فرج‌اللهی: اسناد جدید آمریکا روایتگر چهره واقعی شهید بهشتی است
محمدامین فرج‌اللهی، پژوهشگر تاریخ معاصر، در نشست رونمایی از کتاب «آیت‌الله بهشتی به روایت اسناد آمریکا» با اشاره به اهمیت شناخت منشأ اسناد آمریکایی گفت: برای گویاتر شدن و تحلیل دقیق‌تر اسناد، باید به منشأ صدور آنها توجه کرد. در سفارت آمریکا در تهران، چهار رکن اصلی وجود داشت: بخش سیاسی، بخش مستشاری نظامی، بخش مطبوعاتی و ایستگاه تهران. تفاوت اساسی میان افراد مرتبط با سفارت نیز در نوع ارتباط آنان با هر یک از این بخش‌هاست.
به گزارش خبرنگار فرهنگ و هنر باشگاه خبرنگاران توانا؛وی افزود: بخش سیاسی سفارت، زیرمجموعه وزارت امور خارجه آمریکا بود و اغلب افرادی که در تاریخ دیپلماسی آن دوران می‌شناسیم، از جمله سالیوان، در همین بخش فعالیت می‌کردند. در مقابل، بخش مستشاری نظامی که از پیش از انقلاب تا مدتی پس از پیروزی انقلاب فعال بود، نقشی کلیدی در قراردادهای نظامی و ارتباط با نیروهای ارتش، به‌ویژه نیروی هوایی و دریایی، داشت.
تمایز ارتباط آشکار و پنهان با سفارت
فرج‌اللهی با اشاره به تمایز میان ارتباط آشکار و پنهان با سفارت تصریح کرد: در تاریخ‌نگاری سال‌های ۵۸ و ۵۹، کسانی که با بخش سیاسی سفارت ارتباط داشتند، هرگز با عنوان جاسوس یا خائن شناخته نشدند. برای مثال، مرحوم ناصر میناچی، وزیر ارشاد دولت موقت، و محمد توسلی، عضو نهضت آزادی، که رابط رسمی آن مجموعه با سفارت آمریکا بودند، هیچ‌گاه در محاکم یا افکار عمومی متهم به جاسوسی نشدند، زیرا ارتباط آنان در چارچوب روابط سیاسی و علنی تعریف می‌شد.
مرز میان خدمت و خیانت
وی در ادامه تأکید کرد: اما آن دسته از افرادی که با بخش سیاه سفارت در ارتباط بودند، یعنی کسانی که در فرایندی پنهانی و خارج از اطلاع هم‌حزبان یا هم‌صنفان خود با مأموران اطلاعاتی همکاری می‌کردند، در واقع در مسیر عملیات اطلاعاتی و پنهان گام برمی‌داشتند. این تمایز، مرز میان خدمت و خیانت را در تاریخ مشخص می‌کند.
اسناد تازه و درک بهتر از رفتار شهید بهشتی
فرج اللهی ادامه داد:اسناد منتشرشده پس از سال ۱۳۸۷ توسط وزارت امور خارجه آمریکا، دریچه‌ای تازه برای تحلیل رفتار و مواضع شهید بهشتی می‌گشاید. او اظهار داشت: در این اسناد می‌توان فضای سیاسی و فکری آن دوران را بهتر درک کرد؛ فضایی که در آن، شهید بهشتی در برابر جریان‌های مختلف، به‌ویژه در تعامل با دیپلمات‌های آمریکایی، موضعی روشن و حساب‌شده داشت. بررسی این اسناد نشان می‌دهد دستگاه دیپلماسی آمریکا چگونه تلاش می‌کرد از تحولات داخلی ایران درک و برداشت خاص خود را ارائه دهد.
شصت سند تازه از نگاه آمریکایی‌ها به شهید بهشتی
فرج‌اللهی همچنین انتشار این مجموعه اسناد را گامی مهم در تاریخ‌نگاری معاصر دانست و گفت: کتاب «آیت‌الله بهشتی به روایت اسناد آمریکا» مجموعه‌ای از حدود شصت سند جدید را دربر می‌گیرد که در کنار هم، منظومه‌ای منسجم از نگاه آمریکایی‌ها به یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های انقلاب اسلامی ترسیم می‌کند. این اثر، نه‌تنها در زمره منابع مرجع اسنادی قرار می‌گیرد، بلکه می‌تواند به عنوان سنگ‌بنایی مهم برای پژوهش‌های آینده درباره تاریخ انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار گیرد.
خدمت به تاریخ‌نگاری معاصر ایران
وی در پایان خاطرنشان کرد: متأسفانه در فضای پژوهش تاریخ انقلاب، گاهی دسترسی به اسناد رسمی با محدودیت‌هایی روبه‌روست. از این رو، استفاده از منابع آزادشده وزارت خارجه آمریکا فرصتی است تا پژوهشگران بتوانند با نگاهی بی‌طرفانه‌تر به تحلیل شخصیت‌ها و رویدادها بپردازند. این کتاب در همین راستا، خدمتی بزرگ به تاریخ‌نگاری معاصر ایران محسوب می‌شود.#رونمایی_کتاب #شهید_بهشتی #اسناد_آمریکایی
21:45 - 10 آبان 1404