دو پرسش:اولا: آیا تورم علت افزایش نرخ ارز است؟یا افزایش نرخ ارز عامل تورم است؟مدیریت بازار انحصاری و مختل ارز را بلد نیستید صورت مساله را عوض نکنید!زورتان به دلاردارهای ارشد دولتی و غیردولتی نمیرسد چرا مغالطه میکنید؟عرضه ارز مختل است!تقاضای ارز مختل است!ثانیا: آیا کسری بودجه عامل تورم و نقد…نمایش بیشتر
تکنرخیِ تکراری؛ چرا دلار رام نمیشود؟
از دلار ۷ تومانی سال ۵۷ تا عبور از مرز ۱۱۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴، سیاست تثبیت و تکنرخی ارز در ایران بارها آزموده شده اما هیچگاه پایدار نمانده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در طول چهار دهه، دولتها دستکم پنج تجربهٔ رسمی تثبیت یا تکنرخی کردن ارز را آزمودهاند. اما هیچیک نتوانسته تعادل پایدار میان نرخ دلار، تورم و نقدینگی برقرار کند.هر دوره با وعده ثبات آغاز شد، اما با شوک تورمی و جهش ارزی پایان یافت. بررسیهای تاریخی نشان میدهد ریشه ناکامی در سیاستگذاری پولی، کسری بودجه ساختاری و فشارهای سیاسی بر بانک مرکزی نهفته است، نه صرفاً تحریمها.
دهه ۶۰؛ تثبیت اداری، فروپاشی بازار
از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷ دلار رسمی تقریباً ۷ تا ۹ تومان باقی ماند.اما در بازار آزاد نرخ تا ۹۰ تومان بالا رفت. کنترل ارزی شدید، تخصیص سهمیه، و کمبود ارز نفتی سبب شد بازار سیاه شکل بگیرد.در عمل، این اولین شکست سیاست تثبیت بود؛ ثبات روی کاغذ، بیثباتی در واقعیت.
برنامه تعدیل و آزادسازی؛ آرزوی کوتاه تکنرخی
در آغاز دولت سازندگی، دولت نرخ دلار را در سال ۱۳۷۲ حدود ۱۵۰ تومان اعلام کرد و گفت «تکنرخی شد».اما ظرف چند ماه، افزایش واردات و افت قیمت نفت همه چیز را برهم زد. دلار آزاد تا ۶۰۰ تومان بالا رفت.پیام روشن بود: بدون انضباط بودجهای و ذخیره ارزی، تثبیت دوام ندارد.
دوره طلایی ثبات (۱۳۷۹ تا ۱۳۹۰)
در دولتهای هشتم، نهم و دهم، با انضباط پولی و رشد صادرات نفت، نرخ ارز حدود ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ تومان در محدودهای کمنوسان حفظ شد.این تنها دورهای بود که میتوان از آن بهعنوان «تکنرخی واقعی» یاد کرد.اما از سال ۱۳۹۰ و با آغاز تحریمهای بانکی و افزایش نقدینگی، پایههای این ثبات فروریخت.
بحران تحریمهای هوشمند (۱۳۹۱ تا ۱۳۹۶)
با تحریم نفت و بانک مرکزی ( برای اولین بار در تاریخ)، دولت ارز مرجع ۱۲۲۶ تومانی را تعیین کرد و بقیه نرخها را «مبادلهای» و «آزاد» نامید.اما دلار آزاد تا ۳۷۰۰ تومان بالا رفت.چندنرخی شدن مجدد و رانتزایی گسترده، حاصل این دوره بود.
تکنرخیِ دستوری و شکست بزرگ ارز جهانگیری (۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰)
دولت دوازدهم پس از خروج آمریکا از برجام، دلار ۴۲۰۰ تومانی را برای همه اعلام کرد.اما بازار آزاد در عرض چند ماه تا ۱۸ هزار تومان جهش کرد.سیاست ارزی دولت که قرار بود «تورم را مهار کند»، عملاً به بزرگترین منبع رانت و فساد ارزی تاریخ ایران بدل شد.در نهایت، این نرخ در سال ۱۴۰۱ حذف شد و سامانه نیما جایگزین گردید.
دلار نیمایی هم دوام نیاورد
در ظاهر، دلار نیمایی حدود ۲۸ تا ۳۷ هزار تومان و دلار آزاد تا ۱۱۰ هزار تومان حرکت کرده است.اگرچه بازار متشکل ارزی مانع جهشهای ناگهانی شده، اما فاصلهٔ ۲ تا ۳ برابری میان نرخها نشان میدهد نظام ارزی همچنان چندپاره است.
تثبیتِ ارزی بدون انضباط مالی، فقط تأخیر در بحران است
بررسی تجربهها نشان میدهد که در هر بار تثبیت، دولتها ابتدا با تزریق ارز نفتی و کنترل قیمتها، نرخ دلار را پایین نگه داشتهاند.اما با رشد نقدینگی، کسری بودجه و افت درآمد نفت، این تعادل مصنوعی دیر یا زود فروپاشیده است.در واقع، تکنرخی شدن در ایران نه نتیجهٔ ثبات اقتصادی، بلکه آغاز دورهٔ تازهای از بحران ارزی بوده است.بهعبارتی، هرگاه دولت نرخ ارز را تثبیت کرده، دلار «در کمین» مانده تا در جهش بعدی تورم انباشته را آزاد کند.
کامران رحیمی کارشناس اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس در پاسخ به این پرسش که چرا در تمام این سالها هیچکدام از سیاستهای تکنرخی ارزی موفق نبودهاند؟ اظهار کرد؛ چون ما معمولاً صورت مسئله را اشتباه دیدهایم. دولتها فکر میکردند «ارز گران» مشکل است، درحالیکه «تورم و کسری بودجه» ریشه واقعی گرانی ارز است. این کارشناس اقتصادی داد: اگر بودجه دولت متوازن و خلق پول کنترل شود، نرخ ارز خودش تثبیت میشود. ولی ما همیشه از آخر شروع کردهایم؛ نرخ را ثابت کردیم تا بقیه متغیرها آرام شوند، اما در واقع آتش زیر خاکستر را پنهان کردیم.وی افزود: یعنی حتی با کنترل نقدینگی هم نمیتوان دلار را پایدار کرد. ثبات ارزی نیازمند اعتبار نهادی بانک مرکزی است. در ایران، سیاست پولی همیشه در خدمت سیاست مالی بوده است. تا زمانی که بانک مرکزی استقلال عملی نداشته باشد و نرخ سود واقعی منفی بماند، هر سیاست تثبیتی موقتی است.رحیمی تاکید کرد: مثل همه دوره های گذشته، احتمالاً دولت ناچار به اصلاح شکاف نیما و آزاد خواهد شد. تجربه دنیا نشان میدهد تکنرخیشدن زمانی موفق است که بازار آزاد به رسمیت شناخته شود، نه اینکه سرکوب شود. اگر نرخهای واقعی مبنا قرار گیرند، ممکن است چند سال ثبات واقعی داشته باشیم، اما نه با کنترل، بلکه با اعتمادسازی و شفافیت.
ثبات نرخ ارز با بخشنامه رخ نمیدهد
ایران در ۴۵ سال گذشته بیش از پنج بار بهدنبال تثبیت نرخ ارز رفت و هر بار دلار، قویتر از قبل بازگشت.تجربه نشان داده است که ثبات نرخ ارز، نه محصول بخشنامه، بلکه نتیجه انضباط مالی و استقلال پولی است.تا زمانی که بودجه با چاپ پول تأمین شود و تصمیمگیری ارزی سیاسی بماند، دلار هرچقدر هم تثبیت شود، باز دیر یا زود جهش خواهد کرد.با دنبالکردن صفحه اقتصادی خبرگزاری فارس در جریان آخرین تحولات اقتصادی ایران و جهان قرار بگیرید.#ارز#تتر#سود#مرکز_مبادله#بانک_مرکزی#بانک#دلار#طلا#دلار_تک_نرخی
06:09 - 15 مهر 1404
21 پاسخ
@m_tamannaei15 مهر 1404افزایش نرخ ارز، معلول رشد نقدینگی است و رشد نقدینگی معلول نرخ بهره. به لطف نرخ بهره ۳۰ درصدی، روزانه ۱۰ همت خلق پول از باد هوا در ایران داریم! همراه با توزیع بشدت ناعادلانه. علتالعلل معضلات اقتصادی کشور، نرخ بهره است که موجب تورم و افزایش نرخ ارز و صدها معضل دیگر شدهاست. کاش مسئولان میفهمیدند که …نمایش بیشتر
@user17099128819515 مهر 1404دلایل افزایش دلار:-گرون کردن ارز مبادله ای یا رسمی توسط دولت به بهونه ای کم کردن فاصله نرخ دلار رسمی یا مبادله ای با دلار بازار آزاد،اما بازار آزاد فاصله اشو حفظ میکنه.و تا حالا این دو نرخ یکی نشدند.-عدم برگشت دلارهای حاصل از صادرات توسط تجار به بانک مرکزیدر واقع عدم انجام پیمانسپاری درست-اف…نمایش بیشتر
@Pasdary15 مهر 1404در پاسخ بهمتاسفانه رانتخواران دولتی و غارتی و رفاقتی و خصولتی و خصوصی و...،در معیت همدیگر، دست تو جیب مردم می برند و وحشتناک، پول های بادآورده کسب می کنند. بازم دولت بخوره یه چیزی. دولت قوی بشه، به مردم میرسه و بهتره ولی امان از روزی که افراد و خصوصی ها و ... بخورند که از جیب مملکت رفته... چند سر ضرر...
@user170910136193347469115 مهر 1404در پاسخ بهعجبا فارس ، با واقع بین کارشناسی کردی از روز روشنتر است دو عامل میتواند به ثبات نرخ ارز کمک است اول کنترل تورم و چاپ پول یا ازدیاد نقدینگی و دوم انضباظ در مصارف ارزی (یعنی نگذاریم هیچ کالای غیر ضرور یا کالاییکه در داخل تولید میشود و کیفیت نسبی دارد وارد شود و ورود کالای لوکس اعم از خودروی وارداتی ی…نمایش بیشتر
@user17512711463715 مهر 1404در پاسخ بهاین موضوع انقد تو مملکت ما مورد بحث بوده که تاکسی بشینی هم یه راه حل واسه خروج از این بحران ها بهت میده، ولی مسئولین ما راه حل ندارن...
@Lantern15 مهر 1404در پاسخ بهتکنرخیشدن در ایران، مثل بستن درِ دیگ در حال جوش است؛ ظاهر آرام، اما درون پر از فشار. از دهه ۶۰ تا امروز، هر دولت با شعار «مهار دلار» آمده و با «انفجار ارزی» رفته است، چون همیشه با مُسکن نفت و دستور بخشنامهای خواستهاند درد مزمن اقتصاد را درمان کنند. ریشه درد اما همان است: بودجهٔ بیانضباط، بانک م…نمایش بیشتر
@yagoobgn15 مهر 1404در پاسخ بهمن اینارو نمیدونم فقط میدونم دولت خودش عامل گرانی ارزه به چند دلیل::- 20 میلیارد دلار ارز دست صادرکنندگان هست که هنوز اعلام نکردن و کسی پیگیر هم نیست.. الان این ارز کجاست؟ این افزایش نرخ دلار بازار ازاد به این شبکه ارتباط نداره یهو؟؟؟به این اضافه کنید اون ارز 20 میلیارد دلار که تو گاوصندوق مردم خ…نمایش بیشتر
@alimousapour15 مهر 1404در پاسخ بهاشکال اینجاست که هر موقع بحث افزایش قیمت ارز و تورم می شود همه فقط دنبال ریشه اقتصادی آن هستند، در صورتی که بخش زیادی ازین افزایش قیمت ارز و تورم دلیل روانی و عدم نظارت دارد، نکته ای که دشمن به خوبی به آن آگاه است و سالهاست از آن برای ضربه زدن به ایران استفاده می کند و ما همچنان مشغول مقاله نویسی و …نمایش بیشتر
@user170910153549880591915 مهر 1404در پاسخ بهریشه اصلی در سیستم رانتی است و بهمین علت هیچ راه حلی پیدا نخواهد شد. واردات محدود ب تعداد محدودی از افراد و صادرات هم شفافیت ندارد. بنابراین محیط رقابتی که قیمت ها را پایین بیاورد نداریم. بانک ها هم در پی گردآوری ارز از مردم با نرخ پایین سود ارز جذب نمیکنند. در کل فقط کلافه هستیم.
@FeryOne15 مهر 1404در پاسخ بهسه چیز عامل تورمه: 1) چاپ پول 2) افزایش سرعت خرج کردن مردم مثلا بدلیل ترسیدن و پنیک کردن 3) کاهش تولید. هر سه دلیل خودشون دلایلی دارن. پول چاپ میکنن چون شرکتای دولتی بی عرضه هستن و ضرر میکنن و باید حقوق کارمند مند. پول چاپ میکنن چون وام میدن بعدش طرف پس نمیده و بانک باید پول مردمو بده با سودش.
@FeryOne15 مهر 1404در پاسخ بهداستان سادست. دولت و نظام آرزو هایی داره. این آرزو ها خرج دارن. پس پول چاپ میکنن تا خرج آرزو ها رو بدن. درواقع تورم یعنی مالیات پنهان. هی یارانه پنهان میکنین ولی مهم تر از اون مالیات پنهانه. تورم کاملا کار آگاهانه دولته. میخواد نیروی کارو مفت کنه. میخواد برده داری مدرن راه بندازه.
@sybad15 مهر 1404در پاسخ بهاز نظر من ۲ عامله..۱-رانت خورا و آقازاده های مفت خور و همچنین سازمانها و دستگاههای مرتبط به اونها که بودجه مفت میگیرن و هیچ خروجی ندارن..۲-ریختن پول تو شیکمه عربای منطقه ...واسه همینه همش لنگیم
@isfahan_ir15 مهر 1404در پاسخ بهچون می خواهیم ثابت نگهش داریم دو نرخی میشه و رانت میره تو جیب صاحب قدرتکلا اساس را بگذارند روی ارز آزاد و اینقدر از جیب مردم هزینه این دو نرخ نکنید
@user170910003655596837115 مهر 1404در پاسخ بهجناب رئیس جمهور و مجلس یا نمیدانید چطور تورم را کنترل کنید یا شجاعتش را برای انجام ندارید در هر صورت باید جایگاهتان را تحویل فرد لایقتر بدهید
@Alirezapor15 مهر 1404در پاسخ بهاینکه در گزارش آمده است که نقدینگی عامل افزایش نرخ ارز در شرایط فعلی هست تحلیل اشتباه هستچونکه نقدینگی در این دو سال کاهش یافته است پس با این حساب باید نرخ ارز کاهش می یافت نه افزایش پس منطق کارشناسی این گزارش با واقعیت آماری کشور انطباق ندارد و نسخه اشتباهی است