تعطیلی مداوم مدارس؛ چالشها و فرصتهای آینده آموزشوپرورش
با تعطیلکردن پیدرپی مدرسهها، به بچهها یاد میدهیم راهحل، پاککردن صورتمسئله است. به عبارت دیگر حس مسئولیتپذیری و جنگیدن برای حل چالش را در نسل حاضر تضعیف میکنیم.
به گزارش خبرنگار آموزشوپرورش خبرگزاری فارس، محمد آزین پژوهشگر تعلیموتربیت در یادداشتی نوشت: یادگیری دانش و مهارت و همچنین تمرین مهارتهای زیست جمعی، لازمهٔ آمادهشدن نسل آینده برای به دست گرفتن امور خرد و کلان کشور است که این مهم در مدرسه تحقق مییابد. متأسفانه در سال جاری، این نهاد مهم در برخی مناطق کشور برای روزهای زیادی تعطیل شده است. علیرغم وقتگذاری مستقیم رئیسجمهور برای پیشبرد امور آموزشوپرورش که بسیار درخور ستایش است، به نظر میرسد که تصمیمگیران بهسادگی به تعطیلی مدرسه اقدام میکنند. هر ساعت تعطیلی مدرسه، در بلندمدت خسارتی جبرانناپذیر و بهمراتب سنگینتر از خسارتهای ناشی از تعطیلی مراکز اقتصادی به کشور میزند. برای نمونه در سال تحصیلی جاری مدرسههای شهر تهران در مجموع ۲۲ روز تعطیل بوده یا بهصورت مجازی دایر شدهاند. این میزان تعطیلی معادل ۱۴ درصد زمان مفید سال تحصیلی است. فناوریهای امروز آموزش مجازی نمیتواند جایگزین کارآمدی برای آموزش حضوری باشند، اما آنچه طی مجازیشدن مدرسهها در سال تحصیلی جاری شاهد آن بودیم، حتی آموزش مجازی باکیفیت حداقلی نیز نبوده. در ادامه چند پیامد تعطیلی مدرسهها به همراه چند پیشنهاد تقدیم میشود.
۱) پیامدهای حیاتی تعطیلی مدرسه: ۱.۱. ازدسترفتن فرصت کسب مهارتهای اجتماعی که دانشآموزان از حضور در کنار یکدیگر و شرکت در اردوها و فعالیتها در مدرسه یاد میگیرند؛ این مهارتها در محیط خانواده دستیافتنی نیست.۲.۱. آسیب به سطح سواد عمومی: فرایند یادگیری نیازمند ارتباط مستقیم معلم و شاگرد، تبیین رفتوبرگشتی مطلب، رفع اشکال و تمرین است. تعطیلیها ضرباتی قابلتوجه به سطح سواد عمومی وارد کرده است؛۳.۱. تضعیف اعتبار مدرسه و نظام تعلیموتربیت: تعطیلی مداوم مدارس، اعتبار مدرسه و جدیت مسیر تعلیموتربیت را نزد دانشآموزان و خانوادهها تضعیف کرده است؛۴.۱. آسیب رسانهها و فضای مجازی: حضور طولانیمدت دانشآموزان در خانه، در کنار قرارگرفتن در معرض آسیب رسانه و فضای مجازی، باعث کاهش انگیزههای یادگیری و افزایش راحتطلبی در دانشآموزان شده است.۵.۱. منفعلشدن نسلی: با تعطیلکردن پیدرپی مدرسهها، به بچهها یاد میدهیم راهحل، پاککردن صورتمسئله است. به عبارت دیگر حس مسئولیتپذیری و جنگیدن برای حل چالش را در نسل حاضر تضعیف میکنیم.
۲) پیشنهادهایی برای استفاده از فرصت پیشِروموقعیتهای بحرانی مانند بحران انرژی، فرصتی کمنظیری برای درگیرکردن نسل آینده با مسائل مزمن کشور و ایجاد عزم جمعی برای حل این مسائل پدید میآورد. در ادامه چند پیشنهاد برای استفاده از بحران انرژی بهعنوان فرصتی برای رشد دانشآموزان ارائه میشود:۱.۲. ایجاد بستر گفتوگوی دولت و نسل آینده: کودکان و نوجوانان بهسرعت جایگزین ما خواهند شد. گفتوگوی دولت و نسل جدید یکی از راههای مؤثر امتداد فرهنگ، تقویت هویت ملی و امید به آینده و درعینحال حلقهٔ گمشدهٔ زنجیره پیشرفت است. در صورت آغاز این گفتوگو، اولاً نسل آینده خود را مسئول حل مسائل کشور و دارای نقش در این میدان خواهد دانست؛ ثانیاً تغییر فکر و رفتار دانشآموزان بهعنوان بخشی از راهحل به بهبود مسئله کمک خواهد کرد. پیشنهاد میشود دولت از فرصت پیشآمده استفاده کرده و برای گفتگوی جدی با دانشآموزان و ایجاد بسترهای اندیشیدن به مسائل کشور و ارائه راهکار برای این مسائل برنامهریزی و اقدام کند.۲.۲. فرصت فرهنگسازی: مدرسه بهترین فضا برای نهادینهکردن فرهنگ مصرف درست در نسل آینده است. هرچند در حال حاضر رایگان بودن آب و حاملهای انرژی برای مدرسهها موجب بیتوجهی مدیریت و دانشآموزان به این فرهنگ مهم شده است.نهادینهکردن راهکارهای کاهش مصرف انرژی، مانند کاهش دما یا روشنایی مدرسهها، از یکسو و راهکارهای بالابردن تحمل و مقاومت مانند ترغیب دانشآموزان به استفاده از پوشاک گرم از سوی دیگر میتواند بهعنوان مأموریت مهمی برای وزارت آموزشوپرورش در موقعیت فعلی تعریف شود.
۳.۲. مدرسه بهعنوان مرکزی حیاتی: پیشنهاد میشود درصورتیکه راهی جز قطع برق نداریم، مدرسهها همچون بیمارستانها بهعنوان مراکز حیاتی در نظر گرفته شوند. اگر لازم است برق و گاز منازل قطع شود؛ اما برای مردم توضیح داده شود که برق و گاز مدرسهها هرگز قطع نخواهد شد و برنامهریزی شود تا مدرسهها نیز مصرف انرژی خود را به حداقل برسانند.۳.۳. بهینهسازی تقویم آموزشی: بهطورکلی زمان مفید آموزش عمومی ما نسبت به برخی کشورهای توسعهیافته کوتاه است و این پدیده در کنار تعطیلیهای مداوم بازدهی نظام آموزشی را کاهش داده است. تعطیلیهای چند سال اخیر نیز این زمان را کوتاهتر کرده است و بحث افزایش روزهای سال تحصیلی، تعیین تعطیلات زمستانی و شناور کردن تقویم آموزشی بر اساس شرایط بوم را در محافل تخصصی داغکرده است. پیشنهاد میشود، تصمیم کارشناسی مقتضی در مورد بهینهسازی تقویم آموزشی در دولت گرفته و اجرایی شود.باتوجهبه پیامدهای جبرانناپذیر تعطیلی مدارس و اهمیت این موضوع، ضروری است اقدامات لازم برای جلوگیری از تعطیلیهای مکرر مدارس در شرایط مشابه صورت پذیرد. همچنین ضمن تشکر از تلاشهای دولت، لازم است اهمیت آموزشوپرورش در نهاد دولت و فضای عمومی جامعه مورد تأکید و توجه ویژه قرار گیرد.پایان پیام/#تعطیلی_مدارس#محمد_آزین#پژوهشگر_تعلیم_و_تربیت 15:28 - 1 اسفند 1403