محتوای حسین کاظمی پسند
اقتصاد باید دستوری باشد یا آزاد؟
تعدادی از اقتصاد دانان پیرو مکتب هایک در کشور که یکی از انها تعدادی از کتاب های هایک را ترجمه نموده براین باورند که دولت به هیچ عنوان نباید در بازار دخالت کند و بایستی اجازه دهد بخش خصوصی آزادانه فعالیت کند ، با این ادعا که رقابت در بازار آزاد به خودی خود قیمت ها را متعادل میکند ، و جمله معروفی از هایک نیز هست که : « قیمت دربازار» بیان همهی اطلاعاتی است که دربارهی آن کالا وجود دارد به این معنی که بطور مثال با افزایش قیمت سیب زمینی تولید کننده متوجه میشود که تقاضا برای آن بیشتر شده و باید سیب زمینی بیشتر تولید کند و نتیجتا قیمتها متعادل میشود.این ادعا بر مبنای این باور شکل گرفته که بخش خصوصی به صورت سالم و بدون درگیر شدن در هرگونه روابط ناسالم فعالیت خواهد کرد در حالی که آنان در فرضیه خود بخش مهمی از واقعیت بازار را که شکل گیری روابط ناسالم و مافیایی و هماهنگی افراد صاحب سرمایه در جهت کسب منافع بی حد و حصر و به ضرر عامه مردم را نادیده گرفته اند و اساسا برنامه و روشی برای مهار این ناهنجاری اقتصادی ندارند .اساسا رشد اقتصادی سالم زمانی اتفاق میافتد که رقابت سالم در بازار وجود داشته باشد ، به عنوان نمونه رقابت سالم را در فروشگاههای خرد و یا مجازی میتوان مشاهده نمود که فروشندگان برای جذب مشتری از سود خود کم میکنند و با قیمت ارزانتر فروش بیشتری به دست میاورند.
فریدریش فون هایک ۱۸۹۹-۱۹۹۲اما وقتی به یک سطح بالاتر از فروش خرد میرویم ، با سرمایه دارانی مواجهیم که واسطه تولید و بازار هستند ، این واسطه ها چون تعداد آنها خیلی زیاد نیست به راحتی همدیگر را شناسایی میکنند و رابطه برقرار میکنند ، این رابطه از یک رفاقت صنفی به تدریج به دلیل عدم مکانیسم اخلاقی یا قانونی تبدیل به یک رابطه مافیایی در جهت کنار گذاشتن رقابت سالم و کسب سود بیشتر و بیشتر خواهد شد ، و این واقعیتی است که امروزه بوضوح شاهد آن هستیم نمونه های ساده این رابطه را در رفتار دلالان بازار سیاه میوه گرفته تا روابط مافیایی تولیدکنندگان محصولات نفتی و فولادی شاهد هستیم که چطور با هماهنگی و اتحاد با یکدیگر و بکارگیری همه روشهای ممکن باعث انفجار قیمتها و تضعیف ارزش ریال شده اند امروز متاسفانه صاحبان سرمایه در بسیاری از محصولات حساس و تاثیرگذار بر اقتصاد کلان تبدیل به مافیای اقتصادی شده و از طرفی با بکارگیری قدرت رسانه ای و نفوذ خود در دولت و مجلس حتی قوانین را به نفع تغییر میدهند و زندگی و معیشت عامه مردم را به گروگان گرفته اند .آنها در ارکان اقتصادی کشور نفوذ دارند و حتی برای قیمت دلار ، تخصیص ارز ترجیحی برای کالای اساسی و هر موضوع مهم دیگر به تصمیم گیران کشور جهت میدهند
جالب هست این گروه حتی در مورد قیمت دلار هم معتقدند که دولت برای فروش دلار باید از قیمت بازار آزاد تبعیت کند.چنین وضعیتی حاکمیت کشور را نیز با خطر و نگرانی مواجه ساخته ، چرا که این جماعت به راحتی با ایجاد تنگنای شدید در زندگی مردم ذهن آنان را نسبت اداره کنندگان کشور بدبین ساخته و زمینه را برای ایجاد مخالفت و شورش فراهم میکنند .
07:43 - 22 بهمن 1403