افشاگری تکاندهنده از پشت پرده مدارس فوتبال
مدیر سابق آکادمی باشگاه پیکان با حضور در استودیوی خبرگزاری فارس دربارۀ اوضاع تیمهای پایه، مدارس فوتبال، دوران حضورش در استقلال و خاطرات تیم ملی با مرحوم دهداری صحبت کرد.
گروه ورزشی فارس؛ سیامک رحیمپور، جزو تیم منتخب مرحوم دهداری برای تیم ملی ایران بود. او که در پست دفاع توپ میزد سابقهٔ بازی در تیمهای جنوب اهواز، شاهین اهواز و استقلال تهران را دارد. او که در زمان ضبط این گفتوگو مدیر تیمهای پایه باشگاه پیکان تهران بود، سابقۀ کار در کادر فنی استقلال تهران و پاس همدان را هم دارد.وی که سالها در بخش پایۀ فوتبال در حال فعالیت است در گفتوگوی مفصل با فارس دربارۀ اوضاع تیمهای پایه و آکادمیهای فوتبال حرفهای تکاندهندهای را مطرح کرد.فارس: بازیکنسازی در فوتبال ایران در ردههای پایه بهدرستی شکل نمیگیرد و نتیجهاش بالارفتن سن تیم ملی هم میشود. در سنین پایین فوتبال ایران و باشگاهها چه مشکلاتی دارند که کار به اینجا کشیده شده؟ در ردههای پای معضلاتی بهخاطر عدم نظارت وجود دارد. در یکی دو دهه قبل برخی مربیان میگفتند که حدود ۵ سال در رده پایه فعالیت میکردند ولی ریالی دریافتی نداشتند.از آن سالها مشخص بود که آنها از خانوادهها پول میگرفتند تا زندگی خودشان را بگذرانند. مربیان سر باشگاه منت میگذاشتند که پولی دریافت نمیکنند اما از خانوادهها پول میگرفتند. آنها بازیکنانی میآوردند که شرایط بازی را نداشتند ولی با دریافت پول، آنها را به تیم میآوردند. اواسط دهه ۹۰ برخی خانوادهها نوشته بودند که مدیران آکادمی پولی برای ورود بازیکنان میگرفتند.
در آکادمی استقلال از یک بازیکن ۱.۵ میلیارد خواستند
فارس: پولی که میگرفتند چه کاری برای بازیکن انجام میدادند؟بستگی به شرایط دارد. یا او را بازی میدهند. بازیکنانی هستند که کیفیت بدی ندارند ولی امکان بازی ندارند. سال ۱۴۰۰ بازیکنی داشتیم که دروازهبان تیم ملی بود و به دلیل پیچخوردن مچ پایش در رقابت نسبت به بقیه عقب ماند. سال بعد به تیم اسمورسمدار آمد و پدرش از شیراز آمد و به من گفت پسر را بازی نمیدهند و کمکم کن. از من طلب پول کردند و گفتند پسرت را بازی میدهیم و به تیم ملی میفرستیم.از او پرسیدم که چه مبلغی درخواست کردند و در جواب گفت نزدیک ۱.۵ میلیارد تومان. به او گفتم اصلاً چنین کاری نکن. این موضوع برای تیم آکادمی استقلال است که چنین مبلغی از پدر یک بازیکن درخواست کردند. این بازیکن سال قبل در سایپا بود و حالا هم فکر کنم در لیگ برتر و تیم فجر سپاسی بازی میکند.فارس: واقعاً به ماشین والدین بازیکنان ربط دارد؟کاش همینجا ختم میشد. بعضیها از این هم پیشتر میروند و دنبال خواهر و مادر آنها هم هستند. به دلیل عدم نظارت بیشتر تیمها هم فال است هم تماشا. آنها از همین طریق ارتزاق مالی و جنسی خود را انجام میدهند و کسی هم ناظر نیست.فارس: چند درصد از استعدادها به جایگاه خوب میرسند؟آماری داشتیم که در فوتبال انگلیس که بهترین اکادمی ها را دارد ۴ درصد موفق خواهند شد و اگر این موضوع را در ایران لحاظ کنیم باید بگوییم همان ۴درصد. فیفا در آیتمهای جدید مجوز حرفهای تأکید زیادی به درسخواندن دارد ولی شرایط فعلی ما در ایران این اجازه را نمیدهد. پدری گفته بود که به فرزندم گفتم بیخیال درس شود و به فوتبال بچسبد. بازیکنان باید کنار فوتبال تخصصهای دیگر و درسشان را ادامه دهند.
به اسم خَیِر کارچاقکنی میکنند
در لاماسیا صبح بازیکنان را به مدرسه میبرند و پس از آن به باشگاه میآورند. برخی اوقات میآییم و آکادمیهایی مثل لاماسیا را با خودمان مقایسه میکنیم. درصورتیکه ما اصلاً اکادمی نداریم. باشگاهها با سندسازی و اطلاعات غلط عمل میکنند. با بحران شدید نبود استادیوم استاندارد مواجه هستیم و این به اطلاعات باشگاهها باز میگردد. هر باشگاه باید یک استادیوم بهروز داشته باشد. قبلاً اساسنامه بهگونهای بود که ۳۰ درصد از پولی که باشگاه میآید باید در اختیار آکادمی قرار داده شود و حالا به ۱۰ درصد رسیده است.باشگاههای استقلال و پرسپولیس که هزینههای زیادی کردند ۱۰ درصد هزینههایشان نزدیک ۲۰۰، ۳۰۰ میلیارد میشود که کار بزرگی با آن میشود انجام داد ولی این اتفاق نمیافتد. مشکل اصلی ما بحث اجرای صحیح و نظارت بر آن است و چون این اتفاق نمیافتد به مشکل برمیخوریم. در مقطعی فدراسیون گفت باشگاهها باید بودجه آکادمی خود را بهصورت شفاف مشخص کنند و باید این مبلغ را با اسناد ارائه کنند ولی این قانون اجرا نشد که اگر میشد باشگاهها مجبور به رعایت بودند.برخی اوقات که میشنوم در تیمهای بزرگ هواداران یا بازیکنان متمول مبلغی کمک میکنند سردرد میگیرم. یعنی مدیر آکادمی یکبار هم آییننامه را نخوانده است تا حقش را بداند. ده درصد بودجه باید در آکادمی هزینه شود و باشگاه باید این کار را انجام دهد و فدراسیون هم باید نظارت کامل داشته باشد.زمانی میگفتند یک خیر پیدا شده و در باشگاهها کمک کرده. برایم سؤال بود که خیر چرا باید کمک کند. برخی افرادی را به اسم خیر به تیمها وارد میکردند و کارچاقکنیهایشان را انجام میدادند. بازیکنانی که والدین پول داشتند را وارد میکردند و پولهایشان را میگرفتند.
وحشتناکترین چیزهایی را که فکر کنید، دیدم
برای مثال یک شخص در قالب مسئولیتهای اجتماعی تیم راه میاندازد و برای کاهش مالیات این کار صورت میگیرد. پس از آن خانه خالیاش هم میگیرد و هم برایش فال است هم تماشا. حکومتها در دنیا از طریق ورزش چیزی که میخواهند را قالب میکنند و سرمایهگذاری میکنند. در رده پایه شخص برای اینکه عددش را از دست ندهد بازیکن را دوپینگی میکند و با انواع و اقسام فحشها روبرو میکند.تیم پاس، هما، راهآهن و بانک ملی را از دست میدهیم و آنها را در اختیار کسانی میگذاریم که دنبال هزینه فایده هستند. از زمانی که بخشهای نظارتی زیرمجموعه مدیرعاملی شدند کارایی خود را از دست دادند. فرد سالم که میخواهد کار کند در صورتی موفق است که مدیرعامل نیز سالم باشد در غیر این صورت مدیرعامل با یک نامه او را عوض میکند. اگر بخشها نظارتی از زیرمجموعه مدیران عامل خارج شوند از افت خارج میشوند.فارس: تجربهای به این شکل داشتید؟دوستم رئیس پرسنلی بوده و مدیرعامل به او گفته برگهای را امضا کن و پس از اجرانکردن دستور، مدیرعامل او را عوض کرده. یا شخصی در بازرسی بوده و پس از عملنکردن به تأیید بیدلیل یک اتفاق او را برکنار کردند. یعنی اگر همراه نباشید خداحافظ.من در سه سال گذشته وحشتناکترین چیزهایی را که فکر کنید، دیدم و کسی هم بر این ماجراها نظار نکرده است. به دنبال مقابله هم بودم که از باشگاه بیرونم میکردند و به دنبال حذفکردن من بودند. به من میگفتند ساعت ۳ که کارت تمام میشود اینجا نباش و برو بیرون.
آکادمی را به پیشکسوت میدهند تا علیهشان حرف نزند
فارس: چه کارهایی انجام دادید که به این نقطه و انجام شفاف کارهای آکادمی رسیدید؟تنها کاری که انجام دادیم انتخاب افراد سالم بوده. وقتی این کار انجام شود به مشکل برخورد نمیکنیم. در رده پایه هفته گذشته یک بازیکن به تیم بزرگسالان راه یافتند. امسال حداقل ۷ بازیکن به دلیل اعتقاد به بازیکن جوان به تیم بزرگسالان راه یافتند.اگر تیم بارسا اینهمه بازیکن جوان دارد بهخاطر شهامتی است که مربیان داشتند. پیکان در یک مقطع زمانی سنش بالا بود و مرا یاد استیلآذین میانداخت درصورتیکه مدیرعامل آن زمان میگفت به او گفتند تیم میانگین سنی پایینی دارد. همان سال تیم ما افتاد.فارس: چرا تیمهای مطرح به آکادمیهای خود اهمیت نمیدهند؟چیزی که متوجه شدم سرخابیها بیشترین دغدغهشان این است که تعدادی از پیشکسوتان خود را داشته باشند تا به نفعشان کار و صحبت کنند. به همین دلیل دنبال افراد شناخته شده در پایه نیستند.چند مربی در پایه داریم، یکی از این موارد بازیکنان بزرگی هستند که حالا به پایه رسیدند، عدهای به دنبال ارائه بهترین امکانات به بازیکنان هستند درحالیکه فضای پایه اینطور نیست و مربی میخواهد که تمام ردهها را رصد کنند.آنها نمیتوانند مانند ما بازیکنان جوانشان را در تیم بازی دهند چون قهرمانی برایشان مهم است. سال گذشته که پرسپولیس به شمس آذر باخت سه گل توسط بازیکنان آکادمی پیکان دریافت کرد. باشگاه یا باید قهرمانی بخواهد یا بازیدادن به بازیکن جوان.
در ایران چیزی به اسم آکادمی نداریم
فارس :اگر بازیکن در آکادمی درست تربیت شود در بزرگسالان مشکلی ایجاد نمیکند ما چیزی به اسم آکادمی نداریم. ما هیئت فوتبال و فدراسیون داریم. چیزی که رخ میدهد از کل دنیا متفاوت است. بازیکنان پایه در دنیا چیزی به نام امید، نونهالان و نوجوانان ندارند و زیر ۱۴ تا ۲۱ سال هستند ولی ما در ۳۰ سال پیش گیر کردیم.وقتی بازیکن ۱۵ساله میآید و در رده ملی بازی میکند برای تیم ملی و باشگاهی بازی میکند. آنها برای چنین ردههایی لیگ دارند و همین میشود که آمادگی کامل دارد چیزی که ما در آن مشکل داریم.بازه زمانی طولانی، تعداد بازیها بیشتر باعث ساختهشدن بازیکن پایه میشود. لیگی که برگزار میکنیم اگر تیم به فینال هم برسد به ۲۰ بازی نمیرسد. فارس: این بازه زمانی را به فدراسیون پیشنهاد دادید؟بارها چنین پیشنهادی دادم ولی جوابی ندادند. اینهمه سال تیمهای ملی ما موفق نبودند و نقاط ضعف بیان شده. اختلاف ما با کشورهای پیشرفته این است که آنها دنبال ضعفها میروند ولی ما آن را روی طاقچه میگذاریم تا سال بعد. در جهت بهبود، تأثیر و تغییر قدمی برنمیداریم. کفاشیان زمانی گفت ما ۲,۳ هفته زمان میگذاریم و سکوت میکنیم تا حرفشان را بزنند خسته شوند.فارس: فدراسیون برای تیمهای پایه اهمیت قائل نیست؟به نظرم آن چیزی که میتواند انجام دهد با چیزی که انجام میدهد تفاوت بسیار زیادی دارد. زمانی میگفتند یکی از اشرافزادگان تاجیکستان چند هزار توپ در مناطق روستایی بین مدارس و محلات توزیع کرده و همان توپ باعث رشد فوتبال در آن مناطق شده است.
پیشنهاد برای بهبود کیفیت تیمهای پایه
تیمداری ما در ردههای پایه ملی بهصورت گلخانهای است و با تغییرات باید به نتیجه برسیم. زمانی پیشنهادی داشتیم که در والیبال عملی شد و آمدند رده نوجوانان و جوانان را در قالب یک تیم با لیگ برتر در لیگ قرار دادند. آنجا وقتی بازی میکنند آبدیده میشوند و در جهان و آسیا اول میشوند.هنوز که هنوز است بازیکن را در اردو میبریم و به او میگوییم حواسش باشد آسیب نبیند. میشود تغییرات بسیاری انجام داد.فارس: بگویید چه کار کنیم که فوتبالمان درست شود؟بین هیئتها و فدراسیون هماهنگی وجود ندارد. از طرف دیگر این دو باید تعداد بازیها را افزایش دهند و به ۵۰، ۶۰ بازی در سال برسانند. مهمترین بخش نیز درباره نظارتها است که خیلی ضعیف عمل شده. در غیر اینصورت ما در این باتلاق فرومیرویم. باید این اراده را به وجود آوریم تا مشکلات برطرف شود. در تهران که بهترین لیگ است هر تیم برای خودش یک توپ دارد. یعنی هر باشگاه با توپها متفاوت تمرین میکند و این موضوع هنوز در رده پایه وجود دارد. این موضوع یک چیز خیلی ساده است که باعث عقبافتادگی ماست.زمانی تمام بازیهای ما در چمن طبیعی بود ولی حالا تبدیل به چمن مصنوعی شده است که اصلاً استاندارد نیست. در ایران از خرده لاستیک استفاده میکنند و سرما و گرما را از خود عبور میدهد و ۱۰ درجه در تابستان گرمتر خواهد شد. حداقل کاری که میشود کرد این است که نگذارند در چمن مصنوعی از خرده لاستیک استفاده شود.
شرطبندی در فوتبال پایه بیداد میکند
فارس: علاوه بر اینها شنیدیم که در فوتبال پایه هم حتی شرطبندی وارد شده. شما در این سالها به آن برخورد کردهاید؟در یک مقطع زمانی شرطبندی شدیدی به فوتبال پایه وارد شده بود. مثلاً تیم ما بازی میکرد و میدیدم که کسی نیست ولی لحظهبهلحظه بازی ما در حال گزارششدن است. ما بازی داشتیم و میدیدم که تعدادی به پاور فشار میآورند که ما گل بزنیم. تیم امید ما بازی داشت و ۵ دقیقه از بازی گذشته بود و ما ۳ بر ۰ جلو بودیم. آنها شرطبندی کرده بودند که در ۱۰ دقیقه اول ۳ گل دریافت میکنند. روز آخر با تیمی از شمال بازی داشتیم و مسئول آنها روز بازی به من میگفت از سمت شماره ۴ بروید، اینطوری راحتتر گل میزنید. آن تیم فقط برای شرطبندی بود و از همین طریق کلی پول به جیب میزدند. تیم برایش ۲ میلیارد تمام میشود ولی کلی پول به جیب میزند. بعد میگوییم چرا فوتبال ما رشد نمیکند. ما به سمتی میرویم که هرکس پول بیشتری میدهد، بیشتر موفق است و میتواند حتی کاپیتان شود. در فوتبال هرکسی پول بیشتری میدهد بیشتر بازی میکند و حتی میتواند کاپیتان ردههای ملی پایهها شود و در تیمهای مطرح بازی کند. در ردههای پایه از این اتفاقات زیاد میافتد. یکی از دوستانم میگفت به یک مدیرعامل زنگزده و گفته که یک بازیکن مایل است با پرداخت ۲ میلیارد تومان به تیم آنها بپیوندد و او در کمال تعجب گفته است که باید ۸ میلیارد پرداخت کند تا به آن تیم بیاید. یک ویدئو دیدم که مشخص بود با دوربین رفتهاند و مدیر آکادمی برای ردکردن نام بازیکن درخواست ۳۰۰ میلیون پول کرد و فکر میکنم حالا این مبلغ ۵، ۶ برابر شده است.
فارس: در فوتبال پایه پرخاشگری چقدر وجود دارد؟وقتی ۲۰ سالم بود به تیم ملی آمدم، در حال حاضر مربیانی که به مسائل فرهنگی اعتقاد داشته باشند انگشتشمار هستند. عدهای در پایه فقط میخواهند که باشند، عدهای پی ارتزاق هستند و برخی نیز مسائل غیراخلاقی در اولویتشان است.عدهای در نیمفصل اول نتایج خوب میگیرند و در نیمفصل بعد افت میکنند. درصورتیکه در نیمفصل دوم باید بهتر کار کنند. آنها در نیمفصل دوم بازیکنانی را که پدر مادر پولدار دارند، باید بازی دهند و از تیمهایی که در حال سقوط هستند پول میگیرند. تیمی که در حال سقوط است اگر برای هر بازی ۲۰۰ میلیون بدهد در پایان چیزی حدود ۲ میلیارد میشود ولی اگر تیمش سقوط کند ضرر بیشتر خواهد خورد. میبینیم که یک مربی که تیمش صدر است ۵ بازی به تیمهای قعر جدولی میبازد که نکته بسیار عجیبی است. با یک شاسیبلند و خانه در فلانجا این اتفاقات زیاد میافتد.فارس: چیزی به نام استعدادیابی در ایران داریم؟این را در ایران قبول ندارم. استعدادهای زیادی در ایران وجود دارد ولی مشکل ما استعداد پروری است. در تمام محلههای ایران بچههای ده سال را جمع کنی و به اروپا ببری جزو ۴ تیم برتر میشوند. در آلمان سطوح مختلفی وجود دارد و همه مشغول بازیکردن هستند چون شرایط بازی در تمام سطوح وجود دارد ولی اینجا یک سری از افراد حذف میشوند چون شرایط بازی وجود ندارد. در ایران هر کس پول بیشتری دهد موفقتر است. فارس: نظرتان درباره برنامههای استعدادیابی در تلویزیون چیست؟بازیکنانی که در ردههای پایه خود ما بودند به این برنامه میرفتند. چیزی که میدانم خانوادهها تماس میگرفتند چون بعد تبلیغاتی دارد و بعید میدانم که آنها وقت بگذارند و بازیکن ببینند.
بهترین سرمربی تاریخ تیم ملی دهداری است
فارس: کمی از فوتبال پایه فاصله بگیریم و به سالهای بازیگری شما برویم. نحوه دعوت از طرف دهداری چگونه بود؟او اعتقاد شدید به بازیکن جوان داشت و میخواست تیمی جوان و باتجربه به مسابقات ببرد. او دیدگاه پدرانه داشت و به بازیکنان مثل فرزند خودش رفتار میکرد. او از بازیکنان شدیداً حمایت میکرد.فارس: یک فیلمی هم چند سال پیش از ایشان ساختند. فیلم پرویز خان را دیدید؟بله ولی چیزی که من دیدم با چیزی که با ان زندگی کردم زمین تا آسمان متفاوت بود. کس جرئت نداشت به پرویز خان بگوید این بازیکن باشد و آن بازیکن نباشد در آن فیلم نشان میداد که سوار موتور پی بازیکن میرود. شخصیت پرویز خان را خراب کرد. او نسبت به ناصر محمدخانی داشت. چیزی که پرویز خان را به تیم ملی بازگرداند بازیکنانی بودند که در گذشته با او کار کردند که یکی از آنها سید احمد خمینی بود. شاید اگر او نبود پرویز خان به تیم ملی بازنمیگشت.یکی از معضلات ما این است که عقبه آنها مشخص است و به خیلی از مسائل پایبند نبودند و حالا نمیتوانند به بازیکنان بگویند فلان کار را انجام ندهند.فارس: بهترین مربی تیم ملی از نظر شما چه کسی بود؟من ۱۰۰ درصد آقای دهداری را میگویم. او مظلوم وارد سیستم شد و مظلوم هم خارج شد. وقتی به جام ملتها سنگاپور رفت چهارم شد و وقتی برگشتند به هر بازیکن یک پیکان دادند ما وقتی رفتیم سوم شدیم ولی به هر کدام ۱۰، ۲۰ متر موکت بهعنوان پاداش اهدا شد.
فارس: شما دورهای هم در استقلال بودید. چرا دوره شما و مرفاوی بد بود؟ آن دوره آقای آشتیانی بود و تیم تعدادی از بازیکنان را ازدستداده بود. سالمترین سومی را کسب کردیم.استقلال و پرسپولیس شرایط خاص خودشان را دارند که برای رسیدن به مقصود خود شرایط را به دست میگیرند و حالا هم که فضای مجازی است و بسیاری تفاوت را متوجه نمیشوند و بر اساس خوراکی که داده میشود همه چیز را میبینند. اگر آن زمان فدراسیون و سازمان لیگ با ما همکاری میکردند الاتحاد را میبردیم و به جمع ۴ تیم برتر صعود میکردیم. در آن مقطع ما ۳ بازی به فاصله هر ۳ روز انجام دادیم. یک بازی ما ساعت ۱۲ شب تمام شد و ساعت ۳ به فرودگاه رفتیم و وقتی به ریاض رسیدیم ساعت ۸ شب بود و فرصت ریکاوری نداشتیم. تقریباً ۲۴ ساعت درگیر بودیم. فارس: هیولای درون کیست که مدیران استقلال از آن صحبت میکنند؟در تیمهای سرخابی افرادی هستند که خود را مالک باشگاه میدانند و نقش پدرخوانده را دارند و سعی میکنند شرایط خود را پیاده کنند. معمولاً اسمی از آنها نمیآورند چون به شکایت ختم خواهد شد.فارس: نظرتان درباره چند اسمی که نام میبریم میگویید؟پرویز دهداری: معلم اخلاق، معمار، و پدرعلی پروین: سلطان پرسپولیسکارلوس کیروش: آدم خودخواه، جاهطلب و متفاوت با چیزی که نشان میدادمحمد مایلی کهن: آدم سالم و شفافحشمت مهاجرانی: یکی از معماران و دلسوختههای فوتبال ایرانامیر قلعهنویی: سرمربی تیم ملیمنصور پورحیدری: یک پدر خوب برای باشگاه استقلال بود. ما یک سال با او زندگی کردیم و تمام زندگی او استقلال بود و همه خانوادهاش را وقف استقلال کرده بود و میدانست یک تیم را چگونه بسازد.
در مقطعی تیم پاس چهارم شد درصورتیکه میتوانست اول شود. بعدها متوجه شدم بهخاطر نبود امکانات و ازدسترفتن سهمیه بهخاطر کمبود آن این اتفاق افتاد. یکی از مسئولین گفت اگر سهمیه بگیرید سهمیه میسوزد چون همدان امکانات میزبانی را ندارد.
فارس: آقای رحیمپور ممنون از اینکه وقتتان را در اختیار ما گذاشتید.از شما که این فرصت را دادید تشکر میکنم. امیدوارم حرفهایم در جایی باعث بهترشدن اوضاع فوتبال پایه شود.#فوتبال#فوتبال_پایه#سیامک_رحیمپور 23:04 - 9 آذر 1404