اینترنت پرو نمیگیرم؛ تحمیل ظلم است وقتی بقیه ندارند!
دکتر عادل شیرازی در بیانیهای تحلیلی اعلام کرد که با وجود تایید شدن شماره تلفن خود برای دریافت اینترنت پرو، از استفاده از این امکان خودداری میکند و آن را تحمیل ظلم میداند. وی با اشاره به اینکه «وقتی بقیه ندارند، چرا من باید داشته باشم؟» خواستار ایجاد زیرساخت یکپارچه و عادلانه برای دسترسی همگانی به اینترنت شد. شیرازی با نقل قول از نهجالبلاغه تأکید کرد که طبقاتی کردن اینترنت با آموزههای عدالت اسلامی در تضاد است و هشدار داد که محدودسازی دسترسی، نهتنها حق شهروندان را پایمال میکند بلکه بنیان اقتصادی کسبوکارهای کوچک را نیز متزلزل میسازد. وی سؤال کرد: «وقتی برخی وصل شوند، مشتری کجا بود برای فروشگاههای کوچک که بفروشند؟» این موضعگیری در حالی مطرح میشود که سیاستهای اینترنت کشور با انتقادات گستردهای از سوی فعالان اقتصادی و اجتماعی مواجه است. دکتر شیرازی همچنین به هزینههای چندبرابر اینترنت برای افراد تایید شده اعتراض کرد و آن را «کاسبی» نامید که با منطق خدمترسانی دولتی سازگار نیست.
موضع اخلاقی و انصراف از امتیازدکتر عادل شیرازی در بیانیه خود با صراحت اعلام کرد که با وجود تایید شدن شماره تلفناش برای دریافت اینترنت پرو، از این امکان استفاده نخواهد کرد. وی این تصمیم را از منظر اخلاقی و عدالتخواهانه توجیه کرد و گفت: «وقتی میلیونها هموطنم از دسترسی به اینترنت محروماند، پذیرفتن این امتیاز برای من تحمیل ظلم است.» شیرازی با اشاره به آموزههای امیرالمؤمنین علی (ع) در نهجالبلاغه یادآور شد که حضرت علی فرمودند: «و الله لأن أبیت علی حسک السعدان مسهداً، أو اُجَرّ فی الأغلال مصفداً، أحبّ إلیّ من أن ألقی الله و رسوله یوم القیامة ظالماً لبعض العباد و غاصباً لشیء من الحطام» (به خدا سوگند که شب را بر خارهای سعدان بیدار بمانم یا در زنجیرها کشیده شوم، برایم محبوبتر است از اینکه روز قیامت خدا و رسولش را ملاقات کنم در حالی که به برخی بندگان ظلم کردهام یا چیزی از اموال دنیا را غصب کرده باشم). این نقل قول نشان میدهد که پذیرش امتیازی که دیگران از آن محروماند، نوعی مشارکت در ظلم ساختاری است. دکتر شیرازی تأکید کرد که نمیتواند در خانه خود از اینترنت پرو بهرهمند شود در حالی که همسایهاش، دانشجوی محلهاش، یا کسبوکار کوچک همان خیابان از این حق محروم است. وی افزود: «این انتخاب من نیست؛ این وظیفه من است که در برابر بیعدالتی سکوت نکنم و حتی از امتیازات ناعادلانه خودداری کنم.» این موضع اخلاقی، فراتر از یک اعتراض شخصی، دعوتی است به بازنگری در سیاستهای عمومی که جامعه را به طبقات برخوردار و محروم تقسیم میکند و با اصول بنیادین عدالت اجتماعی در تعارض قرار میگیرد.
نقد طبقاتی شدن اینترنت و ضرورت زیرساخت همگانیدکتر شیرازی در بخش دیگری از بیانیه خود به نقد ساختار طبقاتی دسترسی به اینترنت پرداخت و خواستار ایجاد زیرساخت یکپارچه و عادلانه شد. وی گفت: «اینترنت نباید به کالایی تبدیل شود که برخی آن را دارند و برخی ندارند؛ اینترنت باید زیرساختی باشد که همه بتوانند امن و زیر نظر حکومت به آن وصل شوند.» این دیدگاه بر این اصل استوار است که دسترسی به اطلاعات و ارتباطات در عصر حاضر، حقی پایهای است نه امتیازی انتخابی. شیرازی با استناد به خطبه ۳ نهجالبلاغه که امیرالمؤمنین (ع) میفرماید: «إنّ الله تعالی فرض فی أموال الأغنیاء أقوات الفقراء، فما جاع فقیر إلّا بما متّع به غنیّ» (خداوند در اموال ثروتمندان، روزی فقیران را قرار داده است؛ پس هیچ فقیری گرسنه نمیماند مگر به سبب آنچه ثروتمند از آن بهرهمند شده است)، تأکید کرد که محرومیت عدهای از اینترنت، نتیجه مستقیم انحصار و امتیازدهی به عدهای دیگر است. وی افزود: «وقتی سیاستگذار تصمیم میگیرد که فقط برخی شمارهها تایید شوند و برخی محروم بمانند، در واقع دارد جامعه را به دو دسته تقسیم میکند: شهروندان درجه یک و شهروندان درجه دو.» دکتر شیرازی هشدار داد که این رویکرد نهتنها از نظر اخلاقی مردود است، بلکه از نظر کارآمدی نیز شکست خورده است؛ چراکه محدودسازی دسترسی، فضای امن نمیسازد بلکه مردم را به سمت راهحلهای غیرقانونی و فیلترشکنها سوق میدهد. وی پیشنهاد کرد که بهجای صرف انرژی برای محدودسازی، باید زیرساختی ایجاد شود که همه شهروندان بتوانند با هویت مشخص و تحت قوانین شفاف به اینترنت دسترسی داشته باشند، و این همان راهی است که کشورهای موفق جهان پیمودهاند.
تبعات اقتصادی و نابودی کسبوکارهای کوچکیکی از محورهای کلیدی بیانیه دکتر شیرازی، تحلیل تبعات اقتصادی سیاستهای محدودکننده اینترنت بود. وی با طرح این سؤال که «وقتی برخی وصل شوند، مشتری کجا بود برای فروشگاههای کوچک که بفروشند؟» به نقطه حیاتی اشاره کرد: در اقتصاد دیجیتال امروز، دسترسی به اینترنت برای کسبوکارها دیگر یک امکان نیست، بلکه شرط بقاست. شیرازی توضیح داد که وقتی بخش عمدهای از جامعه از اینترنت محروم میشوند، بازار مصرف برای کسبوکارهای آنلاین کوچک از بین میرود. فروشگاههای اینستاگرامی، کسبوکارهای خانگی، فریلنسرها، و استارتاپهای نوپا که بر پایه دسترسی عمومی به اینترنت بنا شدهاند، با محدودسازی دسترسی مشتریان، عملاً ورشکسته میشوند. وی با اشاره به نامه ۵۳ نهجالبلاغه که امیرالمؤمنین (ع) به مالک اشتر مینویسد: «ثمّ استوصِ بالتجّار و ذوی الصناعات و أوصِ بهم خیراً» (سپس سفارش میکنم به بازرگانان و صاحبان حرفهها و درباره آنان خیرخواهی کن)، یادآور شد که حمایت از کسبوکارها و تجار، وظیفه حکومت اسلامی است نه تضییق بر آنها. دکتر شیرازی افزود: «چگونه میتوان از اشتغالزایی و رونق اقتصادی سخن گفت و در عین حال زیرساخت اصلی کسبوکار را از مردم دریغ کرد؟» وی تأکید کرد که این سیاستها نهتنها به کسبوکارهای کوچک ضربه میزند، بلکه فضای کلی اقتصاد را نیز مسموم میکند؛ چراکه عدم اطمینان به دسترسی پایدار به اینترنت، سرمایهگذاری در حوزه دیجیتال را بیمعنا میسازد و جوانان را از کارآفرینی منصرف میکند.
نقد هزینههای چندبرابر و منطق کاسبیدکتر شیرازی در بخش پایانی بیانیه خود به موضوع هزینههای چندبرابر اینترنت پرو برای افراد تایید شده پرداخت و آن را «کاسبی» نامید که با منطق خدمترسانی دولتی سازگار نیست. وی پرسید: «اگر شماره برخی افراد از نظر صنفی و کسبوکاری و دانشگاهی و ... تایید شده، چرا باید پول اضافه بدهند؟ مگر این خدمت است یا کاسبی؟» این انتقاد به هسته اصلی مسئله میرسد: اگر هدف از تایید شمارهها، شناسایی کسبوکارهای مشروع و حمایت از آنها است، پس چرا باید این کسبوکارها برای دسترسی به اینترنت هزینههای چند برابر بپردازند؟ شیرازی با استناد به خطبه ۱۲۴ نهجالبلاغه که امیرالمؤمنین (ع) میفرماید: «و لا یکونَنَّ المحسنُ و المسیءُ عندک بمنزلةٍ سواء، فإنّ فی ذلک تزهیداً لأهل الإحسان فی الإحسان و تدریباً لأهل الإساءة علی الإساءة» (نیکوکار و بدکار نزد تو به یک منزلت نباشند، زیرا در این کار بیرغبتی نیکوکاران به نیکی و تشویق بدکاران به بدی است)، تأکید کرد که اگر کسبوکاری قانونی و تایید شده است، نباید با هزینههای سنگین تشویق تنبیهی شود. وی افزود: «این رویکرد نشان میدهد که هدف اصلی، درآمدزایی است نه خدمترسانی؛ و این با اصول حکومت اسلامی که باید در خدمت مردم باشد، تضاد دارد.» دکتر شیرازی در پایان بیانیه خود خواستار بازنگری اساسی در سیاستهای اینترنت شد و تأکید کرد که راهحل، نه محدودسازی و نه گرانفروشی، بلکه ایجاد زیرساخت عادلانه، امن و مقرونبهصرفه برای همه شهروندان است. وی گفت: «تا زمانی که همه هموطنانم به اینترنت دسترسی نداشته باشند، من نیز از این امتیاز استفاده نخواهم کرد؛ چراکه عدالت، تجزیهپذیر نیست.»
20:24 - 15 اردیبهشت 1405