از کار و تلاش بوده است. از زمان‌های قدیم، خانواده‌ها با زحمت و تلاش زیاد نان می‌پختند و آن را با دقت و احترام در سفره می‌گذاشتند. در بسیاری از مراسم‌، آیین‌ها و جشن‌های ایرانی، مانند عید نوروز و شب یلدا، نان جزء اصلی سفره‌ها بوده و به‌عنوان نمادی از خیر و برکت در خانه به حساب می‌آمده است.در قرآن کریم، احادیث و روایات ائمه اطهار (علیهم السلام) نیز، همواره نان اهمیت ویژه‌ای داشته است و از آن به‌عنوان نعمتی یاد شده که باید قدر آن را دانست. خانواده‌های ایرانی نان را با دقت می‌شکستند و اگر تکه‌ای از نان روی زمین می‌افتاد، آن را با احترام برمی‌داشتند، می‌بوسیدند و کناری می‌گذاشتند تا کسی آن را له نکند.

نان، برکت سفره زندگی

آری، نان نه تنها در سفره‌های ما نقش اساسی دارد؛ بلکه در فرهنگ و تاریخ ایرانی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نیز فرمودند: «نان را بزرگ دارید و آن را محترم شمرید که خدای متعال برای آن برکاتی از آسمان فرو فرستاده و برکات زمین را بیرون آورده است.»

نان، جزء جدانشدنی از سفره ایرانی‌ها

در فرهنگ ایرانی، نان همیشه نماد برکت بوده و از آن به‌عنوان یک ماده غذایی با ارزش یاد می‌شود. از قدیم‌الایام، ایرانی‌ها به نان احترام می‌گذاشتند و حتی به آن قسم می‌خوردند. نان در سفره‌ها به عنوان نماد برکت و کامیابی قرار می‌گرفت. اما در حال حاضر، متاسفانه به‌دلیل تغییر ذائقه و برخی مسائل دیگر، نان به راحتی دور ریخته می‌شود.

چرا نان دور ریخته می‌شود؟

آمارهای نگران‌کننده‌ای وجود دارد که نشان می‌دهند سالانه دو میلیون تن نان در کشور دور ریخته می‌شود. سرانه مصرف نان در کشور روزانه ۳۲۰ گرم است که تقریباً ۴۵ درصد انرژی، ۴۰ درصد پروتئین و ۸۰ درصد آهن مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند. حال سوال اینجاست که چرا با وجود این همه فواید، ما این بمب انرژی را دور می‌ریزیم؟

دلایل مختلفی برای این هدررفت وجود دارد:* کیفیت پایین نان به دلیل حذف سبوس، آرد نامرغوب و پخت بد.* یارانه‌ای بودن نان و قیمت پایین آن که باعث می‌شود مردم نگران هدر دادن آن نباشند.* تغییر ذائقه و فرهنگ ایرانی‌ها که باعث شده مردم کمتر به نان اهمیت بدهند.

هدررفت نان، یک بحران بزرگ

سالانه حدود ۳۰ درصد نان کشور، معادل دو میلیون تن، دور ریخته می‌شود که این میزان می‌تواند نیاز حدود ۱۱ میلیون نفر را تأمین کند. این در حالی است که بخشی از این گندم از طریق واردات با ارز خارجی تأمین می‌شود، که خود مشکل دیگری برای اقتصاد کشور ایجاد می‌کند.

تاثیرات هدررفت نان بر محیط‌زیست

هدر رفت نان تنها یک بحران اقتصادی نیست؛ بلکه اثرات منفی زیادی بر محیط‌زیست نیز دارد. تولید نان نیاز به منابع زیادی دارد؛ از آب و زمین گرفته تا انرژی و دیگر منابع طبیعی. وقتی نان هدر می‌رود، این منابع به‌طور غیرضروری مصرف می‌شوند. بنابراین، با مصرف بهینه نان و جلوگیری از هدر رفت آن، می‌توانیم نقش مثبتی در حفظ منابع طبیعی و کاهش آلودگی محیط‌زیست ایفا کنیم.

چرا کیفیت نان در طول سالیان اخیر تغییر چندانی نداشته است؟

بیشترین شکایات مردم به بحث کیفیت نان مربوط می‌شود و معتقدند با وجود هزینه‌ای که برای خرید نان می‌پردازند، کیفیت کافی در محصول وجود ندارد. در این میان نانواها هم همواره از پایین بودن کیفیت آرد می‌گویند و توپ پایین بودن کیفیت نان را به زمین کشاورز و آردسازان می‌اندازند. اکنون این پرسش مطرح می‌شود، چرا با وجود بالا رفتن قیمت نان، کیفیت نان در طول سالیان اخیر تغییر چندانی نداشته است؟

کیفیت آرد یا پخت نان به اداره کل غله مربوط نمی شود

داریوش ماهری مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان کرمان با اشاره به اینکه کیفیت آرد یا پخت نان به اداره کل غله مربوط نمی‌شود، می‌گوید: غله به نوعی خریدار و انباردار گندم و تامین‌کننده گندم است. وی می‌افزاید: سازمان جهاد کشاورزی وظیفه تولید گندم کیفی در استان را دارد، دانشگاه علوم پزشکی با ناظر مستقیم در کارخانجات مسؤول نظارت بر کیفیت تولیدی آرد و نظارت بر کیفیت پخت نان نیز بر عهده اصناف است.

کرمان نسبت به استان های دیگر در بحث نان، وضعیت بهتری دارد

محمد نصیری دبیر انجمن سلامت و تغذیه سالم استان کرمان با اعلام اینکه در رابطه با نان ما باید یک عقبه رو نگاه کنیم، ببینیم که در کشور وضعیت نان به چه صورت است، می‌گوید: اکنون ما دورریز بسیار بالایی داریم و حتی این آمارها می‌تواند بالاتر از این حرف‌ها باشد. وی می‌افزاید: وقتی که ما در جشنواره‌های مختلف نان شرکت می‌کنیم، می‌بینیم که استان‌های دیگر نسبت به استان کرمان وضعیت بسیار بدتری در حوزه نان دارند و جایگاه نان در استان کرمان خیلی بهتر است.

نصیری تصریح می‌کند: البته وقتی که می‌گویبم استان کرمان، همه شهرستان‌ها را در بر نمی‌گیرد؛ مثلاً خود شهرستان کرمان، بافت، رابر و زرند این‌ها نان خوبی دارند و طبخ نان با آرد کامل انجام می‌شود؛ اما در جنوب کرمان مثل منوجان، جیرفت و غیره این‌ها نان سفید بسیار مرسوم است و در واقع آرد کامل خیلی جایگاهی ندارد. پس خود کرمان هم یک تقسیم‌بندی برای این جایگاه دارد؛ ولی از نگاه استان‌های دیگر ما خیلی وضعیت خوبی داریم و به‌طور کلی این درست هم هست؛ یعنی جامعه آماری‌مان در استفاده از نان سالم و نان کامل بسیار بالاتر از استان های دیگر است. وی خاطرنشان می‌کند: وقتی که با استان‌های دیگر صحبت می‌کنیم، بیشترین استفادشان، نان لواش و نان بربری است و یا اینکه در رده سوم می‌توانیم نان سنگک را نام ببریم که متاسفانه از آرد سفید و فاقد سبوس در نانوایی هایشان برای طبخ نان استفاده می‌شود.

آردهای بی کیفیت، استفاده نکردن از سبوس و بحث تخمیر مهم ترین عوامل پخت نان بی کیفیت

دبیر انجمن سلامت و تغذیه سالم استان کرمان بیان می‌کند: اتفاقی که دارد می‌افتد، در واقع استفاده کردن از آردهای بی‌کیفیت، استفاده نکردن از سبوس یا بحث تخمیر هست که هر کدام از این ها می‌تواند یک نان بی‌کیفیت را رقم بزند. نصیری یادآور می‌شود: در خود کرمان وقتی که نگاه می‌کنیم، مثلاً وقتی نان‌های دولتی را تهیه می‌کنیم می‌بینیم نان یا خیلی ضخامت زیادی دارد یا همراه با سوختگی هست یا مثلاً شما نان را ساعت ٩ صبح می‌خرید و می‌بینید تا بعد از ظهر این نان تبدیل به لاستیک شده که همه اینها دست به دست هم می‌دهد تا بیرون‌ریز نان ما خیلی بالا برود. وی می.گوید: وقتی که ما به یک نان کامل نگاه کنیم، این نان کامل می‌تواند حتی سه، چهار روز بیرون از یخچال سالم باقی بماند و بافتش را از دست ندهد.

باید با حمایت های دولتی، آرد را به سمت کامل شدن ببریم

نصیری می‌افزاید: خیلی از نان‌هایی که با آرد سفید طبخ می‌شوند، وقتی مردم داخل فریزر بسته‌بندی می‌کنند، بیرون که می‌آورند، می‌بینند سفیدک زده و کاملاً یک بافت عجیب و غریب پیدا کرده است؛ اما نانی که با آرد کامل طبخ شده، این اتفاق برایش نمی‌افتد؛ پس ما باید آرد را به سمت کامل شدن ببریم؛ اما حمایت‌های دولتی می‌خواهد، حمایت‌هایی روی بحث قیمت‌گذاری می‌خواهد.وی تصریح می‌کند: نانوا اکنون ناراضی است؛ خیلی از مردم نانوا را هدف قرار می‌دهند که "تو چرا نان خوب دست ما نمی‌دهی"، در صورتی که این کار ریشه‌ای‌تر است.

با آرد دولتی نمی توان نان باکیفیت طبخ کرد

نصیری یادآور می‌شود: در گذشته نانوا جایگاه بسیار ویژه‌ای در بین مردم داشت، توی محله معتمد بود، مردم به او احترام می‌گذاشتند اما اکنون نانوا یک شغل حقیرانه شده است؛ متاسفانه این اتفاق افتاده؛ طوری که وقتی که نانی قیمتش بالا پایین می‌شود، همه از چشم نانوا می‌بینند، وقتی کیفیت تغییر می‌کند، از چشم نانوا می‌بینند. ولی مردم این را نمی‌بینند، وقتی که آرد دولتی به دست یک نانوا می‌رسد به شدت برایش کار سخت است که بخواهد یک نان باکیفیت طبخ کند. وی خاطرنشان می‌کند: کسی که می‌خواهد نان کامل دست مردم دهد، باید ظرفیت در نانواییش وجود داشته باشد، هزینه نیرو انسانیش بیشتر است، باید از خمیر ترش استفاده کند نه از مخمر، قطعاً باید صبح زود یک نیرویش بیاید و این خمیر رو آماده کند، برایش هزینه دارد، باید صبر کند زمان بدهد تا خمیر ورز بیاید آماده شود؛ ولی در سیستم عادی این خبرها نیست.

نان های بی کیفیت و ارتباط آن با مشکلات گوارشی

نصیری بیان می‌کند: فردی که دارد نان عادی دست مردم می‌دهد، خیلی راحت یک مخمر شیمیایی داخلش می زند و کار تمام و خمیر آماده است. نهایتاً نیم ساعت می‌خوابد و متاسفانه می‌بینیم که گوارش مردم دچار مشکل شده، بیماری‌های دیگری که از قِبَل نان خوردن هم می‌تواند اتفاق بیفتد دارد بین مردم زیاد می‌شود و این‌ها همه باعث می‌شود که شما جایگاه فقط نانوا را ببینید؛ در صورتی که نه، ما باید جایگاه دولتی را در اینجا ببینیم. دبیر انجمن سلامت و تغذیه سالم استان کرمان می‌گوید: ما در خودِ کرمان داریم می‌بینیم، نانوایی‌هایی که نان کامل با هزینه دولتی توزیع می‌کردند، تقریباً تا مرز ورشکستگی پیش رفتند؛ چون برایشان صرف نمی‌کند، قیمت نان هم که فرمایشی است، پس اینجا نانوا نقشی ندارد، اتفاقی که می‌افتد، گزارش‌هایی که از رسانه‌ها علیه نانواها تهیه می‌شود، دارد چهره نانوا را خراب‌تر می‌کند و وضع نان را بهتر نمی‌کند. این همه گزارشی که اتفاق افتاد، منتج به نتیجه نشد و هیچ نانی کیفتش بالا نرفت فقط تنها کاری که می‌شود انجام داد این است که فرهنگ‌سازی اتفاق بیفتد.

برای جلوگیری از دورریز نان، ابتدا باید زیرساخت را درست کرد

نصیری می‌افزاید: ما اگر می‌خواهیم نانی که استفاده می‌کنیم بیرون ریخته نشود، هدر نرود و حیف و میل نشود، اول باید زیرساخت را درست کنیم؛ یعنی این مطالبه‌گری باید اتفاق بیفتد از مسؤولین که این نانی که دارید تهیه می‌کنید آردش باید کامل باشد، باید به نانوایان آموزش دهند که چطوری نان شان را با خمیر ترش طبخ کنند.وی تصریح می‌کند: بیایند از نانوا ها حمایت کنند، حالا نمی‌خواهد الزاماً قیمت دولتی ولی سعی کنند برایشان یک زمینه‌ای را فراهم کنند که بتوانند با یک قیمت مطلوب‌تری نان شان را بفروشند که بتوانند در واقع هزینه‌هایشان را در بیارورند، برایشان بصرفد؛ اینکه ما دستگاه «نانی نو» را می‌گذاریم و افراد را ملزم می‌کنیم که این مدلی که ما می‌گویبم باید کار را انجام دهید، اگرچه یک سری محاسن دارد؛ اما از مضراتش هم همین است که فرد دلسرد می‌شود و به سمت نان کامل نمی‌رود.

دست مردم از نان کامل کوتاه شده است

نصیری خاطرنشان می‌کند: وقتی که آن فروشگاهی که در کرمان نان کامل عرضه می‌کرد، اکنون دیگر این کار را انجام نمی‌دهد و با نرخ آزاد این کار را می‌کند، خیلی از مردم نمی‌توانند تهیه کنند. وی بیان می‌کند: ما خودمان هم می‌دانیم که قیمت‌گذاری نان یک قیمت‌گذاری استراتژیک در جامعه است؛ ولی اکنون اتفاقی که افتاده، دست مردم از نان کامل کوتاه شده، مصوباتش هم در مجلس اتفاق افتاده است، متاسفانه دولت دارد کم کاری می‌کند.

دولت باید در بحث آرد کامل ورود کند

دبیر انجمن سلامت و تغذیه سالم استان کرمان می‌گوید: دولت باید بیاید و در بحث آرد کامل ورود کند، باید حتما نیروهای مردمی، نیروهای فرهنگی و اجتماعی پای کار بیایند و این اتفاق بیفتد؛ ولی تا دولت قیمت‌گذاری را اصلاح نکند، تا آرد را به نانوا نرساند، تا ظرفیت نانوا را بالا نبرد، این نان درست نمی‌شود. نصیری با تأکید بر اینکه ما باید دنبال حل مسئله باشیم، نه اینکه بخواهیم صورت مسئله را پاک کنیم، می‌افزاید: وقتی مردم می‌بینند که نان خوشمزه‌تر و خوشبو تر است، وقتی که مصرف می‌کنند احساس سیری به آن‌ها می‌دهد، با این اتفاقات دورریزمان به شدت پایین می‌آید.

مردم به اشتباه فکر می کنند، نان سفید از نان تیره بهتر است

وی تصریح می‌کند: نان‌های امروزی نه عطر خوبی دارند، نه قیافه خوبی دارند و متاسفانه در ذهن مردم ما جا انداخته‌اند که نان خوب، نان سفید است و نان تیره را نمی‌خرند؛ یعنی نانی که داخلش سبوس است، مقداری تیره رنگ می‌شود و مردم آن را تهیه نمی‌کنند؛ در صورتی که در اروپا شما می‌بینید که نان تیره رنگ، از نان سفید رنگ خیلی قیمتش بیشتر است؛ ولی اینجا برعکس شده است؛ چون در ذهن مردم این را انداخته‌ایم که باید نان سفید بخوریم؛ اگر این فرهنگ‌سازی از بدنه سیستم دولتی (اداره غله، علوم پزشکی، استانداری‌ها و غیره) نهادینه و فرهنگ‌سازی شود و در مجامع سلامتی که دارند در استان‌ها برگزار می‌کنند به‌عنوان یک دغدغه دیده شود، دور ریز نان ما به شدت کاهش پیدا می‌کند. نصیری بیان می‌کند: ما اکنون کاری کردیم که افراد نان را با قیمت خیلی پایین می‌خرند و به گاو و گوسفنداشان می‌دهند.

جلوی خام فروشی آرد گرفته شده اما برای فرهنگ نان کاری نشده است

وی یادآور می‌شود: هنوز نتوانسته‌ایم برای نانوا جایگاه ایجاد کنیم، نتوانسته‌ایم برای نان جایگاه ایجاد کنیم و دارد این اتلاف انرژی و هزینه همینجوری ادامه پیدا می‌کند.دبیرانجمن سلامت و تغذیه سالم استان کرمان می‌گوید: درست است، جلوی خام فروشی آرد را تا حدود زیادی گرفته‌ایم اما خود فرهنگ نان را نتونسته‌ایم برایش کاری کنیم. وی می‌افزاید: نتوانسته‌ایم برای مردم یک نانی را به ارمغان بیاریم که به قول قدیمی‌ها می‌گفتند، " اگر فردی نان نخورده باشد، در واقع تنومند و قوی نیست."، به اصطلاح به کسی که خوب کارش را انجام نمی‌داد، می‌گفتند "نان نخوردی؟"، امروزه با این همه دورریز و این همه مصرف نان کماکان ما در نقطه ضعف هستیم، شما ببینید بچه‌های ما خیلی ضعف دارند، سیستم گوارشی خیلی به هم ریخته و فقر آهن به شدت زیاد است؛ در صورتی که گندم قرار بود که تامین کننده انرژی روزانه ما باشد؛ اما هیچ خبری از تامین انرژی نیست.

باید هر چه زودتر یک فکر اساسی برای بحث نان شود

نصیری ابراز امیدواری می کند، هرچه زودتر یک فکر اساسی به حال بحث نان شود و در ادامه گندم سالم وارد شود، گندم سالم کاشته شود، تراوری شود و به دست مردم برسد.

راهکارهایی برای جلوگیری از هدررفت نان

اگرچه ارگان‌های مختلف مانند وزارت بهداشت، وزارت صمت و جهاد کشاورزی می‌توانند نقش مهمی در بهبود این وضعیت و رساندن نان کامل به سفره مردم ایفا کنند؛ اما مردم نیز باید در این زمینه همکاری کنند. برخی از اقدامات ساده و مؤثر عبارتند از:خرید به اندازه نیاز: خرید نان به مقدار لازم و مصرف آن به سرعت از هدررفت جلوگیری می‌کند.استفاده از روش‌های مناسب انتقال نان: به‌جای استفاده از پلاستیک یا روزنامه، بهتر است نان در کیسه‌های پارچه‌ای منتقل شود تا از خشک شدن آن جلوگیری شود.نگهداری نان در فریزر: نان خود را در یخچال نگذارید. مهمترین مورد برای ماندگاری نان این است که آن را در یخچال نگهداری نکنید؛ زیرا برای حفظ رطوبت نان مناسب نیست حتی ممکن است روند بیات شدن نان را تسریع کند، لذا نان خود را فریز کنید.استفاده از نان خشک‌شده: نان‌های خشک شده را می‌توان در غذاهای آبکی یا به صورت پودر نان برای غذاهای دیگر استفاده کرد.

حرف آخر ...

نان، به عنوان برکت سفره زندگی، یکی از ارزشمندترین مواد غذایی است که باید به آن احترام گذاشته شود و از هدر رفتن آن جلوگیری کرد. با رعایت اصول ساده‌ای همچون تهیه نان به اندازه نیاز و مصرف آن در زمان مناسب، می‌توانیم نه تنها از هدررفت این ماده غذایی جلوگیری کنیم؛ بلکه به حفظ منابع طبیعی و بهبود وضعیت اقتصادی نیز کمک کنیم. احترام به نان، علاوه بر اینکه نمایانگر فرهنگ غنی ایرانی است، نقش مهمی در بهره‌وری بهتر از منابع و کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی دارد.

از سوی دیگر، نان کامل، به دلیل ماندگاری بالاتر و طعم و مزه بهتری که دارد، به‌طور طبیعی موجب کاهش ضایعات و دورریز نان خواهد شد؛ لذا از آنجایی که متاسفانه بسیاری از مردم از نان کامل بی‌بهره مانده‌اند، برای رفع این مشکل، ضروری است که دولت در زمینه تولید آرد کامل ورود کند و از طریق حمایت‌های لازم، نان کامل را به سطح دسترسی عموم مردم برساند. بدین ترتیب، با توسعه فرهنگ مصرف نان کامل، می‌توانیم نه تنها به حفظ منابع کمک کنیم؛ بلکه در کاهش میزان نان دورریز نیز گامی مؤثر برداریم.در مجموع می توان گفت، با اتخاذ تدابیر صحیح در زمینه تولید و مصرف نان کامل، می‌توانیم به بهبود وضعیت اقتصادی، کاهش ضایعات و حفظ منابع طبیعی کمک کنیم و از این طریق، در راستای یک زندگی پایدارتر گام برداریم.

#قیمت_نان#ضایعات_نان#نان_کامل#آرد_کامل#نان_دورریز

13:57 - 17 اردیبهشت 1404

2 بازنشر 2 واکنش

6255 بازدید