دمت گرم آقای کاشانی
مناظره؛ ابزار رسانهای که منطق شیعه را فریاد زد
چگونه کاربری که هر روز از میان دهها محتوای کوتاه و چندثانیهای در شبکههای اجتماعی عبور میکند، اینبار در برابر یک مناظره طولانی با محوریت اختلافنظر درباره روایت شهادت حضرت زهرا(س) تعلل میکند؟ مناظرهای که ادلههای مستند و محکم حامد کاشانی در آن، با واکنش مثبت هیئتها و مداحان همراه شد.
خبرگزاری فارس _ گروه رسانه: در عصر ارتباطات که حضور کاربران در شبکههای مجازی فراگیر شده، شبکههای اجتماعی برای نگهداشتن کاربران در بستری که خود تعریف کردهاند با یکدیگر رقابت میکنند. ماحصل این رقابت، شکلگیری الگوریتمهایی است که ذائقه مخاطب را به دنیایی از متنهای مینیمال، فیلمها و کلیپهای کوتاه با محتوای ساندویچیشده عادت داده است؛ دنیایی که در آن سرعت انباشت و ارائه اطلاعات نه فرصت تحلیل میدهد و نه مجال تأمل، بلکه اطلاعات را به پیامهایی تبدیل میکند که سریع مصرف و به همان سرعت فراموش میشود.با توجه به اینکه کاربران بخش زیادی از ساعات شبانهروز خود را در فضای مجازی میگذرانند، آن گروه از مخاطبانی که به دریافت محتوای دینی علاقه دارند، تلاش میکنند بخش قابل توجهی از خوراک فکری خود را نیز از همین بسترِ شبکههای اجتماعی تأمین کنند. اما آنچه با آن مواجه میشوند، غالباً محتواهای کوتاه، احساسی و فقط بخشی از سخنرانی علماست؛ محتوایی که فرصت چندانی برای تحلیل عمیق باقی نمیگذارد. اما در همین فضا، طی چند روز اخیر، مناظره سهساعتِ میان دو روحانی، حجتالاسلام سلیمانی اردستانی و حجتالاسلام حامد کاشانی، با موضوع دینی منتشر شده که با استقبال کاربران شبکههای اجتماعی روبهرو شده است. این واکنشها، صرف نظر از اینکه مثبت یا منفی بودند، نشاندهنده این امر است که مناظره توانسته به شکل مؤثری با مخاطب ارتباط برقرار کند؛ چون مخاطب خود را از یک تماشاگر صرف و منفعل، به کاربری تبدیل کرده است که نسبت به آنچه در برنامه اتفاق افتاده، بازخورد نشان میدهد.
غالب برنامهسازان ایرانی به این سمت رفتهاند که برنامههای گفتوگومحور تولید کنند؛ الگویی از برنامهسازی که تلاش میکند خود را پایبند به نمایش گفتوگوی واقعی و صریح میان طرفین نشان دهد، بیآنکه مخاطب لحظهای احساس کند سناریویی از پیش نوشته شده، یا خودسانسوری و سانسور از سوی برنامه اعمال شده است، انگیزهای که ناشی از القای حس نزدیکی و فقدان فاصله میان سازنده و مخاطب است.ولی آنچه در بسیاری از این برنامهها در نهایت اهمیت پیدا میکند، جلب توجه کاربران است؛ توجهی که برای بیشتر دیده شدن برنامه و به تبع آن، کسب سود یا منافع حاصل از این دیده شدن به دست میآورند.اما این مناظره، به دلیل پخش زنده بودن آن، از همان ابتدا حس واقعی بودن را به مخاطب منتقل میکند و این موضوع باعث شده است که روند گفتوگو برای مخاطب باورپذیرتر به نظر برسد.مناظرهای که در آن بستری برای طرح صریح و بیپردهی دیدگاههای دو طرف فراهم میشود، و میتواند فضایی را شکل دهد که بینندگان برنامه را همچون رسانهای ببینند که در آن محتوای دینی آزادانه در جریان است. احتمالا در چنین بستری، بیننده احساس خواهد کرد که میتواند از میان نظرات متضاد، برداشت و قضاوت مستقل خود را داشته باشد؛ احساسی که به او اطمینان میدهد در فرآیند شکلگیری فهم و تحلیل، نه تماشاگر منفعل، بلکه فاعل انتخابگر است.
آنچه در این مناظره بیش از همه جلبتوجه میکند، شیوهی انتقال محتوا میان دو میهمان برنامه است. مخاطب، مشابه وضعیت مواجهه با انبوه اطلاعات در شبکههای اجتماعی، با کثرتی از دادهها روبهرو میشود؛ اما نحوهی دریافت او نسبت به هر یک از طرفین متفاوت است. سخنان اردستانی در نگاه اول ، از آن دست محتواهایی است که بیدرنگ پذیرفته میشود؛ اما بهمحض آنکه کاشانی وارد بحث میشود، روایت تغییر میکند. او با استدلال، واکاوی و بازکردن لایههای پنهان سخنان طرف مقابل، مخاطب را از پذیرش سادهانگارانه خارج میکند.در این نقشآفرینی ارتباطی، لحظهای شکل میگیرد که در آن تفکر انتقادی مخاطب فعال میشود؛ این پرسش مطرح میشود که چرا درباره یک موضوع واحد، دو واکنش متفاوت در ذهن او شکل میگیرد؟ یک نوع ارائه محتوا وجود دارد که بدون مقاومت و بهصورت منفعلانه پذیرفته میشود، و نوع دیگری که مخاطب را به تحلیل، مقایسه و پرسشگری سوق میدهد.
بخش مهمی از اثرگذاری این مناظره، از همین روش ارائهی استدلالهای کاشانی نشأت میگیرد. او صرفاً ادعا مطرح نمیکند؛ همراه پیام خود سند ارائه میدهد، ساختار گفتار را تحلیل کرده و تناقضهای اردستانی را برجسته میکند در مقابل، اردستانی گاهی با جملات درهم، نقلقولهای بیپشتوانه و استدلالهایی ناقص ظاهر میشود. در نتیجه همین تضاد و تقابل آرا که مخاطب عام ممکن است در ابتدا سخنان اردستانی را موجه تلقی کند با شنیدن تحلیلهای کاشانی، بهطور طبیعی به سمت نوعی اقناع عقلانی حرکت کند. استدلالهایی که به نوبه خود این توانایی را دارند که اعتماد و اطمینان مخاطب را جلب کند؛ دادن همین حس اطمینان به مخاطب از عوامل کلیدی در برقراری ارتباط مؤثر است که منبع پیام و خود پیام باید معتبر و قابل اتکا باشد تا بتواند مرجعیت رسانهای پیدا کند.
حمایت از عقلانیت و اخلاق گفتوگو کاشانی در هیئتهاپیش از آنکه مخاطبان مذهبی به دنبال محتوای دینی خود در شبکههای مجازی بروند، هیئتها همواره بهعنوان رسانهای مؤثر، نقش برجستهای در تولید و انتقال محتوا ایفا کردهاند. این نقش با گذر زمان و تغییرات سیاسی و اجتماعی همواره بهروز شده و هیئتها هنوز هم بستری فعال هستند که مخاطب را جذب و با خود همراه میکنند.در این بستر، ساختار برگزاری مراسمات به این شکل است که مراسم با سخنرانی روحانی خطیب آغاز میشود و پس از آن، مداحی که ذکر مصیبت میخواند دنبال میشود. همین ترکیب ساده، مخاطب را با استدلال و احساس همزمان درگیر میکند و فضایی فراهم میآورد تا پیامهای مستدل و مستند درباره تاریخ اسلام و آموزههای دینی منتقل شود.در ماجرای مناظره حامد کاشانی و اردستانی، این رسانه سنتی و در عین حال پویا، منفعل نماند و واکنش نشان داد. شخصیت حامد کاشانی، بهعنوان روحانیای که سالها در هیئتها سخنرانی میکند، بخشی از همین زیستبوم رسانهای مذهبی است؛ بستری که بهخوبی این قابلیت را دارد تا میان استدلال دینی و چگونگی ارتباط موثر با مخاطب مذهبی پیوند برقرار کند.واکنشهایی که پس از مناظره منتشر شد، عمدتاً در امتداد و حمایت از شیوه مناظره کاشانی قرار داشت؛ شیوهای که بر عقلانیت، استناد به منابع معتبر و پایبندی به اخلاق گفتوگو استوار بود. در کنار این حمایتها، بخشی از واکنشها نیز متوجه دعوت به رعایت اخلاق، خویشتنداری و پرهیز از هتاکی و دشنام دادن به مخالفان بود.
این واکنشها شامل بیانیهها، نوشتهها و سخنرانیهایی از سوی عالمانی مانند حجتالاسلام حسینی قمی و حجتالاسلام علیرضا پناهیان و همچنین مداحانی چون محمود کریمی، مهدی رسولی، جواد مقدم، امیر کرمانشاهی، سیدمحمدرضا نوشهور، محمدرضا و حسین طاهری بود.در ادامه به تعدادی از این واکنشها میپردازیم:
حجتالاسلام قمی:«اجر شما با مظلومه عالم به وجودتان افتخار میکنیم.»
یادداشت حجتالاسلام پناهیان:
توییت مهدی رسولی مداح هیئت ثارالله زنجان:
متن یادداشت حاج محمود کریمی:«بسم ربّالحسین (علیهالسّلام)عزیزان سلامعلیکم.اساس شیعه بودن منطق است و در منطق، فحش و ناسزا جایی ندارد.با بدگویی و تهدید، زحمات برادر دانشمندمان آقای کاشانی عزیز و علمایی چون امام (رحمةاللهعلیه) و حضرت آقا و امثال علامه امینیها و شیخ مفیدها و خون شــ هدای راه ولایت مولا (علیهالسّلام) و در صدر آنان حضرت صدیقه طاهره (سلاماللهعلیها) را هدر ندهیم.نبرد برده را باختن سادگیست و بیانصافی.شما را بهحقّ حضرت محسن ابنعلی (علیهماالسّلام) مراقب باشید.»
واکنش محمدرضا طاهری:
۲ MB
واکنش امیر کرمانشاهی:«آقای اردستانی خطابم با شماست. شما در مناظره با آقای کاشانی ادعا کردید الهیاتی بحث میکنید و تاریخ نمیدانید اما متاسفانه ادعای تاریخی مطرح کردید و وقتی از شما خواستند دلایلتان را با شواهد مطرح کنید، عاجز بودید و بارها از مسیر مناظره خارج شدید و حرفهایی گفتید که نه ربطی به موضوع داشت و نه بوی احترام میداد و برای فرار از بحث نسبت به جگر گوشه امام رضا علیه السلام تعبیر ناروایی به کار بردید برای این ادعا یا سندهای محکم و روشن بیاورید یا صراحتاً از محضر آن حضرت و دوستدارانشان عذرخواهی کنید.»
۱ MB
واکنش حسین طاهری:
۳ MB
۲ MB
سیدمحمدرضا نوشهور:منبر امیرالمومنین (ع) فقط جای گفتن مدح امیرالمومنین و از اولاد علی (ع) گفتن است. آره همه ما ناراحتیم همه ما غصه داریم اما منبر امیرالمومنین (ع) جای بد و بیراه نیست ...#مناظره_کاشانی#اردستانی#حامد_کاشانی#محمود_کریمی#مهدی_رسولیاخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
21:13 - 15 آذر 1404
16 پاسخ
@MasjedAgain66699915 آذر 1404بیانیه دکتر رفیعی را هم می گذاشتید که تاکید کردند اساسا نباید چنین بحث هایی وارد فضای عمومی شود. اینگونه مناظره ها مصداق تلاش اسراییل برای مسابقه دادن با ایران در ورزش هست که ولو اگر صد هیچ هم ببازند اما اساسا خود مسابقه دادن برایشان برد محسوب می شود.
@user17082343635615 آذر 1404در پاسخ بههنوز مشکوک است چرا باید اتحاد شیعه وسنی محب اهل بیت را که اتحاد مقدس شکل گرفته با این بحث ها واختلافات نابود کنیم الان اگر خود حضرت علی وحضرت زهرا بودند چگونه عمل میکردند
@user170910005309728558115 آذر 1404در پاسخ بهبرادر حسین کاظمی،نمردیم و معنی بیسواد و هتاک رو از کلام شما فهمیدیمولد زنا و حرامزاده و وهابی و ... رو کی به اردستانی میگه؟دعوات اصلاح طلب و پایدارچیه؟ یکی از یکی بی ادب تر و دهانتون بی چاک تر هست و نوکر هوای نفس و قدرتید
@user170910091996939750515 آذر 1404در پاسخ بهمسجد باز جان حاج اقا رفیعی نظر خودشان را گفتند و حاج اقا کاشانی هم به نظر و اجتهاد خودشان عمل کردند و به نظر بنده هم اقای کاشانی کار خوبی کرد که مناظره کردقرار نیست به بهانه وفاق و اتحاد و..... هر چیزی بر علیه دین ومذهب گفته بشود ولی به بهانه های واهی که دیده میشوند و فلان دست رو دست بگذاریم تا ح…نمایش بیشتر
@user170910091996939750515 آذر 1404در پاسخ بهعلی جان همان طور که با تئوری خون میخواهد حجاریان خودش را زدند همانطور هم افرادی که خواهان دشمنی و دوبهم زنی و ایجاد اختلاف بین شیعه و سنی هستند زنده باد و مرده باد سر میدهند که مرگ هرکدام از دوطرف شیعه یا سنی برد هست برا آنها و ارباباشاندر ضمن اقای سلیمانی اردستانی از تصلاح طلبها هست و نوشته اقای …نمایش بیشتر
@user170910091996939750515 آذر 1404در پاسخ به📌عبدالکریم سروش : اسلام نه احکام سیاسی ، نه احکام اقتصادی و نه احکام حقوقی اش قابل استناد نیست و رسما باید آن را بگذاریم .📌عبدالکریم سروش، روزنامه صبح امروز، ۹/۳/۷۸ : حقیقت دین همان تجربه فردی دینی است که در مورد پیامبران «تلقی وحی» نام گرفته و دین هیچ ارتباطی به امور اجتماعی و سیاسی و حکومت…نمایش بیشتر
@user170910091996939750515 آذر 1404در پاسخ به📌محمد خاتمی در اولین سالگرد دوم خرداد در دانشگاه تهران :اگر دین هم در برابر آزادی قرار بگیرد این دین است که باید محدود شود نه آزادی !
@user17069831925215 آذر 1404در پاسخ بهعنوان حجت الاسلام برای آقای اردستانی صحیح نیست چون تشیع ایشان از نظر علما شدیدا محل تردید است
@user170910091996939750515 آذر 1404در پاسخ به📌محمد خاتمی ، آریا ۲۸ / ۶ / ۷۸ :شما برای این که بتوانید پیشرفت بکنید ، راهی جز راه غرب ندارید📌غلامرضا سالار بهزادی ، روزنامه صبح امروز ، ۲۳ / ۸ / ۷۸تفکر شیعه گری موجب انحطاط مملکت ما و مانعی برای دموکراسی است .📌بهزاد نبوی ، نایب رییس مجلس ششم :…نمایش بیشتر
@user170910091996939750516 آذر 1404در پاسخ به📌هنری پرکت ، مسئول سابق امور ایران در وزارت خارجه آمریکا ، ماهنامه صبح ، ش ۹۱ ، فروردین ۷۸ :اگر موجی که در مطبوعات اصلاح طلب ایران با تز امکان ارتباط با آمریکا شروع شده و حالا به تردید در اساسی ترین وجوه انقلاب اسلامی مشغول است . بتواند از حریم روحانیت عبور کند و از آن طریق ولایت فقیه را بر کشتی…نمایش بیشتر
@user170910091996939750516 آذر 1404در پاسخ بهایران پس از انتخابات یا کنفرانس برلین که بعد از انتخاب آیت الله گورباچف هم خوبه برای شناخت اصلاح طلبها که مدعی بودند #خمینیعظیم را هم بزودی باید در موزهها جستجو کرد ولی از قدیم گفتند:شمعی که ایزد بر فروزدهر کس پف کند ریشش بسوزدمخصوصا یار غار جورج سوروس کثیف
@user17079834138916 آذر 1404در پاسخ بهیاد مناظره مرحوم آیت الله مصباح با آقای حجتی کرمانی افتادم که تا قبل از این مناظره آقای حجتی کرمانی خود را بسیار قوی میپنداشت ولی در زمان مناظره مرحوم آیت الله مصباح یزدی بسیار قوی و مستدل البته همراه با احترام به شبهات و سوالات آقای حجتی کرمانی که هم لباس با خودش را میداد که همان مناظره باعث شد مرد…نمایش بیشتر