جنگ با ترامپ، گرانی و بیکاری در خانه
هر خانواده ایرانی با یک تصمیم ساده روزمره میتواند زنجیره رکود در کارخانهها را بشکند؛ بررسیها نشان میدهد افزایش تقاضا برای کالای داخلی، نیروی محرکهای برای اشتغال و توقف تعدیل نیرو است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ بازار ایران این روزها محل رویارویی دو جنس کالاست: یکی با برند خارجی، دیگری با پشتکار کارگر ایرانی. اما فراتر از شعارها، یک واقعیت وجود دارد: هر بار که دست مصرفکننده به سمت محصول داخلی میرود، یک ضربه به رکود و یک تزریق خون تازه به پیکره تولید وارد میشود. موضوعی که نه صرفاً یک توصیه اخلاقی، که یک ضرورت اقتصادی محسوب میشود.
چرخ تولید: از حرکت آرام تا شتاب واقعی
اولین و ملموسترین اثر خرید کالای ایرانی، مستقیماً به موتورخانه کارخانهها میرسد. زمانی که تقاضا برای محصولات داخلی جهش پیدا میکند، خطوط تولید از حالت نیمهتعطیل خارج میشوند.در یک بنگاه نمونه، افزایش ۲۰ درصدی سفارشات میتواند ظرف یک فصل، ضریب استفاده از ماشینآلات را از ۵۰ به ۸۵ درصد برساند.این شتاب، هزینه ثابت هر واحد محصول را کاهش داده و سودآوری را حتی بدون افزایش قیمت ممکن میکند.به عبارت دیگر، خرید داخلی، تنفس مصنوعی به کارخانهها نیست؛ آن را به یک موجود زنده و خودپایا تبدیل میکند.
مقابله با حذف شغلها با یک حرکت ساده
شاید مهمترین هشدار اقتصادی برای هر مدیری، لحظهای است که مجبور میشود لیست اخراج نیروها را امضا کند. تجربه نشان داده که اولین قربانی افت فروش، نیروی کار است. اما عکس این قضیه هم صادق است؛ کارگاههایی که سفارشها پشت سر هم میرسد، آخرین اقدامی که انجام میدهند، تعدیل نیرو است.در یک پژوهش میدانی از ۵۰ واحد تولیدی کوچک و متوسط، واحدهایی که رشد فروش ماهانه بیش از ۱۰ درصد داشتند، هیچ اخراجی نداشته و حتی ۳۰ درصد آنها به دنبال جذب نیروی جدید بودهاند.پس انتخاب سبد خرید ایرانی، مستقیماً با امنیت شغلی همسایه، فامیل یا حتی خود خریدار گره خورده است.
فشار رکود را از دوش تولیدکننده بردارید
زمانی که انبار کارخانه از کالاهای فروشنرفته پر میشود، تولیدکننده وارد فازی دفاعی میشود؛ کاهش قیمت تمامشده از طریق کاهش کیفیت، تخفیفهای سنگین و زیانده یا بدتر از همه، تعطیلی موقت خطوط. اما افزایش تقاضا برای کالای ایرانی، این فشار را برمیدارد. تولیدکننده دیگر ناچار نیست برای «بقا» دست به هر کاری بزند؛ میتواند روی بهبود کیفیت، تحقیق و توسعه و حتی کاهش قیمت با تکیه بر صرفه مقیاس برنامهریزی کند. این یک چرخه معکوس است: تقاضای بالا، فشار کمتر، کیفیت بهتر، تقاضای بالاتر. معجزه همین جاست که یک حرکت ساده مصرفکننده، کل معادله بنگاه را تغییر میدهد.
از یک عادت روزمره تا پشتوانه اقتصاد ملی
بزرگترین اشتباه، بزرگ دیدن تأثیر تک تک ما باشد. واقعیت این است که معجزه در «تکرار» و «جمع» شدن رخ میدهد.اگر هر خانواده ایرانی ماهانه فقط ۲۰ درصد از هزینههای غیرخوراکی خود را به جای محصول خارجی، به نمونه داخلی اختصاص دهد، رقمی بیش از چند همت روانه چرخه اقتصاد کشور میشود. این پول نه به حساب شرکتهای خارج از مرزها، بلکه به جیب کارگر، مهندس، بازاریاب و فروشنده داخل سرازیر میشود. بنابراین این عادت ساده، در مقیاس ملی به یک سپر دفاعی در برابر بیکاری و رکود تبدیل میگردد.
شرایط حمایت از کالای داخلی
محمد شعبانی، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفت: برخی میگویند حمایت از کالای ایرانی در شرایط تحریم و رقابت نابرابر، یک شعار فاقد پشتوانه علمی است. باید گفت اصلاً اینطور نیست. این کارشناس اقتصادی ادامه داد: از نظر علم اقتصاد، هر نوع حمایت از تقاضای داخلی برای کالاهای قابل رقابت، یک سیاست «جانشینی واردات» در سطح خرد است. دادههای ایران بین سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۹ نشان میدهد در مناطقی که فروش کالاهای داخلی افزایش یافته، نرخ بیکاری ۴ تا ۷ درصد کاهش بیشتری نسبت به مناطقی با مصرف خارجی بالا داشته. این یک رابطه علت و معلولی شفاف است.وی افزود: با این حساب، نقش کیفیت کالای ایرانی در این معادله اهمیت بالایی دارد. مصرفکننده باید حق انتخاب داشته باشد. حق انتخاب یک اصل است؛ اما منظور از «حمایت»، تحمیل کالای بیکیفیت نیست. شعبانی تاکید کرد: حمایت آگاهانه یعنی مصرفکننده بداند با خرید از یک تولیدکننده داخلی، به او فرصت ارتقای کیفیت میدهد. ما در صنایع لوازم خانگی نمونههای موفقی داریم که ابتدا کیفیت متوسطی داشتند، اما با اقبال مردم، توانستند خطوط تحقیق و توسعه را راه بیندازند و حالا نه تنها داخلی، بلکه صادراتی شدهاند. این دقیقاً همان معجزهای است که از یک انتخاب ساده شروع میشود.این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: لازم نیست همه محصولات را ایرانی بخرند. کافی است در آن دسته از کالاهایی که کیفیت و قیمت داخلی با خارجی اختلاف معناداری ندارد، اولویت با ایرانی باشد. با همین کار ساده، هزاران میلیارد تومان از خروج ارز جلوگیری میشود و کارخانههای کوچک و متوسط نفس میکشند. معجزه یعنی جمع شدن همین انتخابهای کوچک.
23:52 - 2 مه 2026
