مهندسی طبیعت چیه!؟عظمت خلقت پرودگار درستهمعجزه‌ای از مهندسی طبیعت که تالاب کانی‌برازان این روزها میزبان هزاران نمونه از آن است.
بوسه آرتمیا، بال‌های فلامینگو را صورتی می‌کند
شاید کمتر کسی بداند رنگ صورتی بال‌های فلامینگو هدیه‌ای از دل تالاب است؛ جایی که آرتمیا و جلبک‌های ریز، با رنگدانههای خود پرهای این پرندگان را رنگ می‌کنند. مهمانانی صورتی آذربایجان غربی که راز رنگ بال‌هایشان را با خود از دل آب و لجن تالاب به آسمان می‌برند.
خبرگزاری فارس؛ ارومیه: فلامینگوها از شگفت‌انگیزترین پرندگان جهان به شمار می‌روند؛ پرندگانی با ویژگی‌های زیستی منحصربه‌فرد که نحوه تغذیه، استراحت و حتی رنگ پرهایشان، حاصل سازوکارهای پیچیده طبیعی است. آنها هنگام تغذیه، ذرات غذایی و موجودات ریز آبزی را از گل‌ولای و آب جدا می‌کنند و قادرند در مدت کوتاهی، مواد غذایی مورد نیاز خود را از محیط اطراف استخراج کنند.رنگ صورتی و سرخ پرهای فلامینگوها نیز ارتباط مستقیمی با رژیم غذایی آنها دارد و از رنگدانههای موجود در مواد غذایی مصرفی‌شان تأثیر می‌گیرد. این پرندگان همچنین به‌دلیل توانایی ایستادن و استراحت روی یک پا شناخته می‌شوند؛ ویژگی‌هایی که در کنار سازوکار ویژه دستگاه تغذیه، فلامینگوها را به نمونه‌ای قابل‌توجه از سازگاری زیستی در دنیای پرندگان تبدیل کرده است.فاروق سلیمانی، رئیس اداره حفاظت محیط‌زیست شهرستان مهاباد اظهار کرد: کانی‌برازان یکی از زیستگاه‌های مهم پرندگان مهاجر در شمال غرب کشور است و در روزهای اخیر بیش از ۳۰۰۰ بال فلامینگو در بخش‌های مختلف این تالاب مشاهده و ثبت شده‌اند.وی افزود: تالاب کانی‌برازان محل تغذیه و استراحت پرندگان مهاجر بوده و حفاظت از منابع آبی و زیستگاه‌های اطراف تالاب برای تداوم حضور پرندگان ضروری است.
فلامینگوها صورتی به دنیا نمی‌آیند!
فلامینگوها با پرهای سفید و خاکستری متولد می‌شوند. رنگ صورتی و مرجانی بال‌های آنها ژنتیکی نیست؛ بلکه حاصل ترکیبات «بتاکاروتن» و «کانتاکسانتین» است که در رژیم غذایی آنها یعنی سخت‌پوستان آب‌شور نظیر آرتمیا و جلبک‌های سبز-آبی تالاب وجود دارد. آنزیم‌های کبد فلامینگو این رنگ‌دانه را می‌شکنند و به پرها و ساق پای پرنده منتقل می‌کنند.
سخت‌پوست بومی دریاچه ارومیه به نام آرتمیا ارومیانا (Artemia urmiana) با تغذیه از جلبک‌های شورپسند، سرشار از رنگ‌دانه «بتاکاروتن» است؛ ماده‌ای که پس از شکار توسط فلامینگوها و سنتز در کبد، بال‌های خاکستری‌شان را به سرخی آتشین بدل می‌کند.
راز ایستادن روی یک پا
ایستادن روی یک پا، برای فلامینگوها نوعی استراحتِ بی‌دردسر است. پژوهشگران انستیتو فناوری جورجیا در پژوهشی کم‌سابقه که در ژورنال انجمن سلطنتی بریتانیا (Biology Letters) منتشر شد، نشان دادند این پرندگان برای ایستادن تک‌پا تقریباً هیچ نیروی عضلانی فعالی مصرف نمی‌کنند.پژوهشگران حتی در آزمایشی شگفت‌انگیز متوجه شدند لاشه یک فلامینگو نیز بدون هیچ فعالیت ماهیچه‌ای، روی یک پا پایدار می‌ماند؛ زیرا وزن بدن به‌صورت طبیعی روی ستون استخوانی و مفاصل قفل‌شونده تراز می‌شود و یک سازوکار مکانیکی غیرفعال (Passive Stay) ثبات پرنده را تضمین می‌کند. در کنار این سازوکار فیزیکی خارق‌العاده، جمع‌کردن پای دیگر در میان پرها نیز مانع از هدررفت گرمای بدن در آب خنک تالاب می‌شود؛ معجزه‌ای از مهندسی طبیعت که تالاب کانی‌برازان این روزها میزبان هزاران نمونه از آن است.
معماری فک معکوس
در تقریباً تمام پرندگان جهان، فک بالا ثابت است و فک پایین برای برداشتن غذا حرکت می‌کند؛ اما فلامینگوها برای تغذیه، گردن خود را خم کرده و سرشان را کاملاً ۱۸۰ درجه وارونه وارد آب و رسوبات می‌کنند، فک پایین که پهن و ناودانی شکل است به یک بستر ثابت تبدیل می‌شود و این فک بالاست که به لطف تحرک استثنایی جمجمه پرنده، مثل یک درپوش هیدرولیک با سرعتی سرسام‌آور باز و بسته می‌شود؛ در همین حال، زبان پیستونی پرنده آب و لجن را به داخل کشیده و از میان فیلترهای میکروسکوپی منقار بیرون می‌راند تا ذرات مغذی به دام بیفتند.
نهنگ و فلامینگو چگونه با یک فرمول غذا می‌خورند؟
داخل منقار فلامینگو، دندان وجود ندارد؛ بلکه ردیف‌هایی از تیغه‌ها و موهای شاخی بسیار ظریف و مشبک میکروسکوپی به نام لاملا (Lamellae) قرار دارند، این دقیقاً همان مکانیسمی است که در دهان نهنگ‌های گوژپشت و بالن‌ها (Baleen Whales) برای فیلترکردن پلانکتون‌های اقیانوس وجود دارد، یعنی بزرگ‌ترین پستاندار زمین و یکی از ظریف‌ترین پرندگان از یک ترفند مهندسی زیستی مشترک استفاده می‌کنند.
۲۹ MB
چرا فلامینگو زیر لجن خفه نمی‌شود؟
فلامینگو زبانی بسیار بزرگ، گوشتی و شیاردار دارد که درست مثل پیستون یک پمپ صنعتی کار می‌کند؛ زبانی که می‌تواند ۴ تا ۵ بار در ثانیه به جلو و عقب حرکت کند تا آب شور و گل‌آلود را به دهان بمکد و از میان منافذ منقار، آرتمیاها و جلبک‌ها را به دام بیندازد. اما این‌همه گل‌ولای چطور ریه‌های پرنده را پر نمی‌کند؟ راز ماجرا در یک قفل زیستی محکم در انتهای گلو یعنی شکاف حنجره است که حین این مکش ثانیه‌ای، مسیر تنفس را کاملاً مسدود می‌کند تا آب فقط در دهان بچرخد و خارج شود.بر پایه اسناد کنوانسیون بین‌المللی رامسر، کانی‌برازان شاهرگ حیاتی تغذیه و بقای فلامینگوها در حوضه دریاچه ارومیه است، اما اسناد رامسر جای خود؛ این آب است که حکم بقا می‌دهد؛ تا کانی‌برازان زنده است فلامینگوها راهِ مهاباد را از یاد نمی‌برند.#دریاچه_ارومیه #فلامینگو #پرندگان #تالاب
11:13 - 26 سپتامبر 2026