لقمه ساده لوحی ( ۲۱ مین مروارید نهج البلاغه)
امروزه در دنیایی زندگی میکنیم که فتنهها به شکلهای مختلف ؛ از طریق رسانهها، شبکههای ماهوارهای، فضای مجازی و حتی در جمعهای مختلف جامعه ظاهر میشوند. این فتنهها گاهی با لباس انسان دوستی، گاهی در قالب حقیقت و گاهی در پوشش عاطفه و احساس، به دنبال قربانیانی هستند که از عقل سلیم و بصیرت کافی برخوردار نیستند.حضرت علی (علیهالسلام) با ادبیات خاصی فرموده اند :" افراد سادهلوح و سبکمغز به آسانی در دام صیادان دین و هویبازان سیاسی گرفتار میشوند."اسلام، خوش گمانی بی جا یا همان ساده لوحی را مردود دانسته است، که در ادامه به نمونه هایی از آن اشاره می کنیم:۱ . مثبتاندیشی یک امر تاکید شده است اما به معنای بیاحتیاطی و ساده لوحی نیست. مومن، در عین خوشبینی، باهوش و مسئولانه عمل میکند تا هم از فریبها در امان بماند و هم به دیگران اعتماد کند. "خوش گمانی باید با هوشیاری همراه باشد، تا سادهلوحی جایی در زندگی نداشته باشد."حضرت علی علیه السلام می فرمایند:هرگاه خوبی و نیکوکاری بر روزگار و مردم حاکم شود، اگر کسی به دیگری با بدگمانی نگاه کند در حالی که از او هیچ عمل زشتی مشاهده نکرده است، این کار نشانه ستمکاری است. اما اگر برعکس، بدی بر زمانه و مردم غالب یابد و فردی به دیگری خوشبین باشد، در واقع خود را فریب داده است. ۲ . انسانهای هوشیار تلاش می کنند حتی یک بار هم ، فریب دشمن را نخورند اما اگر به هر دلیلی گرفتار فریب دشمن شدند از گذشته عبرت می گیرند و با مراقبت تمام مانع تکرار می شوند. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: "لاَ یُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ وَاحِدٍ مَرَّتَیْنِ؛ مؤمن از یک سوراخ دوبار گزیده نمیشود."
حضرت علی علیه السلام با بیان راهبرد اساسی، توصیه می کنند : "وقتی با دشمنت پیمان صلح بستی، هرگز غافل نباش و کاملاً از او حذر کن. دشمن گاهی نزدیک میشود تا تو را فریب دهد و غافلگیر کند. در این شرایط، احتیاط را فراموش نکن و حسنظن خود را زیر سؤال ببر."بر اساس این روایات ،اکنون باتوجه به سابقه بدعهدی و ماهیت استکباری و ظالمانه رژیم آمریکا، و با توجه به هشدارهای مکرر مقام معظم رهبری، باید گفت که اعتماد به دشمن معنایی نخواهد داشت؛ چنانکه ایشان در این رابطه فرمودند: «گفتیم به طرف مقابل اعتماد نکنید، به لبخند او فریب نخورید، به وعدهی نقد که میدهد ــ وعده نقد، نه عمل نقد ــ اعتماد نکنید، [چون] وقتی خرش از پل گذشت، بر میگردد و به ریش شما میخندد! اینقدر اینها وقیحند.» بنابراین به جای اعتماد به این دشمن قدّار جنایتکار ،باید با زیرکی و بصیرت او را به چالش کشیده و مانع او از هرگونه فریب و حیلهای شد. متاسفانه یکی از مشکلات ائمه اطهار در تاریخ به ویژه در دوره امیرالمومنین(ع) و حضرت اباعبدالله(ع) وجود آدمهای سست ایمان و ساده لوح در بین خواص و لشکریان مشاهده می شود که باعث ضربه به جوامع اسلامی شده است وجالب اینکه مشکل امروز ما هم دقیقا به بعضی از خواص و مسئولین به ظاهر کاربلد و روشنفکر ، سست ایمان وساده لوح بر می گردد. ۳. دین مبین اسلام بر لزوم رعایت احتیاط در بکارگیری افراد برای پست های کلیدی تاکید کرده است و یکی از ساده لوحی ها ، متاسفانه در انتخاب مدیران متظاهر به تعهد و تخصص است که در این رابطهمولا علی علیه السلام به مالک اشتر می فرمایند:
در انتخاب منشیان و کارگزاران، هرگز به زیرکی و خوش بینی خود تکیه مکن، زیرا مردان زرنگ طریقه جلب نظر و خوش بینی زمام داران را با ظاهرسازی و تظاهر به خوش خدمتی، خوب می دانند.☑️ مروارید درخشان :در پایان جنگ «جمل» که یکی از بزرگترین فتنههای دوران اسلامی بود، امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابیطالب (علیهالسلام) خطبهای را نسبت به مردم شهر بصره و البته در واقع به تمامی کسانی که دچار ضعف در عقل و بصیرت هستند ایراد میفرمایند.در این خطبه، امام با زبانی تصویری، قاطع و عمیق، نقدی جامع از وضعیت اخلاقی و اجتماعی مردم بصره که در فتنه جمل گرفتار شده بودند، ایراد میکند:"أَرْضُكُمْ قَرِيبَةٌ مِنَ الْمَاءِ بَعِيدَةٌ مِنَ السَّمَاءِ ؛ سرزمین شما به آب نزدیک است و از آسمان دور (منظور از «نزدیکی به آب»، وضعیت جغرافیایی شهر بصره است؛ یعنی در منطقهای پاییندست و نزدیک به شطالعرب و دریا قرار داشت.)"خَفَّتْ عُقُولُكُمْ وَ سَفِهَتْ حُلُومُكُمْ"عقلهایتان سبک و اندیشههایتان سفیهانه است. این جمله امام علی (علیهالسلام)، نقد عمیقی است از کسانی که بدون تفکر درست و با سادهلوحی، دچار فتنه شدهاند. وقتی عقل سبک باشد، خویشتنداری و بردباری هم بیهدف و بیثمر میشود."فَأَنْتُمْ غَرَضٌ لِنَابِلٍ وَ أُكْلَةٌ لِآكِلٍ وَ فَرِيسَةٌ لِصَائِلٍ"شما هدف تیر بلا، لقمۀ آسان و شکار بیدفاع هستید. این مروارید درخشان خطبه، پیامی قاطع و الهامبخش برای تمام زمانهاست:شما به خاطر سبکی عقل و ضعف در تصمیمگیری، هدف خوبی برای هر تیرانداز بلا و ستم خواهید بود.هر فتنهای که ظاهر شود، اولین قربانیان آن، شما خواهید بود.شما لقمۀ چربی برای هر کسی هستید که خواهان سوءاستفاده باشد.
از نظر مادی و معنوی، به راحتی مورد ستم و استثمار قرار میگیرید. هر کس منفعت خود را ببیند، شما را به راحتی فراموش کرده و از ساده لوحی و ضعفتان بهره میبرد.و در آخر، شما شکاری هستید که هر صیادی آن را به آسانی میگیرد.با وجود نقص در هوشیاری و بصیرت، هر کس به شما یورش ببرد، شما قادر به مقاومت نخواهید بود.مروارید بیست ویکم نهج البلاغه : افراد سادهلوح و سبکمغز، به آسانی در دام صیادان دین و هویبازان سیاسی گرفتار میشوند. اما تنها کسانی امروز در زندگی موفق میشوند که چشم دلشان باز باشد و حقیقت را به وضوح ببینندبه تعبیر با تحقیق ، تفکر عمیق و بصیرت در مسیر زندگی قرار بگیرند.
15:37 - 23 اردیبهشت 1404